ΘΠ

 

 

 

      Τα προ της Μάχης Γεγονότα – Δύναμη – Διάταξη – Σχέδια Αντιπάλων

 

  •   Πέρσες

Μετά τη αποτυχία της Δευτέρας Εκστρατείας των Περσών με την ήττα στον Μαραθώνα το 490 π.Χ., ο Δαρείος απεφάσισε να εκστρατεύσει ο ίδιος κατά της Ελλάδος.

Μετά από 9 χρόνια προπαρασκευές συγκέντρωσε  περίπου 1.500  πολεμικά πλοία, και 1.500.000 άνδρες.

Η Σχεδίαση της Εκστρατείας προέβλεπε: «Χερσαία Κίνηση του Στρατού, ενώ ο Στόλος θα εκινείτο παραλλήλως στο ίδιο ύψος με τον Στρατό, πλησίον της Ακτής».

Η κίνηση αυτή είχε το μειονέκτημα, ότι από την θέση του Ναυτικού μπορούσε να προσδιορισθεί η θέση του Στρατού Ξηράς και αντιστρόφως. Αυτό όμως ήταν απαραίτητο, διότι ο ανεφοδιασμός του Στρατού, γινόταν με εφοδιοπομπές πλοίων από την Περσία.

Για τον σκοπό αυτό είχε προηγηθεί η κατασκευή δύο (2) Γεφυρών επί του Ελλησπόντου και η εναποθήκευση σημαντικών Αποθεμάτων Εφοδίων στην Ευρωπαϊκή Ακτή.

Από πλευράς Ψυχολογικών Επιχειρήσεων, ο Ξέρξης απέστειλε Κήρυκες σε όλες τις Πόλεις – Κράτη, με δελεαστικές προτάσεις για Συμμαχία ή τουλάχιστον μη προβολής αντιστάσεως.

Τελικώς, η Εκστρατεία άρχισε την Άνοιξη του 490 π.Χ. και ο Περσικός Στρατός, αφού πέρασε από την Ασία στην Ευρώπη, έφθασε αφού λεηλάτησε τα πάντα στο πέρασμά του στην Μαλίδα, στην Κοιλάδα του Σπερχειού ποταμού.

 

  •                      Έλληνες

Προ του μεγάλου Εθνικού Κινδύνου, και σε σύσκεψη που έγινε στην Κόρινθο το 481 π.Χ. αποφασίσθηκε να ανατεθεί η Γενική Αρχηγία των Ελληνικών Δυνάμεων στην Σπάρτη. Τα συμφωνηθέντα Σχέδια προέβλεπαν:

– Αμυντικό Αγώνα στην Ξηρά με Τελική Τοποθεσίας Αμύνης, τον Ισθμό της Κορίνθου.

– Επιθετικό Αγώνα στην Θάλασσα.

Αρχικώς, ως Πρώτη Γραμμή Αμύνης, επελέγη η Κοιλάδα των Τεμπών. Οι Πέρσες όμως το πληροφορήθηκαν και παρέκαμψαν τα Τέμπη προελάσαντες από το Σαραντάπορο.

Κατόπιν αυτού, επελέγη ως Νέα Τοποθεσία το Στενό των Θερμοπυλών.

Οι Ελληνικές Δυνάμεις υπό τον Βασιλέα της Σπάρτης Λεωνίδα ανήρχοντο σε 7.000 άνδρες (300 Σπαρτιάτες, 1000 Τεγεάτες, 1200 Αρκάδες, 400 Κορίνθιοι, 80 Μυκηναίοι, 700 Θεσπιείς, 400 Θηβαίοι, 1000 Φωκείς και οι υπόλοιποι Λοκροί). Αυτές οι 7.000, έναντι του 1,5 εκατομμυρίου των Περσών.

      Ο Λεωνίδας, έταξε το Κύριο Μέρος της Δυνάμεως του στην Στενωπό, την οποία ενίσχυσε με Τείχος. Συγχρόνως γύμναζε τις δυνάμεις του, ενώ οι ίδιοι οι μαχητές, συμπεριφέρονταν σαν να επρόκειτο να μεταβούν σε γιορτή και όχι σε μάχη, αφού ασχολούντο με τον καλλωπισμό τους, περιφρονώντας τον εχθρό (θα πολεμήσουμε υπό σκιάν).

 

Περιγραφή του Πεδίου της Μάχης

Το Στενό των Θερμοπυλών, ήταν για την εποχή εκείνη, φύσει Οχυρά Τοποθεσία.

Ευρίσκετο Νοτίως του Σπερχειού ποταμού και σχηματίζεται:

– Δυτικώς από το  όρος Καλλίδρομο, το οποίο είναι απόκρημνο, δύσβατο και αρκετά υψηλό και Ανατολικώς από τον Μαλλιακό Κόλπο.

Το Στενό ήταν μήκους 4  χιλιομέτρων και υπήρχαν οι Θερμές Πηγές του Καλλιδρόμου, το νερό των οποίων έρεε δια του Στενού. Τέλος το Ζωτικό Έδαφος του Στενού ήταν το Ύψωμα Κολωνός στην ΝΑ έξοδο, απέναντι από το σημερινό μνημείο.

Δια του Στενού διέρχονταν οι οδοί:

– Η άγουσα από Βορρά προς Νότο, από την περιοχή των Μαλιέων στην περιοχή των Λοκρών (περίπου η σημερινή Εθνική Οδός).  Η οδός προς Φωκίδα  και η  Ανοπαία οδός, στην ουσία ένα μονοπάτι, η οποία αποτελούσε και το ασθενές σημείο, διότι δι’ αυτής παρεκάμπτετο η Τοποθεσία.

Φυσικά, η σημερινή μορφή του τοπίου, σε τίποτα δεν ομοιάζει με την τότε.

Εδώ να σημειώσουμε ότι την ίδια τοποθεσία προσπάθησε να αποκλείσει ο Αθανάσιος Διάκος, κατά την Μάχη της Αλαμάνας (23 Απριλίου 1821) και να απαγορεύσει την κάθοδο του Ομέρ Βρυώνη που έσπευδε σε βοήθεια των πολιορκημένων από τον Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη Τούρκων.

 

Διεξαγωγή της Μάχης

Ο Ξέρξης αρχικώς έστειλε κήρυκες και ζήτησε από τον Λεωνίδα να παραιτηθεί για να εισπράξει το πρώτο ΟΧΙ στην Ελληνική ιστορία. Το περίφημο «Μολών Λαβέ».

       Η Μάχη διεξήχθη σε 3 Φάσεις:

Η 1η Φάση διήρκεσε 4 ημέρες και περιλαμβάνει πείσμον  εναλλασσόμενο αγώνα, με τους Έλληνες να διατηρούν με σθένος την Στενωπό. Τότε Παρουσιάζεται στον Ξέρξη ο Μαλιεύς Εφιάλτης και του αποκαλύπτει την Ανοπαίαν Οδόν. Οι Πέρσες συγκροτούν ένα Επίλεκτο Απόσπασμα υπό τον Υδάρνη και ανατρέποντας τους Φωκείς, οι οποίοι κάλυπταν την ατραπό, άγονται στα νώτα της Ελληνικής παρατάξεως.

Ο Λεωνίδας, πληροφορείται ότι η Τοποθεσία Αμύνης Θερμοπυλών έχει παρακαμφθεί και αναθεωρεί τις αρχικές αποφάσεις του, αφού λαμβάνει υπόψη του

την επιταγή των Νόμων της Σπάρτης, σύμφωνα με τους οποίους απαγορευόταν η εγκατάλειψη Αμυντικής Θέσεως και την διαπίστωση ότι έπρεπε να αποφευχθεί η άσκοπη θυσία  της Ελληνικής Δυνάμεως, η οποία ήταν τόσο αναγκαία για την Άμυνα στην Τελική Τοποθεσία του Ισθμού.

 Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις ο Λεωνίδας αποφάσισε να καλύψει την Σύμπτυξη του Κυρίου Μέρους των Δυνάμεών του αμυνόμενος μέχρις εσχάτων στις Θερμοπύλες με τους 300 Σπαρτιάτες, τους 300 Θεσπιείς που παρέμειναν εκουσίως και 400 Θηβαίους.

Η 2η Φάση,  βρίσκει τον Λεωνίδα να συνεχίζει τις κατά των Περσών επιθέσεις το, ενώ μέχρι το μεσημέρι, ο Υδάρνης ολοκληρώνει την κάθοδόν του, στα νώτα της Ελληνικής παρατάξεως. Κάποια στιγμή, πέφτει νεκρός ο Λεωνίδας αλλά και οι δύο αδελφοί του Δαρείου.

        Η 3η  Φάση.   Τώρα οι αμυνόμενοι υποχωρούν αναγκαστικώς και εγκαθίστανται περιμετρικώς στο Ζ.Ε. που είναι το ύψωμα Κολωνός, όπου και διεξάγουν αγώνα Περιμετρικής Αμύνης, κατά τον οποίο οι Έλληνες, αγωνίζονται με όλα τα μέσα, πλην όμως το τέλος ήταν πλέον προδιαγεγραμμένο. Οι Πέρσες εξουδετέρωσαν μέχρις ενός τους Αμυνομένους.

Οι Έλληνες για να τιμήσουν την θυσία των Υπερασπιστών του Στενού, ανήγειραν δύο Επιγράμματα:

– Το ένα, αφιερωμένο σε όλους τους  Πελοποννησίους, ανέφερε: «Μηριάσιν ποτέ τήδε τριακοσίους εμάχοντο εκ Πελοποννήσου χιλιάδες Τέταρες»

– Το άλλο ειδικά για τους Σπαρτιάτες, το εξής: «Ω ξειν αγγέλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».

 

              Κύρια Συμπεράσματα

                  ê Η Άμυνα στις Θερμοπύλες και ιδίως η θυσία των Ελληνικών Τμημάτων κατέδειξαν την ανάγκη Εθνικής Ενότητος.

ê Η απόφαση του Λεωνίδα να θυσιασθεί μαζί με τους υπ’ αυτόν, εκφεύγει των ορίων της Πολεμικής Τέχνης και Τακτικής. Επί της ενεργείας του Λεωνίδα έχουν διατυπωθεί δύο απόψεις:

α. Η μία, εξετάζοντάς την με τα στενά τακτικά κριτήρια, την χαρακτηρίζει ως εσφαλμένη, τονίζοντας ότι έπρεπε να υποχωρήσει για να διασώσει το υπόλοιπο στράτευμά του από την καταστροφή.

β. Η άλλη, την κρίνει ως απόρροια της τυφλής υπακοής και προσηλώσεως στον Νόμο της Πατρίδος του, της Σπάρτης.

Και οι δύο απόψεις παραβλέπουν ένα Τακτικό και ένα Ηθικό στοιχείο:

Το Τακτικό

Αναφέρεται στο γεγονός, ότι ο Λεωνίδας με την θυσία του, έσωσε τους λοιπούς αμυνομένους που συνεπτύχθησαν, διότι αν δεν καθυστερούσε τους Πέρσες στις Θερμοπύλες, το Περσικό Ιππικό θα μπορούσε να προλάβει και να συντρίψει τους Έλληνες.

Το Ηθικό

Αφορά την πίστη του Λεωνίδα στους Νόμους της Πατρίδος. Άρα κάθε παράβαση, θα αποτελούσε βόμβα στα θεμέλια του οικοδομήματος της Πατρίδος και θα κλόνιζε την πίστη των απλών πολιτών στον Νόμο, αφού ο ίδιος ο Βασιλιάς τους θα τον είχε παραβεί.

Όταν η Σπαρτιάτισσα μάνα έλεγε στο παιδί της «Ή ταν ή επί τας», με ποια δικαιολογία ο Βασιλιάς θα παράκουε την επιταγή του Νόμου;

                       

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, γράφει σχολιάζοντας την θυσία των 300 Σπαρτιατών: «Ποιος από τους μεταγενέστερους δεν θα ζηλέψει την παλικαριά αυτών των ανθρώπων, οι οποίοι, καθώς βρέθηκαν στην αρπάγη μιας συντριπτικά υπέρτερης καταστάσεως, σωματικά υπέκυψαν, έμειναν όμως αήττητοι στην ψυχή. Γι’ αυτό, μόνο αυτοί από όλη την ιστορία αναφέρονται».

 

 

Χ.Μ.

 

 

 

 

Advertisements