LL

H  γεωστρατηγική σημασία της Μαύρης Θάλασσας θα αυξηθεί σε βραχυμεσοπρόθεσμο χρόνο, καθώς αυτή θα αποτελέσει χώρο σχηματοποίησης ναυτικών δυνάμεων.

Το ΝΑΤΟ είναι βέβαιο ότι θα αποπειραθεί μέσω των κρατών μελών του να αυξήσει εκεί την επιρροή και την πρόσβασή του.

Η Ρωσσία θα αναζητήσει να εκμεταλλευτεί τις ενδεχόμενες διαιρέσεις ή ασυνέργειες της Νατοϊκής Συμμαχίας ώστε να υπονομευθεί η ενότητα της αποστολής αυτής στην κρίσιμη περιοχή.

Από το 2014, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας στην Ρωσσία, τροποποιήθηκε η ισορροπία ναυτικής ισχύος στην Μαύρη Θάλασσα. Η Ουκρανία εξεδιώχθη ολοσχερώς εκτός περιοχής από την Μόσχα, η οποία χρησιμοποίησε την νέα παγιωμένη έδρα της στην Κριμαϊκή Χερσόνησο, αναπλάθουσα την δύναμη του στόλου της στην θάλασσα. Εν τω μεταξύ η στρατηγική σημασία του υδάτινου όγκου ανέβηκε στα μάτια του ΝΑΤΟ επειδή αυτό συνεχίζει να αναζητά την επαύξηση της αποτροπής της Ρωσσίας από την Ευρώπη.

Για την αντιμετώπιση της Ρωσσικής παρουσίας, η Τουρκία και η Ρουμανία θα επιδιώξουν την ισχυροποίηση της μεικτής νατοϊκής ναυτικής δυνάμεως κατά την διάρκεια της συναντήσεως κορυφής για την ασφάλεια της συμμαχίας στις 8 και 9 τρέχοντος στην Βαρσοβία. Η πρότασή τους που θα συζητηθεί στην συνάντηση καθώς επίσης και η πιθανότητα μιας αυξημένης νατοϊκής παρουσίας στην Πολωνία και στα Βαλτικά κράτη, θα αποτελέσουν μέσα για την επέκταση της συμμαχικής παρουσίας στην μείζονα περιοχή.

Όμως καθών χρόνο το ΝΑΤΟ συγκλίνει και επιχειρεί την αύξηση των δυνάμεών του, οφείλει συνάμα να αντιμετωπίσει τους περιορισμούς που τίθενται από την Συνθήκη του Montreux του 1936, η οποία αφορά στο Καθεστώς των Στενών. Η Συνθήκη θέτει όρια στα έθνη τα οποία δεν συνορεύουν προς την Μαύρη Θάλασσα, περιορίζοντας τον όγκο των πολεμικών σκαφών, τον αριθμό τους και την διάρκεια παραμονής των σκαφών για το κάθε έθνος. Μία πολυεθνική δύναμη όπως η νατοϊκή, θα μπορούσε να παρακάμψει αυτούς τους περιορισμούς σχηματίζοντας τον στόλο της με σκάφη από αρκετά έθνη και χρησιμοποιώντας την εκ περιτροπής συμμετοχή σε αυτόν. Το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να στηριχτεί στις χώρες μέλη του, Ρουμανία και Τουρκία, οι οποίες εξαιρούνται κατά πολύ από τους περιορισμούς της Συνθήκης όσον αφορά στον εκ μέρους τους σχηματισμό στόλων στην Μαύρη Θάλασσα, καθώς είναι χώρες βρεχόμενες από αυτήν.

Ενώ η Ρουμανία είναι ο πλέον ενθουσιώδης και φανατικός υποστηρικτής μιας διηυρημένης νατοϊκής παρουσίας στα στρατηγικής σημασίας ύδατα, πιθανώς η Τουρκία και η Βουλγαρία να επιδείξουν μείζονα επιφύλαξη να ανταγωνιστούν την πανίσχυρη Ρωσσία.

Η Βουλγαρία διαθέτει μία μακρά και περίπλοκη ιστορική σχέση με την Ρωσσία. H ιδέα μίας ενδεχόμενης περαιτέρω τριβής με την Μόσχα δεν είναι δημοφιλής μεταξύ των Βουλγάρων ψηφοφόρων. Με τις προεδρικές εκλογές προγραμματισμένες για τον επικείμενο Οκτώβριο, η κυβέρνηση θα είναι εξόχως προσεκτική στις κινήσεις της, ώστε να μην γίνει αντιληπτή ως “πολεμικός ιέραξ», απέναντι στην Ρωσσία.

Στις 16 Ιουνίου ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ εξέφρασε εμμέσως πλην σαφώς την κυβερνητική αντίθεση σε μία ευρύτερη ναυτική δύναμη του ΝΑΤΟ στον Εύξεινο Πόντο, ενώ και το βουλγαρικό σοσιαλιστικό κόμμα της αντιπολιτεύσεως έχει επιδιώξει επανειλημμένες κοινοβουλευτικές ακροάσεις, ώστε να επιβεβαιωθεί πως η χώρα δεν θα συμμετάσχει σε κάποια τέτοια δύναμη.

Μέχρι προσφάτως η Τουρκία υπήρξε ισχυρός υποστηρικτής της φερομένης ως «πρωτοβουλίας της Μαύρης Θάλασσας». Όμως στις πρόσφατες εβδομάδες η Άγκυρα κατέβαλε προσπάθεια να ομαλοποιήσει τους δεσμούς της προς την Μόσχα, οι οποίοι κατεπονήθησαν ιδιαιτέρως μετά την εκ μέρους των Τούρκων κατάρριψη του ρωσσικού μαχητικού στα Συριακά σύνορα τον Νοέμβριο του 2015. Στην συνέχεια της ρωσσικής προσάρτισης της Κριμαίας, είναι αυτονόητο ότι η Τουρκία θα επιζητούσε μεγαλύτερη νατοϊκή παρουσία τόσο εντός όσο και εγγύς των συνόρων της ως εξασφάλιση ενάντια σε οιαδήποτε ρωσσική στρατιωτική ανταπόδοση. Τώρα που ο τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν ζήτησε συγγνώμη για το καταρριφθέν μαχητικό, η Τουρκία επιδιώκει να αναθερμάνει την ημιεχθρική σχέση της με την Ρωσσία. Ένεκα τούτου η Άγκυρα πιθανότατα να ανταποκριθεί ελάχιστα στην ανάπτυξη νατοϊκής δύναμης στην Μαύρη Θάλασσα.

Με όρους αριθμού σκαφών η Ρωσσία δεν έχει το πάνω χέρι στον Εύξεινο Πόντο. Όμως η μέτρηση της προβολής ναυτικής ισχύος δεν είναι απόλυτα ένα ζήτημα αριθμών, και η Ρωσσία έχει πολλά άλλα στρατιωτικά πλεονεκτήματα τα οποία την βοηθούν να υπερκαλύψει το μικρό μέγεθος του Ευξείνιου στόλου της.

Πρωτοπορεί στον τομέα της ναυτικής αεροπορίας καθώς και στην διάθεση αεροπορικών μέσων ικανών να αναλάβουν αποστολές στην Μαύρη Θάλασσα. Ακόμη διαθέτει πυροβολαρχίες πυραύλων κρουζ μεγάλου βεληνεκούς, κατά πλοίων, ικανών να καλύψουν όλο το εύρος του Ευξείνου. Η Ρωσσία χρησιμοποίησε την νέα γεωστρατηγική έδρα της στην κριμαϊκή χερσόνησο για να καλλιεργήσει αυτά της τα πλεονεκτήματα, ενώ ευρίσκεται σε διαδικασία ευρέως εκσυγχρονισμού του υποβρυχίου στόλου και του στόλου επιφανείας της Μαύρης Θάλασσας.

Η Ρωσσία θα απαιτηθεί να αντιμετωπίσει το αυξημένο ενδιαφέρον του ΝΑΤΟ και τις συχνότερες παρεμβάσεις και διεμβολές του στην Μαύρη Θάλασσα. Η Μόσχα δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται επαρκώς στην Συνθήκη του Μontreux και στην ναυτική ισχύ της ώστε να κυριαρχεί στην περιοχή, λαμβανομένης υπόψη της αυξανόμενης ναυτικής ισχύος της Τουρκίας, καθώς και της ικανότητας του ΝΑΤΟ να υπερβαίνει τα όρια που τίθενται από την Σύμβαση. Παρά ταύτα η θέση της Ρωσσίας στην Κριμαία της παρέχει αξιοσημείωτα πλεονεκτήματα και η Μόσχα είναι σε θέση να συνεχίσει την συστηματική εκμετάλλευση των διαφορών των νατοϊκών χωρών, ώστε να καταστέλλει τα όποια πλεονεκτήματα της Συμμαχίας. Καθώς οι δύο πλευρές διαγκωνίζονται πάνω σε αυτή την στρατηγικά ακροριακή περιοχή, ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο της Μαύρης Θάλασσας θα κορυφώνεται ολοένα και περισσότερο.

NAY

(φ. 157)

 

Advertisements