Χωρίς τίτλο.jpg

Ανδρών επιφανών γαρ, πάσα γη τάφος

                                                 (Θουκυδίδης, Επιτάφιος 43)

Τάφος: εκ του θήπω = εκπλήττομαι (Αόριστος β’ έθαπον – τάφος (Ε.Μ.), τέθηπα σημαίνει θαυμάζω, τάφος ή ταφός = έκπληξις. Ο Όμηρος χρησιμοποιεί τον όρο τάφος = θαυμασμός, έκπληξις:  «Τάφος έλεν πάντας ιδόντας» (θαυμασμός συνήρπασε όλους τους ιδόντας).

«Τάφος οι ήτορ ίκανεν»

(θαυμασμός άδραξε την καρδιά της).

Άρα τάφος = μνημείον θαυμαζόμενον, το οποίον προκαλεί θάμβος – θάβος, τάφος!

Ο Τάφος του Μαυσώλου, το περίφημον Μαυσωλείον της Αλικαρνασσού, υπήρξε ένα από τα επτά θαύματα του Αρχαίου κόσμου. Κατά συνεκδοχήν και σήμερον, Μαυσωλείον = τάφος.

ηρώον: ιερός τόπος, μετά μνημείου, αφιερωμένος εις ήρωα. (Ενώ τρόπαιον είναι το επί τη τροπή των πολεμίων ανεγειρόμενον μνημείον).

μνημείον: εκ του μιμνήσκω, το ανεγειρόμενον μνήμα προς τιμήν και αιωνίαν μνήμην.

σήμα: κυριολεκτικώς σημείον. Το σημείον διά του οποίου αναγνωρίζεται ο τόπος ταφής.

«Δημόσιον Σήμα»: το επισημότερον νεκροταφείον των Αθηνών, «ο εστίν επί του καλλίστου προαστίου της πόλεως και αεί εν αυτώ θάπτουσι τους εκ των πολέμων, πλην τους εν Μαραθώνι, εκείνων δε, διαπρεπή την αρετήν κρίναντες, αυτού και τον τάφον εποίησαν».

(Θουκυδίδης, Επιτάφιος 34)

Τύμβος: το χώμα το σχηματίζον λόφον επί του τόπου της ταφής («Ο τύμβος των Μαραθωνομάχων»). Η ρίζα «τυ» σχετ. με τύλος = σκληρόν εξόγκωμα, κάλος!), άρα τυ+βω (βαίνω) = τύμβος.

θήκη: τάφος, εκ του ρήματος τίθημι (θέτω).

«Ω παίδες Ελλήνων ίτε,

ελευθερούτε Πατρίδα…

θήκας τε προγόνων»

(Αισχύλου Πέρσαι)

Κρύπτη: κρυψών και κατά συνεκδοχήν, τάφος. Εκ του καλύπτω – καρύπτω – κρύπτω.

κευθμών: εκ του κεύθω = καλύπτω.

«Αισχύλου Ευφορίωνος Αθηναίον,

τόδε μνήμα κεύθει…»

Εκ του επιτυμβίου επιγράμματος του τάφου του Αισχύλου.

Κάπετος: εκ του σκάπτω = σκάπετος – κάπετος.

«εις κοίλην κάπετον θέσαν».

Κολώνη: κυριολεκτικώς ύψωμα, λόφος. Σημαίνει και τάφος με την έννοια του υπερυψωμένου χώματος του τύμβου.

ηρίον: υπόγειος τάφος εκ του έρα = γη.

«κατά χθονός ηρία  τεύχον»

ολιγήριον = μικρός τάφος.

κύδαρ: τάφος, εκ του κύδος = δόξα.

λοίτη: τάφος, εκ του λοίσθιος = έσχατος, ύστατος, «υστάτη κατοικία». Ετυμολογικώς λοιπ- εκ του ρήματος λείπω. Μέχρι και σήμερον «πνέει τα λοίσθια» (Είναι στα τελευταία).

σηκός: 1. ιερός περίβολος, ιερόν ήρωος. 2. τάφος περίκλειστος.

«Ανδρών αγαθών σηκός».

σούα: τάφος. Αρχαιοτάτη Πελασγινή λέξις. «Μίνδαρος απεσσούα», ο Μίνδαρος απέθανε (απο-σεύω = απέρχομαι βιαστικά).

ο τάφος λέγεται και ακίνητος.

«μηδέ επ’ ακινήτοισι καθίζειν»

(Ησίοδος, Έργα και ημέραι)

Εθεωρείτο ότι φέρνει κακό το να καθίσης επί τάφου.

κενοτάφον: τάφος κενός, μη περιέχων νεκρόν.

Πολυάνδριον: τάφος πολλών ανδρών.

κοιμητήριον: 1. Κοιτών. 2. Νεκροταφείον (Εκ του κοιμώμαι, το οποίον εκ του κείμαι. («Ενθάδε κείται»)!

ξενοτάφιον: «ξένους έθαπτον εν τω ξενοταφίω».

κοινοτάφιον: κοινός, δημόσιος τάφος.

«Τελευτήσαι καλώς μάλλον ηβουλήθησαν

ή ζώντες την Ελλάδα ιδείν ατυχούσαν…».

(Δημοσθένης, Επιτάφιος 1-2)

«Τεθνάμεναι γαρ καλόν

εν προμάχοις πεσόντα

άνδρα αγαθόν,

περί η Πατρίδι μαρνάμενον».

(Τυρταίος)

 

«Το κάλλιστον κλέος,

υπέρ Πάτρας έθνησκον»

(Ευριπίδης, Τρωάδες 389)

Θνήσκε υπέρ Πατρίδος

(Περίανδρος ο Κορίνθιος)

Την γενναιότητα την οποίαν επέδειξεν ο μέγιστος τραγικός ποιητής της Αρχαίας Ελλάδος κατά την εν Μαραθώνι μάχη, μαρτυρεί το επιτύμβιον επίγραμμα, το οποίον ο ίδιος(!) συνέταξε, όταν προησθάνθη τον θάνατόν του το 456 π.Χ. εις Γέλαν Σικελίας.

«Αισχύλου Ευφορίωνος

Αθηναίων τόδε κεύθει

μνήμαν καταφθίμενον πυροφόροι

Γέλας αλκήν δ’ ευδόκιμον

Μαραθώνιον άλσος αν είποι

και βαθυχαιτήεις Μήδος επιστάμενος».

(Τον Αισχύλο του Ευφορίωνος, που απέθανε εδώ κάτω το μνήμα αυτό της καρπερής της Γέλας τον σφαλά. Ο Μαραθώνας θα σου πη διά την παλληκαριά του κι’ ο Πέρσης ο μακρόμαλλος, που ξέρει την καλά).

Επίγραμμα του Σιμωνίδου χαραχθέν επί μνημείου εις Θερμοπύλας έχει ούτω:

«Μυριάσιν ποτέ τήδε

τριακοσίαις εμάχοντο

Πελοποννάσου χιλιάδες τέτορες»

(Εδώ κάποτε εναντίον τριών εκατομμυρίων εμάχοντο τέσσαρες χιλιάδες Πελοποννήσιοι).

Οι τριακόσιοι Σπαρτιάται υπό τον γενναίο Βασιλέα Λεωνίδα εύρον ένδοξον θάνατον επί του λόφου «Κολωνού» εις Θερμοπύλας.

«Ω ξειν’ αγγέλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε

κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».

Επί μνημείου του εξ Ακαρνανίας μάντεως Μεγιστία, συμμετασχόντος εις την αυτοθυσίαν των ηρώων των Θερμοπυλών, εχαράχθη υπό του Σιμωνίδου επίγραμμα υμνητικόν του θάρρους του:

«Μνήμα τόδε κλειτοίο Μεγιστία, ον ποτε Μήδοι -Σπερχειόν ποταμόν κείναν αμειψάμενοι- Μάντιος ος τότε Κήρας επερχομένας σάφα ειδώς – ουκ έτλη Σπάρτης ηγεμόνας προλιπείν».

(Το μνημείο τούτο είναι του ξακουστού Μεγιστία, που κάποτε οι Πέρσαι όταν διέβησαν τον Σπερχειόν ποταμόν εφόνευσαν. Του μάντεως ο οποίος αν και εγνώριζε καλά τον θάνατον που τον ανέμενε όμως ηρνήθη να εγκαταλείψη τον βασιλέα της Σπάρτης).

Η στήλη του Δεξίλεω

Το καλλιμάρμαρον τούτο μνημείον ετοποθέτησαν εις Κεραμεικόν (όπου οι σημερινοί Γραικύλοι ανεγείρουν μουσουλμανικόν τέμενος!!!) οι Αθηναίοι διά να τιμήσουν την μνήμην του εκ Θορικού (χωρίου της Αττικής) 20ετούς νεανίου Δεξίλεω της τάξεως των ιππέων, θανόντος μετά των τεσσάρων αυτού συντρόφων κατά την εν Κορίνθω μάχην το 394 π.Χ. Παριστάνεται κατά την στιγμήν της εφορμήσεώς του κατά την οποίαν κατακοντίζει από του ίππου του καταπεσόντα αντίπαλον, και προ της μοιραίας ώρας κατά την οποίαν πίπτων εις τον αγώνα θα αναδειχθή άξιος της ευγνωμοσύνης των Αθηνών. Επί της σωζομένης αναγλύφου επιτυμβίου στήλης του Δεξίλεω έχει χαραχθεί το ακόλουθον επίγραμμα:

«Δεξίλεως Λυσανίου Θορίκιος

Εγένετο επί Τεισάνδρου άρχοντος

Απέθανεν επ’ Ευβουλίδου

εν Κορίνθω των πέντε ιππέων».

(Δεξίλεως ο υιός του Λυσανίου εκ του χωρίου Θορικού. Εγένετο το μνημείον επί των χρόνων του άρχοντος Τεισάνδρου. Απέθανεν επί των χρόνων του άρχοντος Ευβουλίδου εις Κόρινθον, εις εκ των πέντε πεσόντων ιππέων).

Η εικών του αντεγράφη και εχρησιμοποιήθη διά τον Ρωμαίον χιλίαρχον -μετέπειτα Άγιον Γεώργιον- φονεύοντα δράκον.

Τέλος,

«Ελλήνων προμαχούντες

Αθηναίοι Μαραθώνι

χρυσοφόρων Μήδων

εστόρεσαν δύναμιν».

(Οι Αθηναίοι επικεφαλής των Ελλήνων συνέτριψαν εις τον Μαραθώνα τους χρυσοστολισμένους Πέρσες).

Σήμερον, είμεθα αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουμε τα εξ Ασίας και Αφρικής στίφη των λαθροεισβολέων;

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΣΚΟΛΟΣ

(Φ. 195) 

Advertisements