Χωρίς τίτλο.jpg

«Ο Χρυσόστομος δίκαια ανήκει στους μεγαλομάρτυρες του Έθνους, που κρατούν ψηλά την περηφάνειά του, όταν την τσακίζουν με τη δειλία τους και την αβελτηρία τους οι πολιτικοί μας ηγέτες».

Σαράντος Καργάκος

Μια από τις ηρωικότερες εκκλησιαστικές μορφές της Ιστορίας μας είναι αναμφίβολα ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος Καλαφάτης. Ένας αρχιερέας που έμεινε πιστός στις υποσχέσεις που έδωσε κατά την ώρα της χειροτονίας του και πρόσφερε θυμίαμα ευωδιαστό την ζωή του υπέρ του ποιμνίου του, μένοντας πιστός άχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου μαρτυρικού.

Γεννήθηκε στην Προποντίδα στα 1867 και ήταν αριστούχος απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Ως άνθρωπος ήταν ιδιαίτερα ευφυής, τολμηρός, με φλογερό ζήλο για την πατρίδα.

Χαρακτηριστικά είναι τα όσα είπε στον χειροτονητήριο λόγο του, ως Μητροπολίτης Δράμας στα 1902, τα οποία αποδείχθηκαν προφητικά και εκπληρώθηκαν είκοσι χρόνια αργότερα: «…και μη έχων έτερον τι να δώσω προς σωτηρίαν της ημετέρας λατρευτής πατρίδος, να δώσω το αίμα μου… Εν όλη τη καρδία και εν όλη τη διανοία θα υπηρετήσω την Εκκλησίαν και το Γένος, και η μίτρα, την οποίαν αι άγιαι χείρες σου εναπέθεσαν επί της κεφαλής μου, εάν πέπρωται να απολέση ποτέ την λαμπηδόνα των λίθων της, θα μεταβληθή εις ακάνθινον στέφανον μάρτυρος ιεράρχου».

Από την θέση του επισκόπου της Δράμας ανέπτυξε έντονη εθνική δράση. Συμμετείχε στον Μακεδονικό Αγώνα κατά της βουλγαρικής τρομοκρατίας και της ρουμανικής προπαγάνδας, γεγονός που ενόχλησε τους τούρκους, οι οποίοι πέτυχαν δύο φορές την απομάκρυνσή του από την θέση αυτή. Παράλληλα, ίδρυσε πληθώρα σχολείων, ευαγών ιδρυμάτων και έκτισε νοσοκομείο και γυμναστήριο.

Στα 1910 μετετέθη στην μητρόπολη Σμύρνης, όπου συνέχισε τον εθνικό του αγώνα, αναδιοργάνωσε την εκπαίδευση, ανέλαβε υπό την προστασία του τους αρχαίους γυμναστικούς Συλλόγους της Σμύρνης, συμμετείχε στα Συμβούλια των περισσοτέρων πνευματικών και κοινωνικών ιδρυμάτων και γενικά προώθησε την πνευματική και εθνική κίνηση στην Ιωνία. Το 1919 υποδέχτηκε τον Ελληνικό Στρατό στην Σμύρνη, και γονυπετής με δάκρυα στα μάτια ευλόγησε την Ελληνική σημαία. Με τα πύρινα κηρύγματά του, που ξεχείλιζαν από αγάπη για την Ελλάδα, προετοίμασε τους Έλληνες της Μικράς Ασίας για την επερχόμενη καταστροφή, ενώ παράλληλα προσπάθησε να οργανώσει την άμυνα της πόλης και έστειλε επιστολές κάνοντας έκκληση για βοήθεια προς τους αρχηγούς των συμμάχων, αλλά και προς την Καθολική Εκκλησία. «Η δράση του στον καιρό του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στον καιρό των διωγμών των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, και στην διετία 1920-22, τον είχε αναδείξει πρώτο στόχο. Αυτός ήταν ο ηγέτης, ο εθνάρχης, η ψυχή της Ελληνικής Μικρασίας», γράφει γι’ αυτόν ο Ηλίας Βενέζης.

Στα τέλη Αυγούστου 1922, ο Ελληνικός Στρατός είχε φύγει και όλοι οι επίσημοι εγκατέλειπαν την Σμύρνη βλέποντας το αναπόφευκτο τραγικό της τέλος να πλησιάζει. Στις 25/8/1922 ο αρχιεπίσκοπος των Καθολικών εξόρκισε τον μαρτυρικό ιεράρχη να διαφύγει μαζί του έχοντάς του εξασφαλίσει θέση σε ατμόπλοιο, που ετοιμαζόταν για αναχώρηση. Η απάντηση του Έλληνα Ορθόδοξου επισκόπου ήταν: «Παράδοσις του Ελληνικού κλήρου αλλά και χρέος του καλού ποιμένος είναι να παραμείνη με το ποίμνιόν του». Παράλληλες πιέσεις για την προσωπική του διάσωση δέχθηκε και από τους πρόξενους της Αγγλίας και της Γαλλίας, αλλά δεν ενέδωσε. Αντιθέτως, ο αρμένιος επίσκοπος Γεβόντ Τουριάν, κατάφερε να διαφύγει στις Η.Π.Α., όπου όμως εκτελέστηκε από αρμένιους αγωνιστές γιατί εγκατέλειψε το ποίμνιό του!

Στις 27 Αυγούστου (9 Σεπτεμβρίου με το νέο ημερολόγιο), οι αγριεμένοι και αιμοδιψείς τσέτες έχουν μπει στην Σμύρνη και ένα κλίμα τρομοκρατίας έχει απλωθεί στην πόλη. Οι Έλληνες καταφεύγουν στην Μητρόπολη, όπου ο άγιος ιεράρχης, τελεί την τελευταία επίγεια αναίμακτη θυσία και απευθύνει το τελευταίο κήρυγμά του: «Η Θεία Πρόνοια, δοκιμάζει την πίστιν μας και το θάρρος μας και την υπομονή μας την ώραν αυτήν. Αλλ’ ο Θεός δεν εγκαταλείπει τους χριστιανούς. Εις τας τρικυμίας αναφαίνεται ο καλός ναυτικός και εις τας δοκιμασίας ο καλός Χριστιανός. Προσεύχεσθε και θα παρέλθη το ποτήριον τούτο. Θα ίδωμεν πάλιν καλάς ημέρας και θα ευλογήσωμεν τον Θεόν. Θαρρείτε ως εμπρέπει εις καλούς χριστιανούς». Μόλις τελείωσε η Θεία Λειτουργία, οδηγήθηκε στον Νουρεντίν πασά (τούρκος αρχιστράτηγος, σφαγέας της Ιωνίας), ο οποίος του απήγγειλε την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και τον παρέδωσε στον εξαγριωμένο όχλο.

Το μαρτύριο του Χρυσοστόμου περιγράφουν αυτόπτες μάρτυρες (ακόμη και τούρκοι). Ενδεικτικά αναφέρουμε απόσπασμα από το βιβλίο του αμερικανού πρόξενου στην Σμύρνη, George Horton, “Η κατάρα της Μικράς Ασίας”: “Είναι όμως βέβαιο, ότι ο Μητροπολίτης θανατώθηκε απ’ τον όχλο. Εβιαιοπράγησαν επάνω του, του ξερρίζωσαν την γενειάδα του, τον εχτύπησαν με ρόπαλα και με μαχαιριές, ωσότου πέθανε, και ύστερα τον έσυραν σβαρνίζοντάς τον επάνω στους δρόμους. Το μοναδικό του φταίξιμο ήταν ότι ήταν ένας Έλλην με μεγάλο πατριωτισμό και ευγλωττία που επιθυμούσε την πρόοδο της φυλής του και εργαζόταν για τον σκοπό αυτό”.

Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος με τον βίο και την αυτοθυσία του πέρασε στην αθανασία, γράφοντας μια σελίδα χρυσή. Η Εκκλησία της Ελλάδος τον κατέταξε μαζί με άλλους ιεράρχες που έχυσαν το αίμα τους στην ιωνική γη στο αγιολόγιό της το 1992. Στις 29 Αυγούστου 2016 η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε μητροπολίτη Σμύρνης τον αρχιμανδρίτη Βαρθολομαίο Σαμαρά. Είναι ο πρώτος που διαδέχεται τον άγιο εθνομάρτυρα μετά από 94 χρόνια. Ευχόμαστε το παράδειγμά του να τον εμπνεύσει και να τον κατευθύνει, καθώς και όλους τους θρησκευτικούς ταγούς της πατρίδας μας.

ΙΟΥΣΤΙΝΗ Μ.

(Φ. 164)

 

Advertisements