Χωρίς τίτλο.jpg

Μέρος ΝΒ΄

Ο Κόμης Αρτύρ ντε Γκομπινώ στο περίφημο εγχειρίδιόν του περί της ανισότητος των ανθρωπίνων φυλών (δέκατο τρίτο κεφάλαιον με τίτλον «Οι ανθρώπινες φυλές είναι διανοητικώς άνισες : Η ανθρωπότης δεν είναι ικανή για ατέρμονα πρόοδο»), γράφει:
«Τα σύγχρονα κράτη μας είναι βεβαίως πλέον περίπλοκα και ικανοποιούν τις ανάγκες μας σε μεγαλύτερο βαθμό: αλλά όταν βλέπω τον άγριο να περιπλανάται στο δρόμο του, σφοδρός, θορυβώδης, αδρανής και βρώμικος, να σύρει τα πόδια του κατά μήκος του χέρσου εδάφους και να μεταφέρει την οξύαιχμη ράβδο που αποτελλεί το μόνο του
όπλο, ενώ ακολουθείται από την σύζυγο που έχει δεσμευθεί μαζί του με μια τελετή γάμου συνιστάμενη αποκλειστικώς από μια καινή και αγρία βία. Όταν βλέπω την γυναίκα να μεταφέρει το παιδί της, τον οποίο σκοτώνει με τα χέρια της εάν αρρωστήσει ή έστω
και αν την ανησυχεί, όταν βλέπω αυτή την άθλια ομάδα κατά την αναζήτηση της τροφής, υπό την πίεση της πείνας, να σταματά αιφνιδίως, εμπρός από έναν λοφίσκο γεμάτο ευφυή μυρμήγκια, να χάσκει καθώς τον κοιτά με θαυμασμό, βάζει τα πόδια της μέσα του, συλλαμβάνει τα αυγά των εντόμων, τα καταβροχθίζει και στην συνέχεια αποσύρεται θλιβερή στο κοίλωμα ενός βράχου.

Όταν βλέπω όλα αυτά, αναρωτιέμαι μήπως τα έντομα που μόλις εχάθησαν δεν ήσαν πλέον ταλαντούχα από την ηλιθία οικογένεια του καταστροφέως τους και εάν το ζωώδες ένστικτο – περιορισμένο όπως είναι σε έναν μικρό κύκλο καθυστερημένων – τους καθιστά
ευτυχεστέρους σχετικώς προς την ικανότητα της λογικής, η οποία έχει αφήσει την πτωχή μας ανθρωπότητα γυμνή επάνω στην γη και μάλιστα χιλιάδες φορές περισσότερο εκτεθειμένη από οποιοδή ποτε άλλο είδος, στα δεινά τα οποία προξενεί η συνδυασμένη επίδραση του αέρος, του ηλίου, της βροχής και της χιόνος.

Ο άνθρωπος, μέσα στην αθλιότητά του, δεν κατάφερε ποτέ να επινοήσει έναν τρόπον ώστε να προσφέρει σε ολόκληρη την φυλή ρούχα ή να ανταπεξέλθει στην πείνα και στην δίψα. Είναι αλήθεια ότι η γνώση την οποίαν κατέχει ο κατώτερος άγριος είναι εκτενεστέρα από αυτήν των ζώων. Αλλά τα ζώα γνωρίζουν τι είναι χρήσιμο γι ‘αυτά,
ενώ εμείς όχι. Διατηρούν την γνώση που έχουν, ενώ εμείς συχνά δεν ημπορούμε να κρατήσουμε αυτό που έχουμε ανακαλύψει. Είναι πάντα, σε κανονικές περιόδους, βέβαιον ότι ικανοποιούν τις ανάγκες τους με τα ένστικτά τους.

Υπάρχουν όμως πολυάριθμες φυλές ανθρώπων οι οποίες από την αρχή της ιστορίας τους δεν κατόρθωσαν ποτέ να ανυψωθούν επάνω από μια σκοτεινή και επισφαλή ύπαρξη. Όσον αφορά στην υλική ευημερία, δεν είμεθα καλύτεροι από τα ζώα. Ο ορίζων μας είναι ευρύτερος από τον ιδικό τους, αλλά, όπως και εκείνος, είναι ακόμη στενός και οριοθετημένος. Έχω επιμείνει σχεδόν πολύ επ’ αυτής της ατυχούς τάσεως της ανθρωπότητος να απωλέσει από την μια πλευρά, αυτό που κερδίζει από την άλλη. ‘Ομως, αυτό είναι το μείζον γεγονός που μας καταδικάζει να περιπλανηθούμε ανάμεσα στα διανοητικά μας πλαίσια, χωρίς ποτέ να επιτύχουμε, παρά τα στενά όριά τους, να συγκρατήσουμε ταυτοχρόνως όλα τα κέρδη μας. Εάν δεν υπήρχε αυτός ο θανατηφόρος νόμος, θα ημπορούσε να συμβεί σε κάποιαν ημερομηνία στο αχνό μέλλον, όταν ο άνθρωπος θα είχε συγκεντρώσει όλη την σοφία όλων των εποχών, γνωρίζων ότι ηδύνατο να γνωρίζει και κατέχων όλα όσα του ήσαν προσιτά. Θα ημπορούσε επιτέλους να
μάθει πώς να εφαρμόσει τον πλούτο του και να ζήσει εν μέσω της φύσεως, σε ειρήνη με το είδος του και όχι πλέον καθηλωμένος στην δυστυχία. Μετά το κέρδος της ηρεμίας ύστερα από όλους τους αγώνες του, θα ημπορούσε να εύρει την τελική του ανάπαυση,
αν όχι σε κατάσταση απολύτου τελειότητος, εν πάση περιπτώσει μέσα στην χαρά και στην αφθονία. Τέτοια ευτυχία, με όλους τους περιορισμούς της, δεν είναι ακόμη δυνατή για εμάς, καθώς ο άνθρωπος λησμονεί τόσον ταχέως, όσον ταχέως μαθαίνει. Δεν ημπορεί
να κερδίσει διανοητικώς και ηθικώς, χωρίς να χάσει φυσικώς και δεν κρατεί καμίαν από τις κατακτήσεις του με επαρκή δύναμη ώστε να βεβαιωθεί πως θα τις κρατήσει πάντοτε.

Εμείς οι σύγχρονοι πιστεύουμε ότι ο πολιτισμός μας δεν θα χαθεί ποτέ, διότι έχουμε ανακαλύψει την τυπογραφία, τον ατμό και την πυρίτιδα. Μήπως η τυπογραφία, η οποία δεν είναι ολιγότερον γνωστή στους κατοίκους του Τονκίνου και του Ανάμ απ’ ό,τι στην Ευρώπη, κατάφερε να τους προσδώσει έναν ανεκτό πολιτισμό; Έχουν βιβλία, και πολλά από αυτά τα βιβλία πωλούνται πολύ ευθηνότερον από τα ιδικά μας. Πώς λοιπόν αυτοί οι λαοί είναι τόσον αδύναμοι και υποβαθμισμένοι, εγγύτατα στο σημείον όπου ο πολιτισμένος άνθρωπος, αδύναμος, δειλός και διεφθαρμένος, είναι κατώτερος στην διανοητική δύναμη από κάθε βάρβαρο που μπορεί να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία να τον συντρίψει; Η τυπογραφία είναι απλώς ένα μέσον και όχι ένας σκοπός. Εάν χρησιμοποιείται για να διαδοθούν υγιείς και ζωηρές ιδέες, θα εξυπηρετήσει έναν παραγωγικότερο σκοπό και θα βοηθήσει στην διατήρηση του πολιτισμού. Εάν, αντιθέτως, η πνευματική ζωή ενός λαού είναι τόσον περιορισμένη ώστε κανείς να μην εκτυπώνει πλέον έργα φιλοσοφίας, ιστορίας και λογοτεχνίας τέτοια που ημπορούν να δώσουν ισχυρά τροφή στην μεγαλοφυία ενός έθνους, εάν ο υποβαθμισμένος Τύπος απλώς χρησιμεύει για να πολλαπλασιάσει τις ανθυγιεινές και δηλητηριώδεις συσπάσεις των απονευρωμένων νοών, εάν η θεολογία του είναι έργο αιρετικών, η πολιτική του έργο λιβελλογράφων, η ποίησή του έργο ελευθερίων ηθών, τότε πώς και γιατί η τυπογραφία
και ο Τύπος πρέπει να είναι ο σωτήρ του πολιτισμού;

Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤIΝΟΥ

(Φ. 212)

Advertisements