RUSSIA

 

Σκεφθείτε τον μήνα Αύγουστο από την ρωσική προοπτική. Πρόκειται για ένα μήνα, στον οποίον οι περισσότεροι περιμένουν από την χώρα και τους ηγέτες της να βρίσκονται σε διακοπές. Αντ’  αυτού, οι Ρώσοι είναι προετοιμασμένοι  για κάτι κακό, ή τουλάχιστον για κάτι απρόσμενο. Υπάρχει ένας σοβαρός λόγος γι’ αυτό : Ο όρος «Σύνδρομο του Αυγούστου» ή «Σύνδρομο του Μαύρου Αυγούστου» είναι σε  κοινή χρήση στην Ρωσία για διάστημα περισσότερο των δύο δεκαετιών. Βοηθά να εξηγήσει τα ακανόνιστα, ανώμαλα  και σπασμωδικά  γεγονότα ή τις καταστροφές που έχουν τραυματίσει ή «ρυπάνει» παντοιοτρόπως την χώρα, σχεδόν κάθε Αύγουστο μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενώσεως. Και αυτόν τον  Αύγουστο έχουν ήδη εμφανισθεί και εκδηλωθεί κάποιες ιδιαιτερότητες.

Λίαν προσφάτως, την Πέμπτη 18 Αυγούστου, εξεδηλώθη επίθεση εναντίον ενός φυλακίου της τροχαίας έξω από την Μόσχα, κατά τη διάρκεια της οποίας και οι δυο δράστες σκοτώθηκαν. Η οργάνωση Ισλαμικό Χαλιφάτο ανέλαβε την Παρασκευή 19 Αυγούστου την ευθύνη για την επίθεση μέσω του πρακτορείου ειδήσεων Άμακ, που αποτελεί το όργανο προπαγάνδας της. Σύμφωνα με κείμενο που μετέδωσε το Άμακ, «…δύο μαχητές του Ισλαμικού Χαλιφάτου επετέθησαν σε Ρώσους αστυνομικούς στην περιοχή Μπαλασίχα, ανατολικά της Μόσχας».

Η ρωσική «Επιτροπή Ερεύνης» ανέφερε ότι δύο άγνωστοι, οπλισμένοι με ένα πυροβόλο όπλο και δυο τσεκούρια, επετέθησαν εναντίον ενός φυλακίου της τροχαίας σε μια περιοχή έξω από τη Μόσχα. Ο ένας δράστης σκοτώθηκε από πυρά αστυνομικών κατά την διάρκεια της επιθέσεως και ο δεύτερος ενώ προέβαλε ένοπλη αντίσταση, κατά την ίδια πηγή. Στην επίθεση τραυματίσθηκαν δύο αστυνομικοί, ο ένας σοβαρά. Η Ρωσία στην τρέχουσα περίοδο εξαπολύει αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον ανταρτών και τζιχαντιστών στην Συρία, στο πλαίσιο της προσπαθείας της να υποστηρίξει τον Σύριο Πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ.

Οι περισσότεροι μελετητές και τα μέσα μαζικής ενημερώσεως, συνδέουν το βλαπτικό Σύνδρομο του Αυγούστου με το παρελθόν, το 1991, όταν οι σκληροπυρηνικοί Κομμουνιστές προσεπάθησαν να ξεκινήσουν ένα πραξικόπημα κατά του σοβιετικού ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Αυτό συνέβη ολίγες ημέρες πριν το ουκρανικό κοινοβούλιο εγκρίνει  ψήφισμα σχετικό με την ανεξαρτησία της Ουκρανίας από την Σοβιετική Ένωση. Από τότε, για τους ειδήμονες, έχει προκύψει ένα πρότυπο αλληλουχίας γεγονότων, ένας «σταθερότυπος» εξελίξεων.

Για παράδειγμα, τον Αύγουστο του 1998, η ρωσική κυβέρνηση αθέτησε τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εσωτερικού χρέους, βυθίζοντας την χώρα σε τεράστια κρίση του ρουβλίου. Τον Αύγουστο του 1999, Τσετσένοι μαχητές εισέβαλαν στο Νταγκεστάν, παρέχοντας την ηθική αυτουργία για τον δεύτερο Πόλεμο της Τσετσενίας. Επίσης τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Ρώσος Πρόεδρος Μπόρις Γέλτσιν διόρισε τον Βλαντιμίρ Πούτιν ως Πρωθυπουργό, καταλύοντας μιαν εκτεταμένη κυβερνητική αλλαγή.

Τον Αύγουστο του 2000, μια τρομοκρατική βομβιστική επίθεση σημειώθηκε στην Μόσχα, ενώ  στην συνέχεια το ρωσικό πυρηνικό υποβρύχιο «Κουρσκ» βυθίστηκε στον πυθμένα του ωκεανού.  Ο Ρωσο-γεωργιανός Πόλεμος εξεκίνησε και διεξήχθη πολύ γρήγορα τον Αύγουστο του 2008. Δεν είναι λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι οι Ρώσοι είναι ασυνήθιστα ανήσυχοι γύρω από αυτήν την εποχή του έτους.

Τον φετινό Αύγουστο, η Μόσχα και το Κίεβο έχουν κλιμακώσει την σύγκρουση στην ανατολική Ουκρανία. Την παρελθούσα Δευτέρα, η Ουκρανία ανέφερε 148 παραβιάσεις της καταπαύσεως του πυρός και υπάρχουν συνεχείς αναφορές ότι και οι δύο πλευρές μετακινούν βαρύ εξοπλισμό στις πρώτες γραμμές. Επίσης την παρελθούσα  Δευτέρα, ο Πρόεδρος Πούτιν και ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ ταξίδεψαν στην Κριμαία. Ο επίσημος λόγος για την επίσκεψη των δύο ηγετών – οι οποίοι συνήθως δεν συνταξιδεύουν έξω από την Ρωσία – είναι η προώθηση του ρωσικού τουρισμού στην προσφάτως προσαρτηθείσα χερσόνησο. Η προσωπική συμμετοχή του Πούτιν σε ένα τέτοιο θέμα – πάρεργο θα ημπορούσε απλώς να είναι μια κίνηση δημοσίων σχέσεων. Αλλά η αναζωπύρωση των συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία ημπορεί επίσης να καταδεικνύει ότι η Ρωσία σχεδιάζει στην περιοχή «κάτι περισσότερο».

Μια περίεργη ιδέα προέρχεται από τον πρωταθλητή  βαρέων βαρών του Κρεμλίνου και Αγορητή της Κρατικής Δούμας Σεργκέι Ναρύσκιν : Σε συνέντευξή του την περασμένη εβδομάδα στην «Ρωσίσκαγια Γκαζέτα» («Ρωσική Εφημερίδα»), με τίτλο «Η πρόκληση του Αυγούστου: Η Πολιτική προοπτική για τον πιο ανησυχητικό μήνα» ο  Ναρύσκιν συνέδεσε τον ρωσικό φόβο του Αυγούστου με το γεγονός ότι οι δυτικοί ηγέτες δεν κάνουν διακοπές – αντ’ αυτού ήσαν «δραστήριοι για την προετοιμασία νέων προκλήσεων». Ο  Ναρύσκιν είπε ότι με την έλευση του Αυγούστου, οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάσθηκαν να δράσουν ενάντια στη Ρωσία και ότι η Ρωσία έχει προειδοποιηθεί και επομένως είναι καταλλήλως προετοιμασμένη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξαν αχαρακτήριστα και παράδοξα ήσυχες, καθώς ο αγώνας στην Ουκρανία έχει κλιμακωθεί αρκούντως έως και επικινδύνως. Η Μόσχα και η Ουάσιγκτον συνεργάζονται μεν διπλωματικά σε ορισμένα θέματα, όπως το Συριακό, αλλά οι συνομιλίες τους αυτές είναι απίθανο να φέρουν καρπούς σύντομα, με δεδομένες τις πολλές προκλήσεις που πλήττουν την συγκεκριμένη διαπραγμάτευση.

Η Ρωσία φαίνεται ότι είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει μεγαλυτέρα εμπλοκή των ΗΠΑ στην Ουκρανία και σχεδιάζει να ενισχύσει πολυτρόπως την άμυνά της ώστε να ξεπεράσει το οιοδήποτε επόμενο πλήγμα. Η Μόσχα είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητη – αν όχι παρανοϊκή – μετά την αποτυχία της να προβλέψει την εξέγερση στην Ουκρανία που οδήγησε στην ανατροπή της φιλορωσικής κυβερνήσεως και την αντικατάστασή της από μια φιλοδυτική κυβέρνηση τον περασμένο χρόνο. Το Κρεμλίνο αισθάνεται αβέβαιο  σχετικώς με το αν ημπορεί να προβλέψει ή να αντιδράσει επαρκώς στα επόμενα βήματα της Ουάσιγκτον. Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την καθημερινότητα της Μόσχας, όπως ο περαιτέρω εξοπλισμός της Ουκρανίας ή η επιβολή αυστηροτέρων κυρώσεων για την Ρωσία. Ή ακόμη διενεργώντας κάτι ολότελα  απροσδόκητο.

Η ανησυχία για κάποια πιθανή δράση των ΗΠΑ επήλθε ενώ η Ρωσία ήδη παλεύει με πολυποίκιλα προβλήματα που προκύπτουν από την οικονομική ύφεση, την αυξανόμενη εγχώρια δυσαρέσκεια σχετικά με τον κλιμακούμενο πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων, την πολιτική «τριβή» στο Κρεμλίνο και τις παρατεταμένες κυρώσεις από την Δύση. Η Ρωσία έχει τείνει το χέρι της για βοήθεια από εναλλακτικούς εταίρους, όπως η Κίνα, αλλά το Πεκίνο δεν είναι ακόμη σε θέση να βοηθήσει πλήρως, εξαιτίας των διακυμάνσεων της οικονομικής του καταστάσεως. Οι επιλογές της Ρωσίας ανάμεσα σε αυτό το πολύπλοκο σύμπλεγμα κρίσεων είναι πεπερασμένες και ασθενικές.

Οι οποιοιδήποτε σημαντικοί ελιγμοί των ΗΠΑ εναντίον των συμφερόντων της Ρωσίας θα ημπορούσαν να δοκιμάσουν – αν όχι να «ακρωτηριάσουν» – την ικανότητα του Κρεμλίνου να χειρισθεί ταυτοχρόνως τόσες πολλές δυσκολίες. Αν αφήσουμε κατά μέρος τους λεονταρισμούς ως αναξίους σχολιασμού, είναι σαφές ότι οι Ρώσοι έχουν επεκταθεί υπερβολικά. Αυτόν τον Αύγουστο που βαίνει στο τέλος του, οι δραστηριότητες της Ρωσίας φαίνονται ασταθέστερες απ’ ό,τι συνήθως διότι, όπως εύστοχα είπε ο Ναρύσκιν  σχετικώς με την διαρκή αμερικανική πίεση επί της Μόσχας, υπάρχει μια «οσμή ενός βαθέως πολιτικού φθινοπώρου».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΙΔΗΣ

(Φ.162)

 

 

Advertisements