patisia

Η περιοχή που αναπτύσσεται εκατέρωθεν της οδού Πατησίων και που σή­μερα εμφανίζεται στο μεγαλύτερο μέρος της υποβαθμισμένη και με εμ­φανή τα σημάδια του χρόνου, κάποτε αποκαλούνταν «Παραδείσια». Και όχι άδικα. Ωραίοι κήποι, πυκνοί κυπαρισσώνες, ελαιώνες, νερά, περιβό­λια… Ένας τόπος ευλογημένος. Η δε Πατησίων, ήταν ο μόνος τόπος περιπά­του για τους Αθηναίους, τουλάχιστον μέχρι να δενδροφυτευτεί ο κήπος του Ζαππείου.

Τον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα, η περιοχή αποτελούσε ένα χω­ριό της Αττικής, απομακρυσμένο γεωγραφικά από το κέντρο της Αθήνας. Ήταν τόπος παραθεριστικών κατοικιών, ανάπαυλας και ξεκούρασης. Κατά την περίο­δο της δεκαετίας του ’70, οπότε και το ρεύμα της αστικοποίησης κορυφώθηκε, η ανοικοδόμηση και η αντιπαροχή επηρέασαν την εικόνα της περιοχής.

Η οδός Πατησίων αποτελούσε την συνέχεια της οδού Αιόλου, και σε αντί­θεση με την ειδυλλιακή εικόνα των Πα­τησίων, αυτή δεν παρουσίαζε κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον σύμφωνα με μαρ­τυρίες των περιηγητών του 19ου αιώ­να. Χαρακτηριστικό είναι ένα απόσπα­σμα από κείμενο του Edmond About (“La Grece contemporaine”, 1854): «Ο­ταν έχεις διασχίσει όλη την οδόν Αιόλου έχοντας πίσω σου την Ακρόπολη και τους Αέρηδες, βλέπεις μπροστά σου έναν σκονισμένο δρόμο μήκους ενός χιλιομέτρου, που καταλήγει σε ένα μι­κρό χωριό. Αυτό το χωριό ήταν στην Τουρκοκρατία η έδρα του πασά. Το όνομα πασάς ή πατισάχ τού έχει μείνει, κάπως παρεφθαρμένο είναι αλήθεια. Οι Αθηναίοι το ονομάζουν Πατήσια. Ο δρό­μος των Πατησίων είναι ο αθηναϊκός ιππόδρομος.»

Αναφορικά με την προέλευση της ονοματοδοσίας της περιοχής, υπάρχουν δύο εκδοχές. Ο Μπίρης υποστηρί­ζει ότι προέρχεται από τον αρχαίο δή­μο Βατή, από τον επιρρηματικό τύπο Βατήσι, ο οποίος εν συνεχεία εξελίχθη κε σε μπατήσι και τέλος σε Πατήσια.

Η δεύτερη εκδοχή, κατά τον Καμπούρογλου είναι ότι προέρχεται από τον Τούρκο κτηματία που δραστηριοποιείτο στην περιοχή και ονομαζό­ταν Πατίς Αγά.

Οικισμός Κυπριάδου

Η «Κηπούπολη Κυπριάδου» ξεκινά το 1920, με την απόκτηση μιας έκτα­σης από τον επιχειρηματία Μίνωα Κυπριάδη, ο οποίος δημιούργησε την εταιρεία «Κυπριάδης-Κυριαζής και ΣΙΑ».

Η εταιρεία απαλλοτρίωσε τμήμα της έκτασης από το Δημόσιο, με στό­χο την κατάτμηση οικοπέδων και την οικοδόμηση 130 στρεμμάτων της ιδιο­κτησίας της. Έτσι, δημιουργήθηκε μια «υποδειγματική κηπούπολη», χω­ρίς όμως να αποτελεί έναν αυτόνομο οικισμό. Ήταν ένας οικισμός με καλαίσθητα οικήματα και αποτέλεσε πόλο έλξης πολλών διανοουμένων και καλλιτεχνών, ιδιαίτερα των εικαστικών της γενιάς του ’30.

Μερικοί από όσους πορτίμησαν την περιοχή για τόπο κατοικίας είναι οι Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης, Σπύρος Παπαλουκάς, Γιώργος Βακαλό, Δημήτρης Πικιώνης, Δημήτρης Γληνός, Σπύρος Μαρινάτος κ.α.

Πλατεία Αμερικής

Η κεντρική πλατεία κατά μήκος του οδικού άξονα της Πατησίων είναι η Πλατεία Αμερικής ή αλλιώς «Ανθεστηρίων». Η ονομασία «Ανθεστηρίων» προκύπτει από την εποχή όπου οι αθη­ναίοι προσέρχονταν στην περιοχή για να γιορτάσουν την Πρωτομαγιά. Κατά το 1927, με απόφαση του Δήμου Αθη­ναίων η πλατεία μετονομάστηκε σε «Αμερικής» προς τιμήν των κατοίκων των Ηνωμένων Πολιτειών για τον φι­λελληνισμό που είχαν επιδείξει.

Ένα από τα ιστορικά κτίρια που βρί­σκονται στην περιοχή, είναι ο «Πύργος της Θήρας», που χτίστηκε από την οι­κογένεια Τυπάλδου το 1914, με στόχο να στεγάσει τα μέλη της οικογένειας. Αρχιτεκτονικά, είναι ένα από τα ελάχι­στα κτίρια νεογοτθικού ρυθμού που συναντάμε στην Αθήνα. Έχει χαρακτη­ριστεί διατηρητέο από το 2008, ως ένα τοπόσημο που εκφράζει ιδιαίτερη αρχι­τεκτονική δεξιοτεχνία.

kloranidou

Περιοχή Κλωναρίδου

Η ονομασία προέρχεται από το ομώ­νυμο εργοστάσιο ζυθοποιίας που υπήρ­χε στην περιοχή, «Κ. Κλωναρίδου». Η ζυθοποιία ιδρύθηκε στις αρχές του 1900 και περιμετρικά της αναπτύχθηκαν μπυραρίες και κέντρα αναψυχής. Κατά την δεκαετία του 1930, το εργοστάσιο εξα­γοράστηκε από την Ζυθοποιία του Κρόλου Φιξ.

Σήμερα σώζεται μόνο ένα μικρό τμή­μα του αρχικού οικοδομήματος, ενώ αρχικά υπήρχε και η έπαυλη Κλωναρίδη, η οποία κατοικήθηκε έως το 1999. Δυστυχώς, το οίκημα δεν κρίθηκε δια­τηρητέο και ενώ έχουν γίνει πολλές εξαγγελίες από τις εκάστοτε δημοτικές αρχές για την συντήρησή του, καμία δεν έχει υλοποιηθεί και η βίλλα έχει υποστεί φθορές και λεηλασίες.

epauli

Περιοχή Λεβίδη

Πρόκειται για την περιοχή μεταξύ των οδών Κεφαλληνίας και Αγίου Μελε­τίου. Η ονομασία προέρχεται από την οικογένεια του Ν. Λεβίδη που διέθετε παραθεριστική κατοικία στην περιοχή. Μέλη της οικογένειας υπήρξαν αγωνι­στές της Επανάστασης του 1821, ενώ άλλοι υπήρξαν πολιτικοί και λόγιοι. Επίσης, Λεβίδη ονομαζόταν αρχικά η οδός Φωκίωνος Νέγρη, όπως και το ένα εκ των δύο ρεμάτων της Κυψέλης, το οποίο περνούσε μπροστά από την κατοικία της οικογένειας Λεβίδη.

Πλατεία Κολιάτσου

Η ονομασία προέρχεται από την με­γαλοαστική οικογένεια Κολιάτσου που κατείχε κτήματα στην περιοχή κατά τα μέσα του 19ου αιώνα. Μέλη της οικογέ­νειας είχαν ενεργό δράση στην Επανά­σταση του 1821 και αργότερα αναμείχθηκαν με την πολιτική. Σημαντικά κτί­ρια που λειτούργησαν ως ορόσημα του πολιτισμού για την μεταπολεμική πε­ρίοδο, υπήρξαν ο κινηματογράφος Ρά­διο Σίτυ και το θέατρο Καλουτά.

Τα Πατήσια ουσιαστικά προσέλαβαν τον χαρακτήρα του προαστίου της πό­λης στο τέλος του 19ου αιώνα με την αναθεώρηση του σχεδίου πόλεως των Αθηνών και διαιρέθηκαν σε Ανω και Κάτω Πατήσια. Παρ’ όλα αυτά, συνέχι­ζαν να αποτελούν πόλο έλξης εμπορι­κών δραστηριοτήτων και κατοίκησης. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων οδήγησε βαθμιαία στην αλλοτρίωση της φυσικής ομορφιάς του τοπίου, περιόρι­σε τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και τους κήπους που έδωσαν την θέση τους στις τσιμεντένιες πολυκατοικίες, ανάμεσα από τις οποίες ξεχωρίζουν μικρές οά­σεις που θυμίζουν τις όμορφες και ιδιαί­τερες στιγμές του παρελθόντος.

Οι εξελίξεις στην πολιτική, οικονομι­κή και κοινωνική ζωή της χώρας έχουν αναμφισβήτητα οδηγήσει σε περαιτέ­ρω υποβάθμιση την περιοχή αυτή. Η ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών κοινωνικών ομάδων που διαβιούν στην περιοχή είναι ιδιαίτερα εύθραυστη, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να υπάρξει ομαλή συμβίωση και διαχείριση του υφιστάμενου χώρου. Γι’ αυτό και σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν τμή­ματα των Πατησίων που χαρακτηρίζο­νται ως περιοχές αποκλεισμού, ενώ οι ντόπιοι κάτοικοι κυρίως λόγω φόβου έχουν αποστασιοποιηθεί και παρακο­λουθούν την εξέλιξη της περιοχής.

ΞΕΝΙΑ ΣΑΡΑΤΣΙΩΤΗ

(Φ. 130) 

Advertisements