Αναζήτηση

Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ

Εβδομαδιαία εθνική εφημερίδα

Κατηγορία

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

Ο κρατήρας του Τάλω

Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νεαπόλεως, φιλάσεται ο ελικωτός κρατήρας του Τάλω. Στο αγγείο, το οποίο θεωρείται ένα από τα αριστουργήματα των Αθηναϊκών εργαστηρίων του 5ου π.Χ. αιώνα, απεικονίζεται ο θάνατος του χάλκινου γίγαντα Τάλω.

Κατά τον Απολλόδωρο, ο Τάλως κατασκευάστηκε κατ’ εντολήν του Δία από τον Δαίδαλο ή τον Ήφαιστο, για να προστατεύει την Μινωική Κρήτη. Ο Πλάτων αναφέρει ότι ήταν αδελφός του Ραδάμανθυ, και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος ότι ήταν δώρο του Δία στην Ευρώπη, η οποία τον χάρισε στο γιο της Μίνωα.

Σύμφωνα με την διήγηση της Αργοναυτικής Εκστρατείας, το χάλκινο αυτό «ρομπότ» περιπολούσε τρεις φορές την ημέρα την Κρήτη, αποτρέποντας οποιονδήποτε ανεπιθύμητο επισκέπτη από το να αποβιβαστεί στο νησί, και επιτηρώντας την εφαρμογή των νόμων της «μινωικής ειρήνης». Ο Τάλως είχε μία και μόνη φλέβα που έδινε ζωή στο χάλκινο σώμα του. Ξεκινούσε από τον αυχένα και κατέληγε στους αστραγάλους. Αντί για αίμα έτρεχε μέσα της το ιχώρ, το αίμα των θεών. Στους αστραγάλους του υπήρχε σφηνωμένο ένα χάλκινο καρφί το οποίο δεν άφηνε να χυθεί το υγρό που τον κρατούσε στη ζωή. Αυτό ήταν και το μόνο τρωτό του σημείο (όπως θα συνέβαινε με τον ήρωα της Ιλιάδος, Αχιλλέα).

Για να αποβιβαστούν οι Αργοναύτες στο νησί, κατά την επιστροφή τους από την Κολχίδα, επιστρατεύτηκε η Μήδεια, ανιψιά της Πασιφάης, συζύγου του Μίνωα, η οποία ξεγέλασε τον αγαθό Τάλω ο οποίος μόνος του έβγαλε το χάλκινο καρφί, με αποτέλεσμα να χυθεί όλο το θεϊκό του αίμα στην γη του νησιού.

Στο μέσο της σύνθεσης όπως απεικονίζεται στο αγγείο, ψυχορραγεί ο Τάλως, εμπρός από τον ιερό πλάτανο όπου είχε σμίξει ο Δίας με την Ευρώπη. Τον Τάλω κρατούν οι Διόσκουροι, αδελφοί της Ωραίας Ελένης, στα δεξιά ο Κάστορας και στα αριστερά ο Πολυδεύκης. Και οι δύο είναι στεφανωμένοι και φορούν χλαμύδα. Πιο αριστερά εικονίζονται η Μήδεια, κρατώντας πυξίδα με τα μαγικά της φίλτρα, και τρεις Αργοναύτες, οι Βορεάδες Κάλαϊς και Ζήτης, και ένας, τρίτος, ανώνυμος, ο οποίος κατεβαίνει από το πλοίο. Ανώνυμη είναι και η γυναικεία μορφή στο κάτω δεξιό μέρος της παράστασης, η οποία ερμηνεύεται είτε ως προσωποποίηση της Κρήτης είτε ως η Ευρώπη. Την σκηνή παρακολουθούν το θεϊκό ζεύγος των θαλασσών,  Ποσειδώνας και Αμφιτρήτη.

Στο λαιμό του αγγείου διακρίνεται ο Διόνυσος με σατύρους και μαινάδες.

Στην άλλη όψη, παριστάνεται ο γάμος της Ελένης με τον Θησέα, η Νίκη, οι Διόσκουροι και η Αθηνά.

Ο αγγειογράφος κάνει ευρεία χρήση των σκιάσεων και του λευκού χρώματος, προκειμένου να αποδώσει επιτυχώς την αίσθηση του χάλκινου σώματος του Τάλω και την λεπτομερή ανατομική περιγραφή του. Η συνύπαρξη της Αθηνάς και των Διόσκουρων, οι οποίοι ήταν οι μεγάλοι θεοί της Σπάρτης, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το αγγείο κατασκευάστηκε περί το 404-403 π.Χ., όταν είχαν την εξουσία στην Αθήνα οι Τριάκοντα τύραννοι.

(Φ. 204)

Η άμυνα των Δελφών το 480 π.Χ. σύμφωνα με τον Ηρόδοτο

Χωρίς τίτλο.jpg

Το 480 π.Χ. έλαβε χώρα η τρίτη προσπάθεια των Περσών να καταλάβουν την Ελλάδα. Μετά την Μάχη των Θερμοπυλών (Αύγουστος) και πριν την Ναυμαχία της Σαλαμίνος (Σεπτέμβριος) οι Πέρσες με ένα τμήμα των δυνάμεών τους υπό τον Ξέρξη εξόρμησαν κατά των Αθηνών και με δεύτερο κατά του Ιερού των Δελφών. Στην διαδρομή τους οι βάρβαροι κατέστρεφαν τα πάντα, εσύλησαν ιερά και κατέκαψαν πόλεις και αγρούς.

Το δεύτερο τμήμα, που κατευθύνθηκε κατά των Δελφών, είχε αποστολή την λεηλασία του Ιερού προκειμένου να προσκομίσουν στον Ξέρξη τα χρήματα. Ο τελευταίος εγνώριζε τα αξιόλογα αντικείμενα που ήταν στο Ιερό καλύτερα από εκείνα στην οικία του, περισσότερο δε γνώριζε τα αφιερώματα του Κροίσου του Αλυάτου.

Οι κάτοικοι των Δελφών, όταν πληροφορήθηκαν την προέλαση των Περσών έθεσαν στο μαντείο το ερώτημα περί του πρακτέου για τα αφιερώματα: «Να ανοίξουν οπές στο έδαφος και να τα αποκρύψουν ή να τα μεταφέρουν σε άλλο τόπο;»1.

Ο χρησμός δεν επέτρεψε την μετακίνηση, διότι ο ίδιος ο θεός θα προστατεύσει τα πράγματά του. Μετά την απάντηση αυτή, οι κάτοικοι των Δελφών φρόντισαν μόνον για τους εαυτούς τους απομακρυνόμενοι με τα υπάρχοντά τους, προς την Αχαΐα (γυναικόπαιδα), το Κωρύκιον άντρον2 και την Άμφισσα, εκτός από τον μάντη Ακύρατο και 60 άνδρες.

Όταν οι επερχόμενοι βάρβαροι πλησίαζαν το Ιερό, ο μάντης είδε τα ιερά όπλα, τα οποία ουδείς μπορούσε να αγγίξει, να εξέρχονται από τα άδυτα προ του Ναού και ενημέρωσε για το θείο σημείο όσους κατοίκους παρέμειναν στον ευρύτερο χώρο. Το μεγάλο αυτό θαύμα της εξόδου και αναπτύξεως των πολεμικών όπλων3, αυτόματα, χωρίς ανθρώπινη επέμβαση, ακολούθησαν και άλλα άξια θαυμασμού γεγονότα. Κεραυνοί από τον ουρανό κατέκαυσαν τους βαρβάρους προ του Ναού της Προνάου Αθηνάς. Δύο κορυφές αποσπάσθηκαν από τον Παρνασσό και καταπλάκωσαν τους επιτιθέμενους, με βοή και αλαλαγμό.

Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν πανικό στους βαρβάρους. Όταν οι κάτοικοι των Δελφών πληροφορήθηκαν την φυγή των βαρβάρων, κατέβηκαν από το όρος και εφόνευσαν πολλούς.

Όσοι από τους εισβολείς επέζησαν,  αποχώρησαν ατάκτως από το Ιερό των Δελφών προς την Βοιωτία. Οι διαφυγέντες αυτοί, διηγήθηκαν και άλλα υπερφυσικά σημεία. Δύο υπερφυσικού μεγέθους οπλίτες εμφανίσθηκαν και κατεδίωξαν φονεύοντάς τους. Λέγεται ότι ήταν οι ντόπιοι ήρωες Φύλαξ και Αυτόνοος, των οποίων τα τεμένη ευρίσκοντο περί το ιερό, άνωθεν του ναού της Αθηνάς και της Κασταλίας, αντίστοιχα. Ακόμη και σήμερα (οι τότε)4  λίθοι του Παρνασσού ευρίσκονται σώοι πλησίον του τεμένους της Προνάου Αθηνάς.

Χωρίς τίτλο.jpg

Σε ανάμνηση της θεϊκής επεμβάσεως, οι κάτοικοι των Δελφών ίδρυσαν μπροστά από το τέμενος της Αθηνάς ένα βάθρο, το οποίο αφιέρωσαν στον Δία και τον Απόλλωνα για την θαυματουργή τους επέμβαση.

Παρόμοια περιστατικά θα διαβάσουμε στον Παυσανία για την μετά από 200 χρόνια εισβολή των Γαλατών υπό τον Βρέννο…!

Β. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

1 Προφανώς ο σεβασμός τους ήταν τέτοιος που δεν επέτρεπε την εγκατάλειψη, ούτε την μετακίνησή τους!

2 Σπήλαιο του Παρνασσού αφιερωμένο στον Πάνα και τις Νύμφες. Το 1821 χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο από τον Ανδρούτσο.

3 Στην περίοδο του ορθολογισμού θα συμπεράναμε την σπουδαιότητα της μυστικότητος και του απορρήτου των οπλικών συστημάτων.

4 Το 1905 οι οκτώ κίονες του Ναού της Αθηνάς, που είχαν αναστηλωθεί, καταπλακώθηκαν από μεγάλους βράχους που αποκολλήθηκαν από τις Φαιδριάδες, για να παραμείνουν και να υπενθυμίζουν τις καταστροφές από τους εισβολείς.

(Φ. 200)

Πόντος γη Ελληνική

Χωρίς τίτλο.jpg

Ελληνική ασπίδα από χαλκό, με το αστέρι της Μακεδονικής δυναστείας και γύρω του το όνομα του Βασιλιά Φαρνάκη.

Ο Φαρνάκης Α’, μέλος της Μιθριδατικής Δυναστείας των Περσών, γεννήθηκε στην Αμάσεια στο δεύτερο μισό του 3ου π.Χ. αιώνα. Έλαβε ελληνική Παιδεία, και διετέλεσε ηγεμόνας του Βασιλείου του Πόντου κατά την Ελληνιστική Περίοδο. Κατά την διάρκεια της βασιλείας του άσκησε έντονη επεκτατική πολιτική σε στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο, με την Πέργαμο και την Καππαδοκία. Σε προχωρημένη ηλικία παντρεύτηκε την Νύσσα, εγγονή του Αντιόχου Γ’ του Μεγάλου, από τον οίκο των Σελευκιδών.

Παράλληλα, προχώρησε στον εξελληνισμό του κράτους του. Προετοίμασε έτσι τον Πόντο για τον εγγονό του, Μιθριδάτη Στ’ του Ευπάτορα, τον επονομαζόμενο «Μέγα», ο οποίος έλαβε αγωγή κατά τα Σπαρτιατικά πρότυπα. Ένας από τους σημαντικότερους αντιπάλους του ρωμαϊκού επεκτατισμού στην Ανατολή, μετά την αποτυχία του να ιδρύσει ένα μεγάλο ελληνιστικό βασίλειο στην Ανατολή, τα ελληνιστικά Βασίλεια υποτάχθηκαν στην Ρώμη.

Ο Φαρνάκης πέθανε περί το 171 π.Χ. Η ασπίδα κατασκευάστηκε στον Πόντο, το 185 – 160 π.Χ. Σήμερα βρίσκεται στην συλλογή Getty, Καλιφόρνια, ΗΠΑ.

«Για την νίκη του επί του Φαρνάκη στα Ζήλα το 47 π.Χ. ο Καίσαρας είπε την περίφημη φράση «Ήλθον, είδον, ενίκησα».

(Φ. 199)

Θησαυροί του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Το Πεσαβάρ αναγνώρισε τους Καλάς ως απογόνους των Ελλήνων στρατιωτών του Μ. Αλεξάνδρου!

Χωρίς τίτλο.jpg

Ο Ελληνισμός «ακούγεται» και πάλι στα βάθη της Ασίας, καθώς οι πακιστανικές αρχές αναγνώρισαν την φυλή των Καλάς ως απογόνους των στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου!

Δικαστήριο του κρατιδίου Πεσαβάρ, διέταξε τις Αρχές να καταμετρήσουν ξεχωριστά, κατά την διάρκεια της απογραφής του πληθυσμού, την κοινότητα που θεωρείται ότι είναι απόγονοι των πολεμιστών του ξακουστού Έλληνα, Μεγάλου Αλεξάνδρου, δημοσιεύει το αξιόπιστο Βαλκανικό Περισκόπιο.

Οι Καλάς (Kalash ή Kalasha) είναι μια κοινότητα 4.000 κατοίκων που ζουν στις ορεινές περιοχές κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, διατηρούν τα πολιτιστικά και θρησκευτικά ήθη τους και διαχωρίζονται από τους εντόπιους μουσουλμάνους.

Στο Πακιστάν, το οποίο κατέχει την έκτη θέση στον κόσμο σε αριθμό πληθυσμού, διοργανώνεται και πάλι μετά από 20 χρόνια απογραφή η οποία έπρεπε να είχε γίνει το 2008, αλλά ματαιώθηκε λόγω βίαιων γεγονότων στην χώρα.

Κατά την απογραφή συλλέγονται ως δεδομένα τα άτομα και οι οικογένειες που ανήκουν στην κύρια θρησκεία, την Ισλαμική, καθώς και τον Ινδουισμό και τον Χριστιανισμό, ενώ παραλείπονται οι μικρές θρησκευτικές ομάδες όπως οι Καλάς, λέει ο ακτιβιστής Λούκε Ρεχμάτ, απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Ο Ρεχμάτ και άλλοι ακτιβιστές υπέβαλαν αίτηση στο δικαστήριο, η κοινότητά τους να καταγραφεί ξεχωριστά. «Το δικαστήριο αποφάνθηκε υπέρ μας», δήλωσε ο Ρεχμάτ.

Οι Καλάς είναι απόγονοι των στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι οποίοι παρέμειναν στις περιοχές αυτές, μετά από την περίφημη μάχη του Υδάσπη ποταμού (326 π.Χ.) κατά του βασιλιά Πώρου του ινδικού βασιλείου Παουραβά στην Πενταποταμία.

(Φ. 195)

Οδός Θολού – Επικουρείου Απόλλωνος Άλλο ένα έργο πνοής χάνεται από την Ηλεία… Αλλά γιατί πηγαίνει στην Αρκαδία;

Χωρίς τίτλο.jpg

Είναι άξια απορίας η αδιαφορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης του νομού Ηλείας και της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος, καθώς ένα μεγάλο έργο τουριστικής ανάπτυξης, που θα βοηθούσε την οικονομική τόνωση των ορεινών όγκων της περιοχής του δήμου Ζαχάρως – Ανδρίτσαινας, πλέον αποτελεί παρελθόν, και μιλάω για την επαναχάραξη του δρόμου Θολού – Επικουρείου  Απόλλωνα.

Η μελέτη για το συγκεκριμένο έργο είχε εγκριθεί, άλλα χάρη στην παρέμβαση ενός Αμερικανού αρχαιολόγου που ασχολείται με τα αρχαιολογικά μνημεία της περιοχής, με επιστολή του στο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ακυρώθηκε το συγκεκριμένο έργο.

Χρησιμοποίησε ως επιχείρημα πως οι αρχαιοκάπηλοι θα είχαν ευκολότερη πρόσβαση σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, με αποτέλεσμα με παρέμβαση του Κ.Α.Σ να ακυρωθεί το έργο. Όμως, το παράδοξο και ενδιαφέρον είναι πως το έργο έφυγε μεν από την Ηλεία, αλλά …δόθηκε στην Αρκαδία! Από εκεί άραγε δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση οι αρχαιοκάπηλοι, ή κάποιος ή κάποιοι Αυτοδιοικητικοί με συμφέροντα στην Αρκαδία έβαλαν το χέρι τους;

Ο νέος δρόμος θα συνδέει την Μεγαλόπολη και την Γορτυνία με τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και τους καταρράκτες της Νέδας. Αλλά πώς;

Η διαδρομή έχει ως εξής: από το Αρχαίο Βουλευτήριο στην Αρχαία Γόρτυνα και εν συνεχεία στην Καρύταινα, θα οδηγεί στην Αρχαία Τραπεζούντα, στην Λυκόσουρα και την Κορυφή του Λυκαίου  Όρους, εν συνεχεία στον Ναό του  Επικούρειου Απόλλωνα και τελικώς τους καταρράκτες του ποταμού της Νέδας.

Παρατηρούμε λοιπόν ότι η διαδρομή που πρότειναν οι Αρκάδες διέρχεται από θαυμαστά μνημεία τεράστιας αρχαιολογικής σημασίας, για τα οποία το Κ.Α.Σ δεν …     είχε αντίρρηση. Και ερωτώ.

-Σ’ αυτούς τους αρχαιολογικούς χώρους δεν θα είναι πιο εύκολη η πρόσβαση αρχαιοκαπήλων, μια και οι περιοχές που ανέφερα είναι τελείως αραιοκατοικημένες;

-Προς τι η ανησυχία του Αμερικανού αρχαιολόγου και η παρέμβασή του στον  Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

-Μήπως γνωρίζει κάτι για το οποίο πρέπει να απολογηθεί στο Ηλειακό λαό και στους κατοίκους της περιοχής;

-Υπάρχουν κάποιοι που λυμαίνονται την Αυτοδιοίκηση και έχουν συμφέροντα, πελατειακά και άλλα που εξυπηρετούνται με την λύση που προκρίθηκε;

Βέβαια μέσα σε όλα αυτά τα ερωτηματικά γεννιέται και ακόμα ένα. Γιατί κυριαρχεί τόση ύπνωση στην την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, αλλά και τους ανύπαρκτους πολιτικούς του νομού Ηλείας, αφού γνωρίζουν πάρα πολύ καλά ότι κάθε ευρώ που θα διατεθεί στο νομό για κάποιο έργο, έχει τεράστια σημασία για τις τοπικές κοινωνίες, καθώς όλοι γνωρίζουν πως ο νομός Ηλείας βρίσκεται ουραγός σε ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα;

ΝΙΚΟΣ ΚΡΕΣΠΗΣ

(Φ. 192)

 

 

Δύο ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα μεταξύ των δέκα σημαντικότερων για το 2016

%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%cf%84%ce%af%cf%84%ce%bb%ce%bf

Δύο ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα συγκαταλέγονται στον ετήσιο κατάλογο των 10 σημαντικότερων ανακαλύψεων στον κόσμο για το 2016, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό Archaeology.

Πρόκειται για την ομαδική ταφή 80 δεσμωτών στο Φαληρικό Δέλτα και τον «Άνθρωπο των Αντικυθήρων».

Οι ανασκαφείς στη νεκρόπολη του Φαληρικού Δέλτα, στο πλαίσιο του έργου κατασκευής του Κέντρου Πολιτισμού-Ίδρυμα Σ. Νιάρχος, έφεραν στο φως τα υπολείμματα 80 ανδρών, αλυσοδεμένων μεταξύ τους στους καρπούς, και θαμμένων σε ομαδικό τάφο. Όπως αναφέρει το περιοδικό, οι οστεολογικές εξετάσεις δείχνουν ότι στην πλειονότητά τους ήσαν άνδρες 20 ως 30 ετών ενώ τέσσερις ήσαν νεώτεροι, και ότι όλοι σκοτώθηκαν κατά τον ίδιο τρόπο: με ένα χτύπημα στο κεφάλι.

Η ανακάλυψη δυο μικρών αγγείων που βρέθηκαν στο πλαίσιο της ταφής, επέτραψαν την χρονολόγηση της ταφής στο δεύτερο ήμισυ του 7ου αι. π. Χ. Σύμφωνα με την επικεφαλής των ερευνών, προϊσταμένη της Εφορείας Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων, Στέλλα Χρυσουλάκη, οι άνδρες αυτοί εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να αποκτήσουν την πολιτική πρωτοκαθεδρία. Θεωρείται ότι το εύρημα σχετίζεται με το Κυλώνειον Άγος και τις ταραχές που ακολούθησαν.

Υπενθυμίζεται ότι ο ολυμπιονίκης Κύλων εκμεταλλευόμενος την δημοτικότητά του και με την βοήθεια του πεθερού του Τυράννου των Μεγάρων Θεαγένη επιχείρησε να καταλάβει την εξουσία στην Αθήνα. Μαζί με τον αδελφό του και τους οπαδούς του κατέλαβε την Ακρόπολη το 632 π.Χ., (κατ΄ άλλους το 628 π.Χ.). Δεν πέτυχε όμως το σκοπό του γιατί ο τότε επώνυμος άρχων της Αθήνας Μεγακλής, που ανήκε στην ισχυρή οικογένεια των Αλκμαιωνιδών, αντέδρασε επιτυχώς και ανάγκασε τον μεν Κύλωνα και τον αδελφό του να διαφύγουν στα Μέγαρα, τους δε οπαδούς του να καταφύγουν ικέτες στον βωμό της Πολιάδος Αθηνάς. Οι οπαδοί του Μεγακλή, ενώ τους υποσχέθηκαν πως αν βγουν από το ιερό δεν θα τους πείραζαν, παραβαίνοντας το πανελλήνιο ιερό έθιμο της προστασίας των ικετών, τους φόνευσαν προ του ιερού των Ευμενίδων.

Εξάλλου, το καλοκαίρι του 2016 ανακαλύφθηκε στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων ένας ανθρώπινος σκελετός. Τα υπολείμματα περιλαμβάνουν τμήμα κρανίου, γνάθου, δόντια, μακρά και μικρότερα οστά χεριών και ποδιών, και πιθανότατα ανήκουν σε νεαρό άνδρα. Οστά από τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά άτομα έχουν ήδη εντοπιστεί στο ναυάγιο κατά τις έρευνες των ετών 1900-1901 και 1976. Σύμφωνα με τον ειδικό στην έρευνα του  DNA για τους σκοπούς των αρχαιοογικών ερευνών, Hannes Schroeder, η ανακάλυψη παρέχει μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να εξεταστεί το γενετικό υλικό ενός αρχαίου ναυτικού. Όπως δήλωσε: «Ανθρώπινα υπολείμματα από αρχαία ναυάγια είναι εξαιρετικά σπάνια. Η ανάλυση DNA μπορεί δυνητικά να μας δώσει συναρπαστικές νέες πληροφορίες για τη γενετική καταγωγή του πληρώματος και τη γεωγραφική του προέλευση».

Σύμφωνα με τον συνδιευθυντή της έρευνας, Μπρένταν Φόλεϊ, μέρος του σκελετού που εντοπίστηκε το 2016 παραμένει στο σημείο ανακάλυψής του, και θα ερευνηθεί εκ νέου το ερχόμενο καλοκαίρι. Ο ίδιος πιστεύει ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλα ανθρώπινα λείψανα, μαζί με πολύτιμο φορτίο. Η έρευνα διενεργείται από διεθνή ομάδα επιστημόνων, υπό τη διεύθυνση της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με προϊσταμένη την δρ Αγγελική Γ. Σίμωσι, και την τεχνογνωσία του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Woods Hole της Μασαχουσέτης.

(Φ. 179)

Οι Αρχαίοι Έλληνες, τεχνίτες του «Πήλινου Στρατού»;

Χωρίς τίτλο.jpg

«Είναι συναρπαστικό ότι η Ιστορία όπως την γνωρίζουμε μπορεί να αλλάζει», παρατηρεί ο ιστορικός και παρουσιαστής του BBC Νταν Σνόου, αναφερόμενος στο ντοκυμαντέρ του BBC και του National Geographic που αλλάζει σημαντικά όσα γνωρίζαμε ως τώρα από την επίσημη Ιστορία για τις σχέσεις Ευρώπης και Ασίας.

Πριν από 40 χρόνια, στο μαυσωλείο του Τσιν Σι Χουάνγκ, του πρώτου αυτοκράτορα της Κίνας, αγρότες αποκάλυψαν έναν «πήλινο στρατό» 8.000 ανδρών, ο οποίος συνόδευε τον κινέζο ηγέτη πέρα από τον θάνατο.  Σήμερα, έντονος ενθουσιασμός έχει καταλάβει την διεθνή επιστημονική κοινότητα μετά την  απόδειξη πως η πρώτη επαφή της Κίνας με την Δύση πραγματοποιήθηκε τουλάχιστον 1500 χρόνια προτού  ο Μάρκο Πόλο ακολουθήσει τον Δρόμο του Μεταξιού.

Μία νέα θεωρία, βασισμένη σε τεχνικά χαρακτηριστικά αλλά και στον εντοπισμό ευρωπαϊκού μιτοχονδριακού γενετικού υλικού, οδηγεί τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι Ελληνες γλύπτες εκπαίδευσαν τους κινέζους τεχνίτες του Πρώτου Αυτοκράτορα.

Οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για ανακαλύψεις που μπορεί να ξαναγράψουν την Ιστορία, και τονίζουν ότι η απόδειξη της πρώτης επαφής Κίνας – Δύσης ξεπερνάει σε σπουδαιότητα ακόμη και την ίδια ανακάλυψη του Στρατού.

«Έχουμε πλέον αποδείξεις ότι υπήρχε στενή επαφή μεταξύ του Πρώτου Αυτοκράτορα της Κίνας και της Δύσης προτού ανοίξει ο Δρόμος του Μεταξιού. Προφανώς πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα», επισημαίνει η αρχαιολόγος Λι Σιουζέν.

Άλλη μελέτη, με την οποία ανακαλύφθηκε ευρωπαϊκό μιτοχονδριακό DNA στην επαρχία Σινζιάνγκ, στην Δυτική Κίνα, οδηγεί τους επιστήμονες στο ασφαλές συμπέρασμα ότι δυτικοί εγκαταστάθηκαν, έζησαν και πέθαναν στην περιοχή την εποχή του Πρώτου Αυτοκράτορα.

Αυτό που κίνησε αρχικά την περιέργεια των επιστημόνων ήταν το γεγονός ότι οι 8.000 πήλινοι στρατιώτες, οι οποίοι ανακαλύφθηκαν το 1974, έχουν φυσικό μέγεθος, γεγονός που απέχει πολύ από τις μινιατούρες των περίπου 20 εκατοστών του κινεζικού πολιτισμού.

Η στροφή αυτή, υποστηρίζει η Σιουζέν, πρέπει να προκλήθηκε από έξωθεν επιρροές. «Πιστεύουμε πλέον πως ο Πήλινος Στρατός, οι Ακροβάτες και τα χάλκινα αγάλματα που βρέθηκαν στο μαυσωλείο, έχουν επιρροές από τα αρχαία ελληνικά αγάλματα και την τέχνη».

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνος Βαλαβάνης υπενθυμίζει πως η μορφή του Βούδα είναι εμπνευσμένη από την αρχαία ελληνική γλυπτική της εποχής, από την ελληνοβουδιστική τέχνη της Γανδάρας. «Η τέχνη αυτή ήταν εισαγόμενη. Από πού θα έβρισκαν τα πρότυπα αν όχι από την αρχαία ελληνική γλυπτική;», λέει.

Αλλά και η διευθύντρια του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης στην Αθήνα Δέσποινα Ζερνιώτη δεν αποκλείει την ελληνική επιρροή στην κατασκευή αυτών των αγαλμάτων.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο δρ Λούκας Νίκελ, καθηγητής Ιστορίας της Ασιατικής τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, ο οποίος εκτιμά ότι ο Πρώτος Αυτοκράτορας είχε επηρεαστεί από την άφιξη των ελληνικών αγαλμάτων στην Κεντρική Ασία, μετά τον Μέγα Αλέξανδρο.

Κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι Έλληνες έφθασαν μέχρι την Σαμαρκάνδη, αλλά και τον Ινδικό Ωκεανό, όπου πήγε ο Νέαρχος παραπλέοντας τη Σαουδική Αραβία.

Το 164-150 π.Χ. ο βασιλιάς  Ευκρατίδης ολοκλήρωσε την κατάληψη της Αραχωσίας, της Γεδρωσίας, της Γανδάρας, των Ταξίλων και της Πενταποταμίας, και έφθασε μέχρι την κοιλάδα του Γάγγη.

Μεταξύ 100-80 π.Χ. ο Μένανδρος ο Β΄ο Δίκαιος, κατέλαβε την δυτική κοιλάδα του Γάγγη και του Γουτζράτ και ίδρυσε το ελληνοϊνδικό βασίλειο.

Η αρχαία Γανδάρα σήμερα περιλαμβάνει το ανατολικό Αφγανιστάν, τμήμα του Πακιστάν, την δυτική Πενταποταμία και όλο το αρχαίο Κασμίρ.

Στην Γανδάρα από τον 1ο έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. αναπτύχθηκε η ιδιόμορφη ελληνοβουδιστική τέχνη, που διαφοροποιείται από εκείνη των άλλων περιοχών της Κεντρικής Ασίας καθώς είναι εμπνευσμένη από ελληνιστικά πρότυπα.

(Φ. 170)

Δρήρος Λασιθίου: Η αρχαιότερη ελληνική νομοθεσία

Χωρίς τίτλο.jpg

Ανανεώθηκε το πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου για τα έτη 2016-20 για τον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου, κοντά στην Νεάπολη Λασιθίου. Η πρώτη περίοδος των ανασκαφών ξεκίνησε στις 20 Αυγούστου και θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η Δρήρος έγινε γνωστή από την αγορά, τον ναό, τα χάλκινα σφυρήλατα και, κυρίως, τον όγκο των επιγραφών που χρονολογούνται στην αρχαϊκή εποχή. Στις νέες αρχαιολογικές έρευνες θα εξετασθεί ο χώρος της αγοράς και η οικία με τον φούρνο, η οποία ανακαλύφθηκε το 2010, καθώς και το Ανατολικό άκρο της ακροπόλεως. Σκοπός των ερευνών είναι ο χρονολογικός προσδιορισμός των αρχιτεκτονικών μελών, να συνεχιστούν οι έρευνες στην οικία που χρονολογείται στους Βυζαντινούς χρόνους και να χαρτογραφηθεί το πλέγμα των οχυρώσεων.

Την αποστολή υποστηρίζει ο Δήμος Αγίου Νικολάου και τις ανασκαφές διενεργούν οι κ.κ. Farnoux εκ μέρους της EFA και Ζωγραφάκη εκ μέρους της εφορείας Λασιθίου.

Η πόλη με την πρώτη «αγορά»

Η ίδρυση της Δρήρου τοποθετείται χρονολογικά στα έτη μετά την βασιλεία του Μίνωα, περί τον 12. αι. π.Χ. Αναφέρεται γραπτώς σε κείμενο του 9ου μ.Χ. αιώνα (De orthographia του Θεογνώστου). Η πόλη φέρεται να αποικήθηκε από Ελληνες της ηπειρωτικής Ελλάδος κατά την πρώιμη  Αρχαϊκή περίοδο, μαζί με την Λατώ  (η λέξη αποτελεί την Δωρική εκδοχή του ονόματος Λητώ, μητρός του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος από τον Δία, και η πόλη αναφέρεται στις επιγραφές της Γραμμικής Β ως RA-TO) και τον Πρινιά (αρχαία Ριζηνία, η οποία κατοικήθηκε στους υστερομινωικούς χρόνους και στην οποία έχει τεκμηριωθεί η λατρεία της θεάς των φιδιών).

Οι πρώτες ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν το 1917 και έφεραν στο φως ευρήματα της εποχής του Σιδήρου. Η πόλη γνώρισε μεγάλη άνθιση, μεταξύ 8ου και 6ου αιώνος. Αργότερα έγινε δορυφόρος της Κνωσσού και εξακολούθησε να κατοικείται αδιάκοπα κατά την βυζαντινή περίοδο.

Στην πόλη έχει αποκαλυφθεί κοινοτική στέρνα η οποία δημιουργήθηκε μεταξύ 3ου και 2ου αιώνος, στην οποίαν βρέθηκαν οι περίφημες επιγραφές της, γραμμένες στην Δωρική διάλεκτο, μεταξύ των οποίων και «ο ιερός νόμος της Δρέρου», η αρχαιότερη πλήρης καταγραφή συνταγματικής νομοθεσίας που έχει βρεθεί στην Ελλάδα!

Από τις επιγραφές φαίνεται ότι η πόλη διέθετε συλλογικά όργανα διακυβέρνησης και οργανωμένη δημόσια  θρησκευτική λατρεία.

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι η λέξη «αγορά» αναφερόμενη στο κέντρο της πόλεως όπου συγκεντρώνονται οι πολίτες και γίνονται οι αγοραπωλησίες, μαρτυρείται για πρώτη φορά σε επιγραφή της Δρήρου.

Το πολίτευμα της Δρήρου

Στην Δρήρο γίνεται η αρχαιότερη αναφορά της αρχής των «κόσμων». Την κεντρική εξουσία είχαν ο κόσμος (ή οι κόσμοι) με θητεία χρονικά ορισμένη  (ίσως ενός έτους). Στο αξίωμα μπορούσαν να ξαναεκλεγούν μετά από δέκα χρόνια. Σημαντική θέση έχουν οι είκοσι της πόλεως, που ήταν το συμβούλιο των γερόντων. Και αυτό το σώμα δεν είναι γνωστό από αλλού. Ίσως ήταν οι ευγενείς, οι αρχηγοί των γενών της κεντρικής κώμης.

Τρίτο πολιτειακό όργανο ήταν οι δάμιοι, εκπρόσωποι του δήμου, των πολιτών που προέρχονταν από τις άλλες κώμες της πόλεως, ή από την ύπαιθρο. Τα δυο τελευταία σώματα πιθανόν εξέλεγαν τους κόσμους.

Άλλα πολιτειακά όργανα ήταν:

Οι Ιθυνταί, με καθήκον τον έλεγχο της οικονομικής διαχείρισης των κόσμων, και όσων ασκούσαν εξουσία. Αυτό το σώμα αρχόντων μπορεί να ταυτιστεί με τους τίτας της αρχαίας Γόρτυνας.

Ο Αγρέτας ήταν ο άρχοντας ο οποίος είχε στρατιωτικές δικαιοδοσίες και εξουσία να επιβάλει κυρώσεις.

Ο θεσμός της εφηβείας ήταν κατοχυρωμένος, με την υπαγωγή των νέων σε αγέλες, στις οποίες η εκπαίδευση ρυθμιζόταν νομοθετικά.

Οι Επιγραφές

Το 1854 το άροτρο δύο γεωργών από τη Νεάπολη έφερε στο φως την πρώτη από τις επιγραφές, η οποία αφορούσε στους νέους. Ο νόμος έθετε τις 20 Υπερβοίου (Ιουνίου) ως προθεσμία για την περάτωση της εκπαίδευσης των νέων στις αγέλες. Ακολουθούσαν οι τελετές μύησης, και αφού οι έφηβοι έδιναν τον επίσημο όρκο, εντάσσονταν στις εταιρείες.

Μεταγενέστερη επιγραφή διασώζει το κείμενο του όρκου που έδιναν οι έφηβοι της Δρήρου κατά την επιστήμη τελετή η οποία περιλάμβανε αγώνες δρόμου και ολοκληρωνόταν με το φύτεμα μιας ελιάς από τον κάθε έφηβο.

Οι Τούρκοι κατάσχεσαν το εύρημα και το μετέφεραν αρχικά στο Ηράκλειο και αργότερα στην Κωνσταντινούπολη, όπου εκτίθεται. Ακριβές αντίγραφό του υπάρχει στην αρχαιολογική συλλογή της Νεάπολης.

Ο Όρκος είναι σκαλισμένος σε ένα πεσσό, μια τετράγωνη πέτρα με επιγραφή στις τέσσερις πλευρές. Η επιγραφή περιλαμβάνει τον όρκο 180 εφήβων.

Οι λοιπές επιγραφές της Δρήρου ανακαλύφθηκαν το 1936.

Οι επιγραφές χρονολογούνται ανάμεσα στην αρχή του 7ου και στην αρχή του 6ου αιώνα. Είναι γραμμένες βουστροφηδόν όπως ήταν ο κανόνας στην αρχαϊκή εποχή, με  γράμματα σε μεγάλο μέγεθος, και ήσαν ανηρτημένες σε περίοπτη θέση στην αγορά.

Η αρχαιότερη των επιγραφών είναι δίγλωσση. Το πρώτο μέρος είναι γραμμένο σε ετεοκρητική γλώσσα με ελληνικά γράμματα. Το δεύτερο μέρος είναι σε ελληνική γλώσσα. Από τη λέξη «έFαδε» (αποφασίστηκε) συμπεραίνεται ότι πρόκειται για κανονιστικό κείμενο.

Η δεύτερη αρχαιότερη επιγραφή, που θεωρείται ο αρχαιότερος ελληνικός νόμος, μας πληροφορεί ότι η πόλις αποτελείται από τρία πολιτικά σώματα που ασκούν κανονιστική εξουσία:

«Η πόλις αποφάσισε: Όταν κάποιος διατελέσει κόσμος, να μην αναλάβει ξανά αυτό το αξίωμα επί δέκα έτη. Αν παρά ταύτα γίνει κόσμος, σε όλες τις περιπτώσεις που εξέδωσε δικαστικές αποφάσεις, να οφείλει το διπλάσιο. Να στερηθεί κάθε δικαίωμα συμμετοχής στην πόλη (άχρηστος) για όλη τη διάρκεια της ζωής του, και όσες πράξεις έχει διενεργήσει ως κόσμος να είναι άκυρες.

Να ορκιστούν ο κόσμος, οι δάμιοι και οι είκοσι της πόλεως».

«Άχρηστος» είναι συνώνυμο του «άτιμος» που αναφέρεται σε νόμους άλλων πόλεων και αφορά στην στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων.

Δυο άλλες επιγραφές αναφέρονται σε ρυθμίσεις σχετικά με τις θυσίες στους θεούς και την δημόσια λατρεία. Αναφέρονται ποια μέρη του σώματος του ζώου θα προσφέρονται στους θεούς, καθώς και στην κάθαρση, τον εξαγνισμό από το μίασμα του φόνου, αφού και η θυσία θεωρείται φόνος.

Το Δελφίνιον

Νοτίως της Αγοράς βρίσκεται ένας από τους αρχαιότερους ελληνικούς ναούς. Χρονολογείται στην γεωμετρική περίοδο (περί το 750 π.Χ). Ανασκάφτηκε το 1935 από τον ανασκαφέα της Θήρας, Σπυρίδωνα Μαρινάτο και τους Ξανθουδίδη, Demargne και Van Effenterre. Ο ναός έχει έκταση 80 τ.μ. και σώθηκε σε μεγάλο ύψος (2,5 μ.). Είναι ένας μονόχωρος οίκος με την είσοδο στην στενή βόρεια πλευρά. Στο κέντρο είναι η κτιστή ορθογώνια εσχάρα με δύο βάσεις κιόνων μπροστά και πίσω. Ενδιαφέρον έχουν το κτιστό θρανίο όπου έστεκαν τα αγάλματα της Απολλώνιας τριάδος καθώς και η πετρόκτιστη κασέλα (ο κεράτινος βωμός) που βρέθηκε γεμάτη από τα κέρατα των θυσιασμένων αιγών. Όμοιος βωμός υπάρχει στο ναό του Απόλλωνα στη Δήλο.

Η Απολλώνια τριάς

Στον ναό του Απόλλωνος, το Δελφίνιον, ανακαλύφθηκαν τρία αγαλματίδια τα οποία είναι τα παλαιότερα στον ελληνικό χώρο, που κατασκευάσθηκαν με σφυρηλάτηση. Είχαν ξύλινο εσωτερικό πυρήνα, επάνω στον οποίο ήταν καρφωμένα μεταλλικά ελάσματα. Τα μάτια, που σήμερα παραμένουν κενά, ήταν από διαφορετικό υλικό. Η κεντρική μορφή, ενός γυμνού άνδρα με περίζωμα, ταυτίζεται με τον Απόλλωνα τοξότη. Οι δύο μικρότερες γυναικείες μορφές, με ψηλό πόλο στο κεφάλι, μακρύ διακοσμημένο ένδυμα και επίβλημα στους ώμους, ταυτίζονται με τη μητέρα του, Λητώ, και την αδελφή του, Αρτέμιδα. Τα αγαλματίδια ήταν λατρευτικά, καθώς βρέθηκαν σε θρανίο μέσα στο ναό του Απόλλωνα. Σε σχέση με τα προγενέστερα χάλκινα αγαλμάτια των αρχών του 8ου αι. π.Χ. τα σφυρήλατα της Δρήρου είναι πιο στρογγυλά και ογκώδη, καθώς έχει ήδη ξεκινήσει να αναπτύσσεται στην τέχνη η αρχαϊκή ανθρώπινη μορφή με την απόδοση ανατομικών λεπτομερειών και  φυσικό ρεαλισμό.

(Φ. 164)

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑