Χωρίς τίτλο.jpg

ΔΕΛΦΙΝI

Α΄ ΜΕΡΟΣ

Οπως με πολλά άλλα μυστήρια της φύσεως, οι Έλληνες συλλέξαμε έναν εντυπωσιακό όγκο γνώσεως και σοφίας σε σχέση με τα δελφίνια. Αυτά τα πανέμορφα θαλάσσια θηλαστικά ανεμείχθησαν με τις ζωές των Ολυμπίων θεών, των οποίων οι πράξεις περιεγράφοντο  αλληγορικώς πάντα εν σχέσει  προς τον τρόπον ζωής των θνητών. Ο Απόλλων, η Δήμητρα, η Αφροδίτη και ο Διόνυσος είναι μερικοί από το Δωδεκάθεο που συνδέονται με τα δελφίνια.

Παραλλήλως, μύθοι από τους πολυταξιδεμένους ναυτικούς, άνθρωποι που σώθηκαν από δελφίνια στις άγνωστες θάλασσες και έγιναν φίλοι μαζί τους, έρχονται να μας δώσουν άλλη νότα μεταξύ μύθου και πραγματικότητας και να ερμηνευτούν μέσα από τα θαυμάσια κείμενα του Ομήρου, του Πλούταρχου, του Ηρόδοτου και άλλων ιστορικών και ποιητών της αρχαίων χρόνων.

Εκτός όμως από την αρχαία Ελλάδα, υπήρχαν και στην συγγενική της αρχαία  Ρώμη πολυάριθμες ιστορίες δελφινιών που ήλθαν σε επαφή με τον άνθρωπο. Επηρεασμένοι από την ελληνική μυθολογία -και όχι μόνον- οι Λατίνοι ιστορικοί μας δίδουν την δική τους χροιά στο θέμα. Λόγω εμπορικών επαφών που είχαν οι Έλληνες με ολόκληρη την περιοχή γύρω από την Μεσόγειο επηρέασαν στο πέρασμά τους με τον πολιτισμό και την θρησκεία τους όλους τους παραμεσόγειους λαούς.

Αυτή η πρώτη αναφορά στα κητώδη εκδόθηκε 2366 χρόνια πριν: Αριστοτέλης, «Των περί τα ζώα ιστοριών» 350 π.X.

Μετά από ακριβείς παρατηρήσεις και συνεντεύξεις του με ψαράδες του Αιγαίου πελάγους, ο Αριστοτέλης περιέγραψε την φυσική ιστορία των δελφινιών με τόσες λεπτομέρειες που ελάχιστα είναι αυτά που ημπορούμε να προσθέσουμε, έστω και τώρα. Αλλά εκπληκτική πράγματι είναι η αναφορά του Έλληνος φιλοσόφου στην συμπεριφορά των δελφινιών απέναντι στα παιδιά τους : Όταν ένα δελφίνι γεννιέται, συχνά σπρώχνεται προς την επιφάνεια από την μητέρα του για να πάρει την πρώτη του ανάσα. Ίσως το δελφίνι να οδηγείται από ένστικτο και να συμπεριφέρεται έτσι στο παιδί του και στον άνθρωπο. Πάντως τα σημάδια αυτά οι πρόγονοι μας φαίνεται ότι τα εμελέτησαν στο έπακρο.

Τα δελφίνια του Απόλλωνα

Μια από τις πρώτες ιστορίες με δελφίνια είναι του Ομήρου ο «Ύμνος στον Απόλλωνα», στην οποία ο ποιητής περιγράφει πως ο θεός Απόλλων ίδρυσε τον ναό στους Δελφούς, αφού περιπλανήθηκε σχεδόν σε όλη την Ελλάδα αναζητώντας ένα κατάλληλο μέρος. Τελικά επέλεξε μια μοναχική σπηλιά στους πρόποδες του όρους Παρνασσός, την οποίαν εφύλαγε o δράκoς Πύθων. Οι πιστοί ερχόντουσαν στο ιερό – το λεγόμενο Πύθο – και έπαιρναν τις διδαχές της μητέρας Γης. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Απόλλων, θεός του φωτός της θρησκείας και του πολιτισμού επάλεψε με τον Πύθωνα για να εγκαταστήσει εκεί το ναό του. Αφού τον κατενίκησε πήρε τη μορφή ενός κοπαδιού δελφινιών και οδήγησε ένα χαμένο πλοίο από την Κρήτη στον Κορινθιακό κόλπο, περίπου έξη μίλια από τον Παρνασσό. Οι ναύτες έκπληκτοι από το ρόλο που έπαιξαν αυτά τα επιβλητικά πλάσματα στην διάσωσή τους, ορκίσθηκαν να υπηρετούν τον ναό του Απόλλωνος και μετονόμασαν το ιερό σε Δελφούς προς τιμήν της μορφής που είχε πάρει.

Ο ναός του Απόλλωνος εθεωρείτο ως κέντρο του κόσμου. Οι Έλληνες ερωτούσαν το εκεί μαντείο για προσωπικά θέματα όπως και για αποφάσεις που καθόριζαν τα πολιτικά δρώμενα της εποχής. Την τέταρτη ημέρα του Δελφικού μηνός, στα γενέθλια του Απόλλωνος, η ιέρεια Πυθία, μια γυναίκα γύρω στα πενήντα, ντυμένη με ένα μανδύα, εισερχόταν στον ναό και εμάσαγε φύλλα δάφνης (από το ιερό δένδρο του Απόλλωνος). Μόνον τότε έδινε το χρησμό.

Μετά την ίδρυση του μαντείου, πολλές από τις πράξεις του Απόλλωνος απεδόθησαν στα δελφίνια. Ο θεός των βοσκών και των βουκόλων αρεσκόταν συχνά να παίζει την φλογέρα, το φλάουτο ή την λύρα του, οπότε κατέστη  αυτομάτως και θεός της μουσικής. Τα υπέροχα θαλάσσια θηλαστικά δεν έμειναν ανεπηρέαστα από αυτό τον τίτλο και τους δόθηκε η φήμη ως εραστές της μουσικής  σύμφωνα με την Φυσική Ιστορία του Πλίνιου.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

(Φ. 156) 

 

Advertisements