Χωρίς τίτλο.jpg

Ελάχιστους αρχαιολόγους ξέρω που να εργάστηκαν με τόση μεθοδικότητα και συνάμα απλότητα, γνωρίζοντας το αντικείμενό τους σαν την παλάμη του χεριού τους, και ταυτόχρονα έχοντας την επιθυμία όχι να κρατήσουν ωφελιμιστικά την γνώση για τον εαυτό τους, -μιμούμενοι τον πατέρα που παραδίδει στον γιο το δικηγορικό του γραφείο με κληρονομιά την μία και μοναδική –άλυτη – υπόθεση-, αλλά επιδιώκοντας να κάνει κοινωνούς των γνώσεών της και να μοιραστεί την πλούσια στρωμένη από εκείνη, τράπεζα της γνώσης, όποιον επιθυμούσε να γίνει συνδαιτημόνας της και, κυρίως τους νέους, που ένιωθαν το ενδιαφέρον της και αγαπούσαν με φανατισμό προσήλυτου την «κυρία Λίτσα».

Με την επίσημη ανακοίνωσή τους στις 20 Αυγούστου 2010 η Λίτσα Κοντορλή-Παπαδοπούλου και ο σύζυγός της Αθανάσιος Παπαδόπουλος, καθηγητές στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων, σπούσαν το φράγμα της σιωπής αλλά και της αμφισβήτησης από συναδελφικούς κύκλους. Οι δύο αρχαιολόγοι αναζήτησαν τα ίχνη του Οδυσσέα στα ερείπια του Αη Θανάση, στην Ιθάκη, κι αποκάλυψαν τα ερείπια του ανακτόρου του Οδυσσέα.

Καθισμένες στον «Διόνυσο», με θέα την Ακρόπολη και το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, μιλήσαμε, κοντά πέντε χρόνια πριν, για τον Οδυσσέα, την Ιθάκη, τις πρωτοποριακές τεχνικές και μεθόδους τις οποίες χρησιμοποίησε στην ανασκαφή της, τις «τρικλοποδιές» και την εχθρότητα την οποία συνάντησε από τους κομματικά διορισμένους φορείς των φορέων, που επιχείρησαν να υπονομεύσουν την έρευνά της, όπως κάνουν με οποιονδήποτε τολμά να σηκώσει στους ώμους του την Ελλάδα.

Αναζητούσε την εποχή εκείνη χρηματοδότηση για να συνεχίσει την έρευνά της, για να καθαρίσει το «πλοίο του Οδυσσέα» που «είδε» ο δορυφόρος που νοίκιασε, από τον ουρανό, και το πρόσωπο του θαλασσοπόρου παππού μας, πάνω στην πέτρα. Μου χάρισε τότε ένα φάκελο με τα στοιχεία και τα σχέδια της ανασκαφής της, που κουβαλάω έκτοτε σαν ανάθημα μιας φλογερής Ελληνίδας η οποία αγάπησε πολύ, πάρα πολύ, αυτήν την υπέροχη Πατρίδα.

ΕΙΡΗΝΗ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ

Το ανάκτορο  του Οδυσσέα

Η κύρια είσοδος της ακρόπολης βρισκόταν στην ανατολική πλευρά. Μία αναβάθρα, εκτεινόμενη κατά μήκος των βράχων, γεμισμένη με χαλαρούς λίθους και χώμα και τοίχο αντιστήριξης και στηθαίο που δεν διατηρούνται, οδηγούσε στην εξωτερική διάβαση που πλαισιωνόταν από δύο πύργους σύγχρονης κατασκευής με την αναβάθρα. Η διάβαση αυτή είχε ίσως ξύλινες παραστάδες και θυρόφυλλα, όπως η αντίστοιχη της Τίρυνθας.

Η προϊστορική ακρόπολη είναι οχυρωμένη με τείχη μήκους 367 μ., είχε εμβαδόν 8.736 τ.μ. και σχήμα τετραγωνικό με αποστρογγυλεμένες γωνίες. Η κατασκευή του τείχους έχει την μορφή κυκλώπειου αναλήμματος με ακανόνιστους ογκόλιθους στην εξωτερική πλευρά, που συγκρατούν παχύ γέμισμα από μικρούς σφιχτά αρμοσμένους λίθους Κυκλώπειας κατασκευής. Σε μεταγενέστερη φάση της ακρόπολης στην οχύρωση προστέθηκε επέκταση προς ανατολάς, περίβολος μήκους 109 μ. που έκλεισε έκταση 1447 τ.μ. για να συμπεριλάβει και να προστατέψει την υπόγεια μυκηναϊκή κρήνη, που εξασφάλιζε ύδρευση των κατοίκων της ακρόπολης σε περίπτωση πολιορκίας και αναταραχών, όπως συνέβαινε με την ΒΑ επέκταση της Ακρόπολης των Μυκηνών. Συνολικά το εμβαδόν της Μυκηναϊκής Ακρόπολης της Σχολής Ομήρου είναι 10.183 τ.μ.    Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και σημαντική μαρτυρία για την Ομηρική Ιθάκη προσφέρουν οι ανευρεθείσες στο κυκλοτερές ταφικό μνημείο της Σχολής Ομήρου πήλινες πινακίδες. Η πρώτη από αυτές φέρει εγχάρακτες παραστάσεις σε δύο επίπεδα, που πιθανώς σχετίζονται με περιπέτειες του Οδυσσέα. Μορφή Σκύλλας-διακρίνεται το γυναικείο κεφάλι, η ουρά χταποδιού -γνωστή από ιστορικές απεικονίσεις- το κεφάλι του σκύλου στην καρίνα του πλοίου και το σώμα της σαν πτυχωτό θαλάσσιο ερπετό που τυλίγει το πλοίο και το κάνει μικρότερο. Ένα πτερωτό ον που έχει μάτια κουκουβάγιας και στέμμα από πτερά – σειρήνα; Ορθιο ζώο με ουρά, χέρια και κεφάλι χοίρου (Είναι μήπως σύντροφος του Οδυσσέα, μεταμορφωμένος από την Κίρκη, που φτάνει στο πλοίο για να ζητήσει βοήθεια;) Στο πλοίο διακρίνεται καθαρά μία καθιστή ανδρική μορφή, δεμένη στο κατάρτι.

Η Σπυριδούλα (Λίτσα) Κοντορλή-Παπαδοπούλου, γεννήθηκε το 1942 στην Ευρυτανία. Κόρη της Κλεοπάτρας και του Κωνσταντίνου Κοντορλή, φιλολόγου και αρχαιοδίφη, σπούδασε Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ειδικεύτηκε στην Προϊστορική Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Εκπόνησε την διδακτορική της διατριβή στο Bedford College με θέμα τους μυκηναϊκούς θαλαμωτούς τάφους.

Από το 1987 ως το 2009 δίδαξε για το Προϊστορικό Αιγαίο, την Μεσοποταμία και την Κύπρο της Εποχής του Χαλκού, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, απ’ όπου αφυπηρέτησε με τον βαθμό της Αναπληρώτριας Καθηγήτριας. Οργάνωσε με δική της πρωτοβουλία εργαστήρια εκμάθησης αρχαιολογικού σχεδίου και φωτογραφίας για τους φοιτητές.

Από το 1970 ως το 2013 συμμετείχε αδιάκοπα σε ανασκαφές και επιφανειακές έρευνες του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας στην Αχαΐα, διηύθυνε την πανεπιστημιακή ανασκαφή στην Ιθάκη (1994-2013), και από κοινού με το σύζυγό της, ομότιμο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Αθανάσιο Παπαδόπουλο, τις ανασκαφές στην Εφύρα της Ηπείρου και στην Ιορδανία. Συνέγραψε δεκάδες επιστημονικά άρθρα σε διεθνή περιοδικά, δύο μονογραφίες, και από κοινού με το σύζυγό της ένα σύγγραμμα για την «Προϊστορική Αρχαιολογία Δυτικής Ελλάδας και Ιονίων Νήσων», καθώς και την δημοσίευση του μυκηναϊκού νεκροταφείου της Βραυρώνας.

Έφυγε από την ζωή τον Φεβρουάριο του 2015.

Συνέχεια στην έντυπη έκδοση

(Φ. 211)

 

Advertisements