Χωρίς τίτλο.jpg

Τον Οκτώβριο του 2013, κατά την διάρκεια επισήμου επισκέψεώς του στο Κοσσυφοπέδιο, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε, απευθυνόμενος σε πολυπληθές ακροατήριο στο Πρίζρεν, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Όλοι μοιραζόμαστε μία κοινή ιστορία, μία κοινή κουλτούρα, έναν κοινό πολιτισμό. Μοιραζόμαστε ένα κοινό οικοδόμημα. Μην ξεχνάτε ότι η Τουρκία είναι Κόσοβο και το Κόσοβο είναι Τουρκία».

Η δήλωση αυτή απλώς πιστοποίησε την νέο-οθωμανική ατζέντα που προωθεί η Άγκυρα στα Βαλκάνια, επιδιώκοντας να αποκτήσει επιρροή στα εδάφη και τους πληθυσμούς της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Προς επίτευξη του σκοπού αυτού, χρησιμοποιεί τον πολιτισμό, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει την εξασφάλιση οικονομικών πλεονεκτημάτων για τις εταιρίες της. Μάλιστα, έχει συστήσει και έναν οργανισμό με την «εύηχη» ονομασία «Πρακτορείο Τουρκικής Διεθνούς Συνεργασίας και Αναπτύξεως» (Turkish International Cooperation and Development Agency – TIKA), ο οποίος αποτελεί την εμπροσθοφυλακή του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ). Σκοπός του οργανισμού αυτού είναι η υποστήριξη των μουσουλμάνων ανά τον κόσμο.

Ο οργανισμός αυτός δρα παράλληλα με το επίσημο κράτος, παίζοντας επικουρικό ρόλο στην άσκηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Κατά βάση, λειτουργεί ως οργανισμός προνοίας. Πιο συγκεκριμένα, στο Κοσσυφοπέδιο υποστηρίζει περισσότερα από 400 προγράμματα στους τομείς της γεωργίας, της εκπαιδεύσεως και της υγείας. Μάλιστα, στον τελευταίο τομέα χρηματοδοτεί την παροχή πρωτοβάθμιων υπηρεσιών περιθάλψεως σε νοσοκομεία και κλινικές.

Τεράστια κονδύλια διατίθενται για την ανοικοδόμηση μνημείων της οθωμανικής περιόδου και την ανέγερση νέων χώρων λατρείας, π.χ. για την αναστήλωση του τάφου του Σουλτάνου Μουράτ, για την εκ νέου ανέγερση  του τζαμιού Φατίχ και του τζαμιού του Σινάν Πασά. Μόνον τα δύο τελευταία έργα στοίχισαν 1.200.000 ευρώ. Από το 2011 έως σήμερα, ο συγκεκριμένος οργανισμός έχει επισκευάσει 30 μνημεία και έχει αναγείρει 20 τόπους λατρείας σε ολόκληρο το Κοσσυφοπέδιο. Μάλιστα, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξασφάλισε κεφάλαια για την ανέγερση του μεγαλύτερου τζαμιού στην «χώρα», στην πρωτεύουσα Πρίστινα. Επιπλέον, ο ΤΙΚΑ χρηματοδοτεί ισλαμιστικές ενώσεις και οργανισμούς, ενώ βρίσκεται σε στενή συνεργασία με ιμάμηδες στην Τουρκία, τους οποίους στέλνει με έξοδά του στο Κοσσυφοπέδιο. Επίσης, χρηματοδοτεί την παρασκευή του γεύματος Ιφτάρ, το οποίο προσφέρεται δωρεάν στους φτωχούς Κοσσοβάρους κατά την διάρκεια του Ραμαζανιού.

Ένας άλλος τομέας στον οποίο δραστηριοποιείται ο οργανισμός είναι η ανέγερση σχολείων σε διάφορες πόλεις. Σε αυτά διδάσκεται η τουρκική γλώσσα και το Κοράνι. Υπενθυμίζεται ότι η τουρκική είναι μία από τις επίσημες γλώσσες του «κράτους», καθώς κατοικούν ήδη 20.000 Τούρκοι σε αυτό. Η τουρκική πρεσβεία στην Πρίστινα δίδει σε νεαρούς Κοσσοβάρους 100 υποτροφίες ετησίως για να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε πανεπιστήμια της Τουρκίας. Σύμφωνα με Δυτικούς αξιωματούχους, στα θρησκευτικά σχολεία γίνεται προσηλυτισμός και ριζοσπαστικοποίηση των νεαρών Κοσσοβάρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα 300 εξ αυτών να πολεμούν ήδη αυτή την στιγμή στις τάξεις του Ισλαμικού Χαλιφάτου στην Συρία και το Ιράκ. Πέραν, όμως του ΤΙΚΑ, στον πολιτιστικό τομέα δραστηριοποιούνται και τα τουρκικά πολιτιστικά κέντρα «Γιούνους Εμρέ». Όλα τα ανωτέρω αξιοποιούνται κατάλληλα για να δημιουργηθεί μία θετική εικόνα της Τουρκίας μεταξύ των μουσουλμάνων του Κοσσυφοπεδίου. Η κατάσταση αυτή έχει ξεπεράσει τα όρια, όπως κατέδειξε η απαίτηση του Τούρκου υπουργού Παιδείας να αλλάξουν τα σχολικά εγχειρίδια και να παρουσιάζονται οι Οθωμανοί ως ελευθερωτές και όχι ως κατακτητές. Η αξίωση αυτή διατυπώθηκε δημοσίως κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Πρίστινα και προκάλεσε σοκ σε όσους είχαν πιστέψει στις δήθεν ανιδιοτελείς προθέσεις των Τούρκων. Ο Ερντογάν ζήτησε από την κυβέρνηση της Πρίστινα το κλείσιμο όλων των σχολείων που έχει ιδρύσει ο πάλαι ποτέ σύμμαχός του και νυν ορκισμένος εχθρός του Φετουλλάχ Γκιουλέν. Οι Κοσσοβάροι αρνήθηκαν με το επιχείρημα ότι σε αυτά παρέχονται στους μαθητές υψηλού επιπέδου, εξειδικευμένες γνώσεις.

Ταυτόχρονα, Τούρκοι επιχειρηματίες σπεύδουν να εκμεταλλευθούν τις περιστάσεις, καθώς η χώρα τους αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Κοσσυφοπεδίου, μετά την Σερβία. Οι εμπορικές συναλλαγές φθάνουν τα 206.500.000 ευρώ, ήτοι 199.500.000 ευρώ εισαγωγές τουρκικών προϊόντων έναντι μόλις 7.000.000 εξαγωγές αντιστοίχων προϊόντων και αγαθών από το Κοσσυφοπέδιο στην Τουρκία. Είναι αξιοσημείωτο ότι τουρκικές εταιρείες έχουν κερδίσει όλους τους σημαντικούς διαγωνισμούς που έχει προκηρύξει η Πρίστινα. Ενδεικτικώς αναφέρεται ότι η «Limak Holding Company» υπέγραψε την σύμβαση παραχωρήσεως για την διαχείριση του Διεθνούς Αερολιμένoς της Πρίστινα, ενώ η κοινοπραξία «Calik – Limak» απέκτησε τις υπηρεσίες διανομής ενέργειας του Κοσσόβου. Ο αυτοκινητόδρομος που συνδέει το Κοσσυφοπέδιο με την Αλβανία κατασκευάστηκε από την τουρκική εταιρεία «Enka» σε συνεργασία με την «Bechtel», ενώ η προαναφερθείσα κοινοπραξία «Calik – Limak» άρχισε την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου που θα συνδέει το Κοσσυφοπέδιο με την Π.Γ.Δ.Μ. Υπενθυμίζεται ότι ο γαμπρός του Τούρκου Προέδρου είναι βασικός μέτοχος στην εταιρεία «Limak».

Το τουρκικό τραπεζικό σύστημα ελέγχει σε μεγάλο βαθμό την οικονομία του Κοσσόβου. Η πλειοψηφία των μεγαλύτερων τραπεζών είναι τουρκικές, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την ΤΕΒ. Περισσότερες από 900 τουρκικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην επικράτεια της χώρας και χιλιάδες Κοσσοβάρων απασχολούνται σε αυτές, ιδίως στους τομείς της μεταποιήσεως τροφίμων και της κλωστοϋφαντουργίας. Φυσικά, για να εργασθεί κάποιος στις επιχειρήσεις αυτές είναι απαραίτητη η γνώση της τουρκικής γλώσσης. Ευτυχώς, η τουρκική πολιτική έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί αντιδράσεις και μεταξύ των Κοσσοβάρων. Ο γνωστός πολιτικός Κάντρι Βεσέλι επέκρινε την τουρκική διείσδυση στην οικονομία, εκτιμώντας πως μακροπρόθεσμα το όφελος θα είναι μηδαμινό, ενώ θα αποτελέσει και εμπόδιο στην ανάπτυξη των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εντούτοις, από τότε που ανέλαβε την προεδρία του Κοινοβουλίου τηρεί αιδήμονα σιωπή, μη θέλοντας να έρθει σε σύγκρουση με τον (εγκληματία πολέμου) «υπουργό» Εξωτερικών Χακίμ Θάτσι, ο οποίος είναι γνωστός για τους στενούς δεσμούς που διατηρεί με την Άγκυρα. Η αλήθεια είναι πως είναι δύσκολο πλέον να κλονισθεί ο ηγετικός ρόλος των Τούρκων στα δρώμενα του Κοσσόβου. Η Άγκυρα έχει εδραιώσει την θέση της μέσω της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας, καθώς περί τους 2.000 αξιωματικούς και οπλίτες της έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή στο πλαίσιο της  KFOR. Υπάρχουν ακόμη 350 Τούρκοι στρατιώτες στην Πρίστινα και το Πρίζρεν, ενώ η Άγκυρα έχει εκφράσει την πρόθεσή της να αναλάβει τον έλεγχο της αμερικανικής βάσεως του Μπόντστηλ, όταν η Ουάσινγκτον αποσύρει τις δυνάμεις της από αυτήν.

Αν και είναι γνωστή η απροθυμία των Τούρκων να υποστηρίζουν αποσχιστικά κινήματα (εξ αιτίας του δίκαιου αγώνα των Κούρδων για εθνική αυτοδιάθεση), η Άγκυρα συγκαταλεγόταν μεταξύ των πρώτων κρατών που ανεγνώρισαν την ανεξαρτησία του Κοσσόβου, το 2008. Αυτό έγινε κατ’ εφαρμογήν της γνωστής θεωρίας του Αχμέτ Νταούτογλου περί «στρατηγικού βάθους», με την κρυφή ελπίδα να αποτελέσει η Τουρκία μια εναλλακτική επιλογή για τους Κοσσοβάρους έναντι της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Η Άγκυρα επενδύει στην κοινή θρησκεία και το «κοινό» παρελθόν, όπως διεφάνη από την ακόλουθη δήλωση του Νταούτογλου στην Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το 2009: «Η οθωμανική περίοδος της Βαλκανικής ιστορίας ήταν ένα success story. Ήρθε η ώρα να το ανακαλύψουμε εκ νέου». Προσέθεσε δε με στόμφο «η Τουρκία επέστρεψε»!

Στο εγγύς μέλλον η Άγκυρα θα διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία στο μικρό αυτό «κράτος», αλλά η ενταξιακή διαδικασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση πιθανότατα θα σηματοδοτήσει την δραστηριοποίηση των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων στην δυτική Βαλκανική, η οποία αποτελεί έως σήμερα την λεγομένη «μαύρη τρύπα της Ευρώπης».

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΣΚΛΑΒΟΣ

(Φ. 139) 

Advertisements