filothei-gif

Απολυτίκιον

Οσίων την έλλαμψιν, εισδεδεγμένη σεμνή, την πόλιν εφαίδρυνας, των Αθηναίων τη ση, ασκήσει και χάριτι, συ γαρ εν ευποιίαις, διαλάμπουσα Μήτερ, ήθλησας δι’ αγάπην, ευσεβώς του πλησί- ον διό σε, ω Φιλοθέη, Χριστός εδόξασε.

Ανάμεσα στο πλήθος των νεομαρτύρων που πότισαν με το αίμα τους το δέντρο της πίστης και της λευτεριάς, ξεχωριστή θέση κατέχει η «Κυρά των Αθηνών», η γνωστή σε όλους, αγία Φιλοθέη. Γεννήθηκε στην τουρκοκρατούμενη Αθήνα στα 1522 και ανήκε στην επιφανή οικογένεια των Μπενιζέλων. Ο πατέρας της, Άγγελος, που ήταν λόγιος και προύχοντας, και η μητέρα της, Συρίγα Παλαιολογίνα, την απέκτησαν μετά από πολλή προσευχή, αφού για χρόνια δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν. Μεγάλωναν την μικρή Ρηγούλα (το κοσμικό της όνομα ήταν Παρασκευή), με πολλή αγάπη, προσφέροντάς της την καλύτερη δυνατή μόρφωση, αλλά και πίστη. Προκειμένου να την γλιτώσουν από τα χέρια των τούρκων, που έπαιρναν τα νεαρά κορίτσια στα χαρέμια τους, την πάντρεψαν χωρίς την θέλησή της στα 14 χρόνια της, με έναν πολύ μεγαλύτερό της άρχοντα, ο οποίος της φερόταν βάναυσα. Η αγία, που εξαρχής ήθελε να γίνει μοναχή, υπέμενε προσευχόμενη για τρία χρόνια, μέχρι τον ξαφνικό θάνατο του συζύγου της. Ήταν 17 ετών, όμορφη και πλούσια, και πολλοί νέοι την ζήτησαν σε γάμο. Εκείνη, όμως, αφιερώθηκε σε αγαθοεργίες, προσπαθώντας να απαλύνει τον πόνο των σκλαβωμένων Ελλήνων. Μετά τον θάνατο των γονέων της, και έπειτα από όραμα, έχτισε ναό και μονή προς τιμήν του αποστόλου Ανδρέα. (Το εκκλησάκι σώζεται μέχρι σήμερα στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών). Εκάρη μοναχή με το όνομα Φιλοθέη και την ακολούθησαν οι υπηρέτριές της, καθώς και πολλές νέες, με αποτέλεσμα η μονή να αριθμεί σε σύντομο χρονικό διάστημα περί τις 200 μοναχές! Παράλληλα με την πνευματική καθοδήγηση των αδελφών (εφόσον ήταν ηγουμένη) ανέπτυξε πλούσια φιλανθρωπική και εθνική δράση, όπου αφιέρωσε όλη την πατρική και προσωπική της περιουσία. Ίδρυσε σχολεία, νοσοκομεία, ορφανοτροφεία, ξενοδοχεία, εργαστήρια εκμάθησης υφαντικής και κεντήματος. Σ’ αυτήν έβρισκαν καταφύγιο και περίθαλψη όλοι οι κατατρεγμένοι και κυρίως οι Ελληνίδες, σκλάβες των τούρκων που πιέζονταν να αλλαξοπιστήσουν, τις οποί- ες φυγάδευε στα νησιά, ενώ ταυτόχρονα διέθετε με- γάλα ποσά για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων. Οι ανύπαντρες κοπέλες φοιτούσαν στα σχολεία και τα εργαστήρια, και κατόπιν προικίζονταν από την αγία, στον γάμο τους. Επιπλέον, ίδρυσε παραρτήματα και μετόχια στο Χαλάνδρι, τα Πατήσια, το Ψυχικό και την Καλογρέζα. Το Ψυχικό πήρε την ονομασία του λόγω του «ψυχικού» που έκανε η οσία, να ανοίξει ένα πηγάδι στην περιοχή, για να ξεκουράζονται οι κατάκοποι αγρότες, διότι το νερό στην Αθήνα ήταν λιγοστό. Στην αγία Φιλοθέη οφείλει το όνομά της και η περιοχή της Καλογρέζας, λόγω της μονής που είχε ιδρύσει εκεί. Το εθνικό και θρησκευτικό της έργο διαδόθηκε και πέρα από τα όρια της πατρίδας μας. Σώζεται η αλληλογραφία της με την Γερουσία της Βενετίας (1583) από την οποία ζητούσε οικονομική βοήθεια. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι οθωμανοί εξοργίστηκαν με την δράση της αγίας. Την συνέλαβαν και την οδήγησαν στον βοεβόδα της Αθήνας. Εκείνος έδωσε εντολή να την φυλακίσουν και να λεηλατήσουν την μονή. Όταν παρουσιάστηκε μπροστά του, τον αντιμετώπισε με γενναιότητα, ακλόνητη στην πίστη της. Αφού διαπίστωσε ότι ήταν αδύνατον να την πείσει να αλλαξοπιστήσει, διέταξε να την βασανίσουν και να την θανατώσουν. Σώθηκε όμως, χάρις στην παρέμβαση των προκρίτων της Αθήνας, που έδωσαν χρήματα για να την απελευθερώσουν. Η αγία συνέχισε ακούραστη το έργο της. Οι τούρκοι όμως, αφού δεν μπορούσαν να την πλήξουν φα- νερά, λόγω της φήμης της, ενήργησαν με άλλον τρόπο. Την παραμονή της 3ης Οκτωβρίου 1588, εορτή του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, πολιούχου των Αθηνών, η αγία με κάποιες μοναχές έκαναν αγρυπνία στο μετόχι τους, τον Άγιο Ανδρέα στα Πατήσια. Εξαγριωμένοι τούρκοι εισέβαλαν στον ναό, άρπαξαν την αγία, την μαστίγωσαν και την εγκατέλειψαν μισοπεθαμένη έξω από την μονή. Έξω από τον ναό σώζεται η κολώνα, όπου η οσία δέθηκε και μαστιγώθηκε. Ο μοναχές της την μετέφεραν στην κρύπτη της, στην Καλογρέζα. Εκεί υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φεβρουαρίου 1589. Το τίμιο λείψανό της φυλάσσεται σε ασημένια λάρνακα στον Μητροπολιτικό ναό Αθηνών, ενώ το όνομά της δόθηκε στο προάστιο της Φιλοθέης το 1936, όταν βρέθηκε η κρύπτη της Αγίας στην περιοχή. Η αγία Φιλοθέη θα πρέπει να αποτελεί πρότυπο και πηγή έμπνευσης για την σύγχρονη Ελληνίδα. Η καρδιά της φλεγόταν από αγάπη για τον Χριστό και την Ελλάδα σε τέτοιο βαθμό, που υπερέβη την γυναικεία φύση της και προσέφερε ένα τεράστιο έργο σε μια εξαιρετικά δύσκολη εποχή.

ΙΟΥΣΤΙΝΗ Μ.

 

agia-filothei_benizelou-home-1

Το σπίτι που μεγάλωσε η Αγία Φιλοθέη σώζεται μέχρι σήμερα στην Πλάκα και θεωρείται το παλαιότερο στην Αθήνα. Αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο δείγμα αρχοντικής κατοικίας των μεταβυζαντινών χρόνων. Ανακαινίστηκε από την Αρχιεπισκοπή Αθηνών (με πρωτοβουλία του μακαριστού αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου) και σύντομα θα λειτουργήσει ως μουσείο. Την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί ο αγιασμός των εγκαινίων.

(ΕΜΠΡΟΣ, φ.188)

 

Advertisements