Χωρίς τίτλο.jpg

ΜΕΡΟΣ  ΙΖ’

Mία ιερά εικών, απεικονίζουσα το πρόσωπον της Παναγίας στρεφόμενο τρυφερώς προς τον Υιό της, ευρισκόμενο σε ορθία θέση και ευλογούντα, γνωστή ως «Θεοτόκος του Καζάν», κατέχει περίοπτo θέση στην Ρωσική Ορθόδοξο Εκκλησία. Η Παναγία του Καζάν είναι πολιούχος της περιοχής του Καζάν και προστάτις ολοκλήρου της Ρωσίας. Παραδοσιακώς, με την εικόνα της  ευλογούνται οι μνηστείες («αρραβώνες») στην Ρωσία. Ναοί προς τιμήν της Παναγίας έχουν ανεγερθεί στην Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη.

Η παράδοση αναφέρει πως ήταν δώρο του Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως (1222-1240) Γερμανού του Β΄ προς τους κατοίκους της πόλεως του Καζάν, για προστασία από τις επιδρομές των Ταταρομογγόλων. Όταν η πόλη κατελήφθη από τους αλλοφύλους το 1438, η εικών εξηφανίσθη. Το 1579 όταν η ακρόπολη της πόλεως κατεστράφη από πυρκαϊά, οι μουσουλμάνοι απέδωσαν την καταστροφή στην οργή του Προφήτου, και εξέσπασε μεταξύ των κατοίκων εμφύλια σύρραξη. Τότε ενεφανίσθη η Παναγία σε μια κοπέλα, την Ματρόνα, και της υπέδειξε το μέρος όπου ήταν θαμμένη η εικών της. Η μικρή Ματρόνα εξήγησε τα όσα συνέβησαν στην μητέρα της, και εν συνεχεία ενημέρωσαν τον Επίσκοπο της πόλεως, Άγιο Γουρία. Ο Επίσκοπος ήκουσε με προσοχή την μικρή και υπήκουσε στην θεομητορική εντολή, οπότε ευρέθη η εικών στο σημείον όπου υπέδειξε η Ματρόνα, (8/7/1579).

Ο Άγιος μετέφερε την εικόνα με τιμές που αρμόζουν στην Παναγία, στον Ναό του Αγίου Νικολάου, όπου εφημέρευε ο μετέπειτα Πατριάρχης Πασών των Ρωσιών, Άγιος Ερμογένης.

Ο Πατριάρχης Ερμογένης

Κατά την τρομερά Περίοδο των Ταραχών (1598 – 1613) – την περίοδο της Ρωσικής Ιστορίας από τον θάνατο του Τσάρου Θεοδώρου Α’ (1598), μέχρις την ανάδειξη του Τσάρου Μιχαήλ Ρωμανώφ (1613), η Ρωσία ευρέθη στην δίνη φρικτής αναρχίας και ξένης (πολωνικής) τυρανίας. Το γόητρο του Ρωσικού Κράτους διεσώθη από τον ηρωικό Πατριάρχη Άγιο Ερμογένη.

Ο Άγιος Ερμογένης, κατά κόσμον Ερμόλαος, εγεννήθη στην Μόσχα το 1530 μ.Χ. και έζησε στην μονή Μεταμορφώσεως του Καζάν. Το 1579 εχειροτονήθη Πρεσβύτερος και εδιορίσθη ως εφημέριος του ναού του Αγίου Νικολάου Καζάν. Το 1583 εχήρευσε και έγινε μοναχός στην Μονή Μεταμορφώσεως, στην οποία ανεδείχθη ηγούμενος. Η Σύνοδος του 1589 τον εξέλεξε Μητροπολίτη Καζάν. Όταν ανέλαβε τον θρόνον ο Βασίλειος Σούϊσκυ (1606 – 1610), ο Άγιος Ερμογένης εξελέγη Πατριάρχης Μόσχας. Στην εποχή του, ηγωνίσθη υπέρ της Ορθοδοξίας,ιδιαιτέρως κατά της ιησουιτικής προπαγάνδας των παπικών. Όταν ο λαός ανέτρεψε τον Βασίλειο (17/7/1610), ο Ερμογένης επεδίωξε να εκλεγεί Τσάρος ο νεαρός Μιχαήλ Ρομανώφ, (που εξελέγη το 1613) ενώ εσυμμερίσθη το σχέδιο ορισμένων ευγενών, το προβλέπον προσωρινή ανάδειξη στον θρόνο του Βλαδισλάου, υιού του βασιλέως της Πολωνίας Σιγιμούνδου, υπό τον όρον ότι ο πρίγκηψ θα ησπάζετο την Ορθοδοξία. Οι Πολωνοί, επιδιώκοντες παράκαμψη του όρου αυτού, προσέκρουσαν στην άρνηση του Πατριάρχου. Ο Άγιος, ως μόνος τότε άνδρας κύρους στην Ρωσία, εμπόδισε τον ρωμαιοκαθολικό Βλαδίσλαο, να γίνει Τσάρος. Η κατοχή της Μόσχας υπό των Πολωνών δεν ελύγισε τον Πατριάρχη. Αντιθέτως ο Ερμογένης εστράφη ανοικτά κατά του ξένου επιδρομέως και επεδίωξε με όλα τα μέσα την συγκρότηση εθνικού στρατού για την απελευθέρωση της πατρίδος του. Τότε συνελήφθη και καθηρέθη από Πατριάρχης. Αρνούμενος να συνεργαστεί με τους κατακτητές, απέθανε στην φυλακή – στο Μετόχιο του Αγίου Κυρίλλου,  από ασιτία, στις 17 Φεβρουαρίου 1612 μ.Χ.

Τα θαύματα της Παναγίας του Καζάν

Έκτοτε τα θαύματα της Παναγίας του Καζάν ήσαν υπέρπολλα, με πρώτο το της ιάσεως του τυφλού Ιωσήφ. Ο πρώτος Τσάρος της δυναστείας των Ρομανώφ, Μιχαήλ (1613-1645), εθέσπισε δύο εορτές προς τιμήν της. Μιαν θρησκευτική, της ευρέσεως της Ιεράς Εικόνος την 8η Ιουλίου και μιαν εθνική, της απελευθερώσεως από τους Πολωνούς, την 22α Οκτωβρίου.

Η εικών εφυλάσσετο στην Μονή της Θεοτόκου του Καζάν, στο σημείον όπου ευρέθη, μέχρι την 29η  Νοεμβρίου 1904, οπότε εκλάπη. Οι δράστες ήθελαν το χρυσοποίκιλτο πλαίσιο με τα πολύτιμα πετράδια. Πολύ αργότερον, η αστυνομία συνέλαβε τους δράστες, και ανεκάλυψε το αμυθήτου αξίας πλαίσιο, όχι όμως και την εικόνα, η οποία πρέπει να θεωρείται οριστικώς χαμένη, καθώς απολογούμενοι οι κλέφτες υπεστήριξαν ότι την ετεμάχισαν και την έκαυσαν. Κατά τον Αρχιεπίσκοπο (της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας της Διασποράς), Συρακουσών και Αγίας Τριάδος Αβέρκιο, η παράδοση έλεγε, ότι όσον υπήρχε η εικών, η Ρωσία θα ειρήνευε στην Ανατολή. Η Ρωσική Εκκλησία ερμήνευσε την καταστροφή της εικόνος ως τρομερόν οιωνό και πηγή δεινών για την Ρωσία. Ο θρησκευόμενος λαός συνεσχέτισε την καταστροφή της εικόνος με την Επανάσταση του 1905, την συντριπτική ήττα της Ρωσίας στον Ρωσο-Ιαπωνικό Πόλεμο (1904-1905) και την δαιμονική Οκτωβριανή Επανάσταση (1917). Η φήμη ότι μετά την Επανάσταση οι Μπολσεβίκοι την επούλησαν, απεδείχθη ανυπόστατη. Ένα αντίγραφο της Παναγίας του Καζάν περιεφέρετο στο Λένινγκραντ (πριν και νυν Αγία Πετρούπολη), κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της πόλεως (1941-1944), προκειμένου να ανυψώσει το ηθικό των σοβιετικών στρατιωτών.

Υπάρχουν περισσότερα από εξήντα αντίγραφα της εικόνος, πολλά θεωρούμενα θαυματουργά. Ένα, χρονολογούμενο στο 1730, απεκτήθη την δεκαετία του ’70 από το προσκύνημα της Παναγίας στην Φάτιμα της Πορτογαλίας (όπου συνετελέσθη το «θαύμα της Φάτιμα») και μετεφέρθη στο Βατικανό το 1993. Ο Πάπας Ιωάννης-Παύλος ΙΙ προσηύχετο επί 11 έτη στην εικόνα. Ο Ποντίφηξ ηθέλησε να την δωρίσει αυτοπροσώπως στο Πατριαρχείον της Μόσχας, αλλά οι σχέσεις των Εκκλησιών, λόγω της Ουνίας, δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση επισκέψεώς του στην Μόσχα. Στις 26 Αυγούστου 2004 το αντίγραφον της Παναγίας του Καζάν εξετέθη στην Βασιλική του Αγίου Πέτρου στην Ρώμη, και στην συνέχεια εστάλη στην Ρωσία, όπου φυλάσσεται στον Ναό της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στο Καζάν.

Η Παναγία Σώτειρα της Ρωσίας

Η Παναγία έχει, από τον XVIIο αιώνα, τιμηθεί ως Σώτειρα της Ρωσίας. Στις αρχές του 17ου  αιώνος, μετά την νίκη του Μεγάλου Πέτρου ενάντια στους  Σουηδούς, η εικών ανεδύθη ως «ναυαρχίς της νίκης», και εκτίσθη ένας καθεδρικός ναός προς τιμήν της στην  Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας. Η εικών ετιμήθη εκεί μέχρι το 1721, αλλά κατόπιν μετεφέρθη στην Αγία Πετρούπολη, στη νέα πρωτεύουσα. Η υποχώρηση του Ναπολέοντος απεδόθη στην μεσιτεία της Παναγίας του Καζάν.

Μπολσεβικική ιεροσυλία

Τον λαμπρότατο Καθεδρικό Ναό της Παναγίας του Καζάν στην Κόκκινη Πλατεία κατεδάφισε το 1937 ο διαβολικός δικτάτωρ Στάλιν ώστε να δημιουργηθεί χώρος για δημόσια αποχωρητήρια! Μετά την πτώση του μπολσεβικισμού (1989), ο ναός επανεκτίσθη στο ίδιο σημείο, χάρις στα σχέδια που είχε διασώσει ο Πιότρ Ντιμιτρέβιτς Μπαρανόφσκυ (αρχιτέκτων διαφωνών με τον Στάλιν περί της κατεδαφίσεως ναών, 1892-1984). Ο νέος ναός είχε θυρανοίξια τον Νοέμβριον του 1993 από τον Πατριάρχη Αλέξιο Β’, παρουσία του τότε Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας Μπόρις Γιέλτσιν.

Επίσης, υπάρχει στην Αγία Πετρούπολη, εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία του Καζάν, η οποία μετετράπη από τους μπολσεβίκους σε  μουσείο για τον αθεϊσμό. Την 1η Μαΐου 1994 (ημέρα του Πάσχα, εκείνο το έτος) η Εκκλησία αφιερώθη πάλιν στην Παρθένο του Καζάν, επανήρχισε δε η λατρεία.

Η Παναγία του Καζάν βρίσκεται στην Ελλάδα;

Μνημονεύονται 60 θαυματουργά αντίγραφα της Παναγίας του Καζάν. Γνωστότερα είναι του Γιαροσλάβ, του Τομπόλσκ, του Νιζνιελόμωφ, του Ταμπώφ και του Καπλουνώφ. Το θαυματουργόν αντίγραφο της Μόσχας φυλάσσεται κατατεθημένο στον Πατριαρχικό Ναό των Επιφανίων. Το ευρύτατα γνωστό θαυματουργό αντίγραφο της Αγίας Πετρουπόλεως, μετά την Επανάσταση του 1917, κατέληξε στο μεγάλο Θεοημητορικό προσκύνημα των Παπικών στην Φατίμα της Πορτογαλίας, όπου φυλάσσεται.

Στο Άγιον Όρος, στη Ρωσική Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, φυλάσσεται αντίγραφο μεγάλης καλλιτεχνικής και κειμηλιακής αξίας. Επίσης, παλαιά Ρωσική ευωδιάζουσα εικών της Παναγίας του Καζάν, φυλάσσεται στο Καθολικόν της Ιεράς Μονής Παναγίας Κερατέας Αττικής. Ακόμη στο Παρεκκλήσιον της οσίας Ξένης της Ρωσίδος, στην Μάνδρα Αττικής, φυλάσσεται αντίγραφο της Παναγίας του Καζάν, αναγόμενο στον 18ον  αιώνα, και έτερο στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Καλιθέας Αττικής.

Ένα ιδιάζον αντίγραφο της Παναγίας του Καζάν, ενεπιστεύθη κατά την δεκαετία του 1970 ένα ζεύγος αγνώστων Ρώσων, στον Μητροπολίτη Λαγκαδά, Σπυρίδωνα. Το 2011 ο Μητροπολίτης Λαγκαδά, Λητής και Ρεντίνης Ιωάννης, με τον Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Πέντε Βρύσεων, ηθέλησαν να αποκαταστήσουν τις φθορές της εικόνος, την έδωσαν σε ειδικούς συντηρητές επιστήμονες, και ευρέθηκαν προ εκπλήξεως:Tους ανεκοινώθη ότι, χρονολογείται πέραν των τριακοσίων ετών και αποτελεί το παλαιότερο αντίγραφο της θαυματουργού εικόνας της Παναγίας του Καζάν,  (ενδεχομένως να είναι και η αυθεντική !!!). Φέρει επάνω της 4 ασημένια νομίσματα, ένα της οθωμανικής περιόδου με αραβικά στοιχεία, ένα του 1673, ένα του 1705, και ένα του 1811, καθώς και έναν μεξικανικό σταυρό. Σήμερα φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος, και πλήθος προσκυνητών επισκέπτονται και εναποθέτουν στο Θεομητορικό της πρόσωπο, τα εσώτερα της ψυχής τους, προσδοκούντες την παρρησία της προς την Παναγία Τριάδα. Η εικών τίθεται προς προσκύνηση στην εορτή του Αγίου Πνεύματος, κατά τους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, και στην περίοδο των Ιερών Παρακλήσεων του Δεκαπενταυγούστου, αυστηρώς και μόνον κατά την διάρκειαν των Ιερών Ακολουθιών. Μετά φυλάσσεται στο σκευοφυλάκιον της Ιεράς Μονής.

Το υπέροχον δοξαστικό της Παρθένου του Καζάν έχει ως εξής : «Τη σεπτή σου εικόνι τη του Καζάν νυν προσπίπτωμεν, κλίνοντες το γόνυ, Παρθένε, της ψυχής και του σώματος, δεόμενοι αντιλήψεως, αγνή, πρεσβείαις προς Υιόν σου και λιταίς? ίνα τύχωμεν, Παρθένε, της παρ’ Αυτού πλημμελημάτων αφέσεως, δόξα τοις μεγαλείοις σου, σεμνή, δόξα τοις θαυμασίοις σου, δόξα υπερβαλόντως, κόρη, τη δυναστεία σου».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΙΤΗΣ

(Φ. 190)

Advertisements