Χωρίς τίτλο.jpg

Μέρος MA΄

Aναλύοντες ενδελεχώς την εξέλιξη των ανθρωπολογικών θεωριών και την εκ μέρους τους προσέγγιση του εθνοφυλετικού ζητήματος, παραθέτουμε απανθισματικώς μερικές οξυδερκείς, ωμές ή και ιδιάζουσες παρατηρήσεις του πολυγραφοτάτου Κόμητος Αρθούρου ντε Γκομπινώ, συγγραφέως του «Εγχειριδίου περί της ανισότητος των φυλών»  (το οποίον μεταπολεμικώς έχει επικριθεί με …δαιμονολογική υπερβολή).  Γράφει λοιπόν με προφητική οξυδέρκεια :

«Οι Άγγλοι είναι οι κύριοι της Ινδίας και όμως η ηθική επιβολή τους επί των υπηκόων τους είναι σχεδόν ανύπαρκτη.  Οι ίδιοι είναι επηρεασμένοι πολυτρόπως από τον τοπικό πολιτισμό και δεν ημπορούν να επιτύχουν την σφράγιση των ιδεών τους εφ’ ενός  λαού ο οποίος φοβάται μεν τους κατακτητές του, αλλά μόνον φυσικώς κυριαρχείται από αυτούς. Διατηρεί την ψυχή του ορθή και τις σκέψεις του εκτός των ιδικών τους. Η φυλή των Ινδών έχει καταστεί ξένη προς την φυλή η οποία την κυβερνά σήμερον, ο δε πολιτισμός της δεν υπακούει στον νόμο που χαρίζει την μάχη στους ισχυρούς. Οι εξωτερικές μορφές, τα βασίλεια και οι αυτοκρατορίες έχουν αλλάξει και θα αλλάξουν πάλι. Αλλά τα θεμέλια επί των οποίων στηρίζονται και από τα οποία πηγάζουν, δεν αλλάζουν απαραιτήτως μαζί τους. Αν και το Χαϊντεραμπάντ, η Λαχόρη και το Δελχί δεν είναι πλέον πρωτεύουσες, η ινδική κοινωνία εξακολουθεί να υφίσταται. Θα έλθει μια στιγμή, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όταν η Ινδία θα ζει και πάλι δημοσίως, όπως ήδη πράττει ιδιωτικώς, ήτοι συμφώνως προς τους ιδικούς της νόμους. Και, με τη βοήθεια είτε των πράγματι υπαρχουσών εκεί φυλών, είτε μιας άλλης υβριδικής φυλής, προερχομένης από αυτές, θα αναλάβει και πάλιν, με την πλήρη έννοια της λέξεως, μια πολιτική προσωπικότητα.»

Και συνεχίζει αλλού με οξύαιχμο κριτικό πνεύμα : «….Όλοι οι άνθρωποι είναι αδέλφια”. Αυτό είναι το πολιτικό αξίωμα. Θα θέλατε να το ακούσετε με την επιστημονική του μορφή; “Όλοι οι άνθρωποι”, λένε οι υπερασπιστές της ισότητος των ανθρώπων, “διαθέτουν παρόμοιες πνευματικές δυνάμεις, ιδίας φύσεως, ιδίας αξίας, ιδίου φάσματος”. Αυτά δεν είναι ίσως τα ακριβή τους λόγια, αλλά βεβαίως αποδίδουν σωστά το νόημα. Έτσι, ο εγκέφαλος του Ινδιάνου Χιουρόν περιέχει σε μια πρώιμο, μη αναπτυγμένη μορφή, μια νοημοσύνη η οποία είναι απολύτως ίδια όπως εκείνη του Άγγλου ή του Γάλλου! Γιατί λοιπόν, κατά την διάρκεια των αιώνων, δεν επενόησε την τυπογραφία ή την ατμοκίνηση; Θα ήμουν αρκούντως δικαιολογημένος να ερωτήσω τον Χιουρόν μας γιατί, αν είναι ίσος με τους Ευρωπαϊκούς μας λαούς, η φυλή του ουδέποτε παρήγαγε έναν Καίσαρα ή έναν Καρλομάγνο ανάμεσα στους πολεμιστές της, και γιατί οι βάρδοι και οι μάγοι της έχουν αμελήσει -με κάποιον ανεξήγητο τρόπο- να καταστούν Όμηροι και Γαληνοί. Η δυσκολία τους απαντάται συνήθως με την δοξολογημένη φράση “η κυρίαρχη επιρροή του περιβάλλοντος”.

Συμφώνως προς αυτό το δόγμα, ένα νησί δεν θα ιδεί τα ίδια θαύματα του πολιτισμού όπως μια χερσαία ήπειρος, οι ίδιοι άνθρωποι θα είναι διαφορετικοί στον βορρά από αυτό που είναι στο νότο, τα δάση δεν θα επιτρέπουν τις εξελίξεις οι οποίες ευνοούνται από την ανοικτή ύπαιθρο χώρα. Τι άλλο; Η υγρασία ενός βάλτου, υποθέτω, θα παράξει έναν πολιτισμό ο οποίος αναποφεύκτως θα είχε καταπνιγεί από την ξηρότητα της Σαχάρας! Όσον ευρηματικές και αν είναι αυτές οι μικρές υποθέσεις, η μαρτυρία του γεγονότος είναι εναντίον τους. Παρά τον άνεμο και την βροχή, το ψύχος και την ζέστη, την ακαρπία και την καρποφορία, ο κόσμος έχει ιδεί την βαρβαρότητα και τον πολιτισμό να ανθίζουν παντού, αλληλοδιαδόχως, στο ίδιο έδαφος. Ο ζωώδης φελλάχος μαυρίζει από τον ίδιο ήλιο που έκαιγε τον ισχυρό ιερέα της Μέμφιδος. Ο πολυμαθής καθηγητής του Βερολίνου διαλέγεται  υπό τον ίδιο αντίξοο ουρανό ο οποίος κάποτε αντίκρυσε  την δύστυχη  ύπαρξη του αγρίου Φινλανδού.

Το περίεργο σημείο είναι ότι, η θεωρία της ισότητος, την οποίαν εναγκαλίζεται  η πλειονότης των ανθρώπων και έχει διαπεράσει τα έθιμα και τα θεσμικά μας όργανα, δεν υπήρξεν αρκούντως ισχυρά ώστε να ανατρέψει τα εναντίον της αποδεικτικά στοιχεία. Και εκείνοι οι οποίοι είναι κατά το πλείστον πεπεισμένοι για την αλήθειά της, καθημερινώς αποτίουν φόρον τιμής στο αντίθετόν της. Ουδείς, ουδέποτε αρνείται να παραδεχθεί ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των εθνών και η συνηθισμένη ομιλία των ανθρώπων, με μιαν αφελή ασυνέπεια, ομολογεί το γεγονός. Σε αυτό, μάλλον μιμείται την πρακτική άλλων εποχών, οι οποίες – και για τον ίδιο λόγο – δεν ήσαν ολιγότερον πεπεισμένες απ΄ ό,τι εμείς περί της απολύτου ισότητος των φυλών».

Ο Γκομπινώ απαξίωσε την σημασία του περιβάλλοντος : «Θέλω να ειπώ ότι δεν ήταν ο τόπος που εδημιούργησε την αξίαν ενός έθνους, διότι  ποτέ δεν το έκανε και ποτέ δεν θα το κάνει. Αντιθέτως, ήταν το έθνος που προσέδωσε προσφάτως και παλαιότερον, αλλά και θα προσδώσει στο μέλλον στην εδαφική περιοχή την όποια οικονομική, ηθική και πολιτική αξία της». Επισημαίνει ότι οι μεγάλοι πολιτισμοί της Ινδίας, της Αιγύπτου, της Κίνας και της Μεσοποταμίας δεν ευνοήθησαν από την φύση. Οι άνθρωποι που ίδρυσαν αυτούς τους πολιτισμούς έπρεπε να φέρουν τα κοινωνικά συστήματά τους σε υψηλά πρότυπα, «….πριν ημπορέσουν να επωφεληθούν από τα υπαρκτά φυσικά πλεονεκτήματα, με την άρδευση και παρεμφερή τεχνολογικά εγχειρήματα».

Και πάλιν περί της επιδράσεως του περιβάλλοντος γράφει:  «Θα αναφερθώ στους Αρμενίους, αποκλεισμένους στα βουνά τους (στα ίδια βουνά όπου πολλοί άλλοι λαοί ζουν και πεθαίνουν ως βάρβαροι), οι οποίοι επέτυχαν  από γενεά σε γενεά, από την πολύ απομακρυσμένη αρχαιότητα, ένα αρκούντως υψηλό επίπεδο πολιτισμού. Παρόλα αυτά, οι περιοχές αυτές ήσαν σχεδόν σφραγισμένες, δίχως καμίαν αξιοσημείωτη γονιμότητα και χωρίς οποιαδήποτε επικοινωνία με την θάλασσα ».

«Ευρίσκουμε λαούς λίαν παρομοίου τύπου, οι οποίοι ζουν στις αντίθετες πλευρές του κόσμου και υπό πολύ διαφορετικές συνθήκες, του κλίματος και όλων των υπολοίπων. Οι εθνολόγοι συμφωνούν επ’ αυτού του σημείου αυτού και ορισμένοι μάλιστα πιστεύουν ότι οι Οττεντότοι είναι μια κινεζική αποικία, μια υπόθεση αδύνατη για άλλους λόγους, λόγω της ομοιότητός τους με τους κατοίκους της “Ουρανίου Αυτοκρατορίας”» (Κίνας).

Ο συγγραφεύς αναφέρεται εδώ στον Βαρωνέτο σερ Τζων Μπάρροου, (1764 -1848), συνεργάτη της «Βασιλικής Εταιρείας» και της «Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας». Αυτός ήταν ένας Άγγλος πολιτικός και συγγραφεύς, που μεταξύ άλλων έγραψε το «Ταξίδι στο εσωτερικό της νοτίου Αφρικής»(1806), όπου παρέθεσε αυτήν του την άποψη περί Οττεντότων. Επ’ αυτής ο Γκομπινώ γράφει : «…. την εβάσισε σε ορισμένα σημεία της ομοιότητος των προαναφερομένων πληθυσμών, στο σχήμα της κεφαλής και στο κιτρινωπό χρώμα του δέρματος των ιθαγενών του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδος. Ένας ταξιδιώτης, το όνομα του οποίου λησμονώ, έφερε ακόμα  και πρόσθετα στοιχεία, παρατηρών ότι οι Οττεντότοι φορούν συνήθως ένα κάλυμα κεφαλής όπως ο κωνικός πίλος  των Κινέζων. Κατά τον ίδιο τρόπο, μερικοί έχουν ιδει μια μεγάλη ομοιότητα μεταξύ των προσωπογραφιών που έχουμε από τους αρχαίους Ετρούσκους και από τους Αραουκάνους της Νοτίου Αμερικής. Στα χαρακτηριστικά και στην γενική μορφή τους οι Ινδιάνοι Τσερόκη φαίνονται  σχεδόν ταυτόσημοι με πολλούς από τους ιταλικούς λαούς, όπως οι Καλαβρέζοι. Ο συνηθισμένος τύπος προσώπου μεταξύ των κατοίκων της Ωβέρνης, ιδιαιτέρως των γυναικών, ομοιάζει πολύ ολιγότερον με τους συνήθεις Ευρωπαίους απ’ ό,τι με πολλές ινδιάνικες φυλές της Βορείου Αμερικής. Έτσι, όταν παραδεχόμεθα ότι η φύση ημπορεί να παράγει παρομοίους τύπους σε ιδιαιτέρως  απομεμακρυσμένες χώρες, υπό διαφορετικές συνθήκες ζωής και κλίματος, καθίσταται αρκούντως σαφές ότι, οι ανθρώπινες φυλές δεν αποκτούν τις ποιότητές τους από καμία εκ των εξωτερικών δυνάμεων οι οποίες είναι  σήμερα ενεργές».

Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

(Φ. 201)

 

 

Advertisements