Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νεαπόλεως, φιλάσεται ο ελικωτός κρατήρας του Τάλω. Στο αγγείο, το οποίο θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα των Αθηναϊκών εργαστηρίων του 5ου π.Χ. αιώνα, απεικονίζεται ο θάνατος του χάλκινου γίγαντα Τάλω.

Κατά τον Απολλόδωρο, ο Τάλως κατασκευάστηκε κατ’ εντολήν του Δία από τον Δαίδαλο ή τον Ήφαιστο, για να προστατεύει την Μινωική Κρήτη. Ο Πλάτων αναφέρει ότι ήταν αδελφός του Ραδάμανθυ, και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος ότι ήταν δώρο του Δία στην Ευρώπη, η οποία τον χάρισε στο γιο της Μίνωα.

Σύμφωνα με την διήγηση της Αργοναυτικής Εκστρατείας, το χάλκινο αυτό «ρομπότ» περιπολούσε τρεις φορές την ημέρα την Κρήτη, αποτρέποντας οποιονδήποτε ανεπιθύμητο επισκέπτη από το να αποβιβαστεί στο νησί, και επιτηρώντας την εφαρμογή των νόμων της «μινωικής ειρήνης». Ο Τάλως είχε μία και μόνη φλέβα που έδινε ζωή στο χάλκινο σώμα του. Ξεκινούσε από τον αυχένα και κατέληγε στους αστραγάλους. Αντί για αίμα έτρεχε μέσα της το ιχώρ, το αίμα των θεών. Στους αστραγάλους του υπήρχε σφηνωμένο ένα χάλκινο καρφί το οποίο δεν άφηνε να χυθεί το υγρό που τον κρατούσε στη ζωή. Αυτό ήταν και το μόνο τρωτό του σημείο (όπως θα συνέβαινε με τον ήρωα της Ιλιάδος, Αχιλλέα).

Για να αποβιβαστούν οι Αργοναύτες στο νησί, κατά την επιστροφή τους από την Κολχίδα, επιστρατεύτηκε η Μήδεια, ανιψιά της Πασιφάης, συζύγου του Μίνωα, η οποία ξεγέλασε τον αγαθό Τάλω ο οποίος μόνος του έβγαλε το χάλκινο καρφί, με αποτέλεσμα να χυθεί όλο το θεϊκό του αίμα στην γη του νησιού.

Στο μέσο της σύνθεσης όπως απεικονίζεται στο αγγείο, ψυχορραγεί ο Τάλως, εμπρός από τον ιερό πλάτανο όπου είχε σμίξει ο Δίας με την Ευρώπη. Τον Τάλω κρατούν οι Διόσκουροι, αδελφοί της Ωραίας Ελένης, στα δεξιά ο Κάστορας και στα αριστερά ο Πολυδεύκης. Και οι δύο είναι στεφανωμένοι και φορούν χλαμύδα. Πιο αριστερά εικονίζονται η Μήδεια, κρατώντας πυξίδα με τα μαγικά της φίλτρα, και τρεις Αργοναύτες, οι Βορεάδες Κάλαϊς και Ζήτης, και ένας, τρίτος, ανώνυμος, ο οποίος κατεβαίνει από το πλοίο. Ανώνυμη είναι και η γυναικεία μορφή στο κάτω δεξιό μέρος της παράστασης, η οποία ερμηνεύεται είτε ως προσωποποίηση της Κρήτης είτε ως η Ευρώπη. Την σκηνή παρακολουθούν το θεϊκό ζεύγος των θαλασσών,  Ποσειδώνας και Αμφιτρήτη.

Στο λαιμό του αγγείου διακρίνεται ο Διόνυσος με σατύρους και μαινάδες.

Στην άλλη όψη, παριστάνεται ο γάμος της Ελένης με τον Θησέα, η Νίκη, οι Διόσκουροι και η Αθηνά.

Ο αγγειογράφος κάνει ευρεία χρήση των σκιάσεων και του λευκού χρώματος, προκειμένου να αποδώσει επιτυχώς την αίσθηση του χάλκινου σώματος του Τάλω και την λεπτομερή ανατομική περιγραφή του. Η συνύπαρξη της Αθηνάς και των Διόσκουρων, οι οποίοι ήταν οι μεγάλοι θεοί της Σπάρτης, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το αγγείο κατασκευάστηκε περί το 404-403 π.Χ., όταν είχαν την εξουσία στην Αθήνα οι Τριάκοντα τύραννοι.

(Φ. 204)

Advertisements