Αναζήτηση

Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ

Εβδομαδιαία εθνική εφημερίδα

Κατηγορία

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

Θησαυροί του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Το Πεσαβάρ αναγνώρισε τους Καλάς ως απογόνους των Ελλήνων στρατιωτών του Μ. Αλεξάνδρου!

Χωρίς τίτλο.jpg

Ο Ελληνισμός «ακούγεται» και πάλι στα βάθη της Ασίας, καθώς οι πακιστανικές αρχές αναγνώρισαν την φυλή των Καλάς ως απογόνους των στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου!

Δικαστήριο του κρατιδίου Πεσαβάρ, διέταξε τις Αρχές να καταμετρήσουν ξεχωριστά, κατά την διάρκεια της απογραφής του πληθυσμού, την κοινότητα που θεωρείται ότι είναι απόγονοι των πολεμιστών του ξακουστού Έλληνα, Μεγάλου Αλεξάνδρου, δημοσιεύει το αξιόπιστο Βαλκανικό Περισκόπιο.

Οι Καλάς (Kalash ή Kalasha) είναι μια κοινότητα 4.000 κατοίκων που ζουν στις ορεινές περιοχές κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν, διατηρούν τα πολιτιστικά και θρησκευτικά ήθη τους και διαχωρίζονται από τους εντόπιους μουσουλμάνους.

Στο Πακιστάν, το οποίο κατέχει την έκτη θέση στον κόσμο σε αριθμό πληθυσμού, διοργανώνεται και πάλι μετά από 20 χρόνια απογραφή η οποία έπρεπε να είχε γίνει το 2008, αλλά ματαιώθηκε λόγω βίαιων γεγονότων στην χώρα.

Κατά την απογραφή συλλέγονται ως δεδομένα τα άτομα και οι οικογένειες που ανήκουν στην κύρια θρησκεία, την Ισλαμική, καθώς και τον Ινδουισμό και τον Χριστιανισμό, ενώ παραλείπονται οι μικρές θρησκευτικές ομάδες όπως οι Καλάς, λέει ο ακτιβιστής Λούκε Ρεχμάτ, απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Ο Ρεχμάτ και άλλοι ακτιβιστές υπέβαλαν αίτηση στο δικαστήριο, η κοινότητά τους να καταγραφεί ξεχωριστά. «Το δικαστήριο αποφάνθηκε υπέρ μας», δήλωσε ο Ρεχμάτ.

Οι Καλάς είναι απόγονοι των στρατιωτών του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι οποίοι παρέμειναν στις περιοχές αυτές, μετά από την περίφημη μάχη του Υδάσπη ποταμού (326 π.Χ.) κατά του βασιλιά Πώρου του ινδικού βασιλείου Παουραβά στην Πενταποταμία.

(Φ. 195)

Οδός Θολού – Επικουρείου Απόλλωνος Άλλο ένα έργο πνοής χάνεται από την Ηλεία… Αλλά γιατί πηγαίνει στην Αρκαδία;

Χωρίς τίτλο.jpg

Είναι άξια απορίας η αδιαφορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης του νομού Ηλείας και της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος, καθώς ένα μεγάλο έργο τουριστικής ανάπτυξης, που θα βοηθούσε την οικονομική τόνωση των ορεινών όγκων της περιοχής του δήμου Ζαχάρως – Ανδρίτσαινας, πλέον αποτελεί παρελθόν, και μιλάω για την επαναχάραξη του δρόμου Θολού – Επικουρείου  Απόλλωνα.

Η μελέτη για το συγκεκριμένο έργο είχε εγκριθεί, άλλα χάρη στην παρέμβαση ενός Αμερικανού αρχαιολόγου που ασχολείται με τα αρχαιολογικά μνημεία της περιοχής, με επιστολή του στο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ακυρώθηκε το συγκεκριμένο έργο.

Χρησιμοποίησε ως επιχείρημα πως οι αρχαιοκάπηλοι θα είχαν ευκολότερη πρόσβαση σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, με αποτέλεσμα με παρέμβαση του Κ.Α.Σ να ακυρωθεί το έργο. Όμως, το παράδοξο και ενδιαφέρον είναι πως το έργο έφυγε μεν από την Ηλεία, αλλά …δόθηκε στην Αρκαδία! Από εκεί άραγε δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση οι αρχαιοκάπηλοι, ή κάποιος ή κάποιοι Αυτοδιοικητικοί με συμφέροντα στην Αρκαδία έβαλαν το χέρι τους;

Ο νέος δρόμος θα συνδέει την Μεγαλόπολη και την Γορτυνία με τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και τους καταρράκτες της Νέδας. Αλλά πώς;

Η διαδρομή έχει ως εξής: από το Αρχαίο Βουλευτήριο στην Αρχαία Γόρτυνα και εν συνεχεία στην Καρύταινα, θα οδηγεί στην Αρχαία Τραπεζούντα, στην Λυκόσουρα και την Κορυφή του Λυκαίου  Όρους, εν συνεχεία στον Ναό του  Επικούρειου Απόλλωνα και τελικώς τους καταρράκτες του ποταμού της Νέδας.

Παρατηρούμε λοιπόν ότι η διαδρομή που πρότειναν οι Αρκάδες διέρχεται από θαυμαστά μνημεία τεράστιας αρχαιολογικής σημασίας, για τα οποία το Κ.Α.Σ δεν …     είχε αντίρρηση. Και ερωτώ.

-Σ’ αυτούς τους αρχαιολογικούς χώρους δεν θα είναι πιο εύκολη η πρόσβαση αρχαιοκαπήλων, μια και οι περιοχές που ανέφερα είναι τελείως αραιοκατοικημένες;

-Προς τι η ανησυχία του Αμερικανού αρχαιολόγου και η παρέμβασή του στον  Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

-Μήπως γνωρίζει κάτι για το οποίο πρέπει να απολογηθεί στο Ηλειακό λαό και στους κατοίκους της περιοχής;

-Υπάρχουν κάποιοι που λυμαίνονται την Αυτοδιοίκηση και έχουν συμφέροντα, πελατειακά και άλλα που εξυπηρετούνται με την λύση που προκρίθηκε;

Βέβαια μέσα σε όλα αυτά τα ερωτηματικά γεννιέται και ακόμα ένα. Γιατί κυριαρχεί τόση ύπνωση στην την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, αλλά και τους ανύπαρκτους πολιτικούς του νομού Ηλείας, αφού γνωρίζουν πάρα πολύ καλά ότι κάθε ευρώ που θα διατεθεί στο νομό για κάποιο έργο, έχει τεράστια σημασία για τις τοπικές κοινωνίες, καθώς όλοι γνωρίζουν πως ο νομός Ηλείας βρίσκεται ουραγός σε ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα;

ΝΙΚΟΣ ΚΡΕΣΠΗΣ

(Φ. 192)

 

 

Δύο ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα μεταξύ των δέκα σημαντικότερων για το 2016

%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%cf%84%ce%af%cf%84%ce%bb%ce%bf

Δύο ελληνικά αρχαιολογικά ευρήματα συγκαταλέγονται στον ετήσιο κατάλογο των 10 σημαντικότερων ανακαλύψεων στον κόσμο για το 2016, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό Archaeology.

Πρόκειται για την ομαδική ταφή 80 δεσμωτών στο Φαληρικό Δέλτα και τον «Άνθρωπο των Αντικυθήρων».

Οι ανασκαφείς στη νεκρόπολη του Φαληρικού Δέλτα, στο πλαίσιο του έργου κατασκευής του Κέντρου Πολιτισμού-Ίδρυμα Σ. Νιάρχος, έφεραν στο φως τα υπολείμματα 80 ανδρών, αλυσοδεμένων μεταξύ τους στους καρπούς, και θαμμένων σε ομαδικό τάφο. Όπως αναφέρει το περιοδικό, οι οστεολογικές εξετάσεις δείχνουν ότι στην πλειονότητά τους ήσαν άνδρες 20 ως 30 ετών ενώ τέσσερις ήσαν νεώτεροι, και ότι όλοι σκοτώθηκαν κατά τον ίδιο τρόπο: με ένα χτύπημα στο κεφάλι.

Η ανακάλυψη δυο μικρών αγγείων που βρέθηκαν στο πλαίσιο της ταφής, επέτραψαν την χρονολόγηση της ταφής στο δεύτερο ήμισυ του 7ου αι. π. Χ. Σύμφωνα με την επικεφαλής των ερευνών, προϊσταμένη της Εφορείας Δυτικής Αττικής, Πειραιώς και Νήσων, Στέλλα Χρυσουλάκη, οι άνδρες αυτοί εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να αποκτήσουν την πολιτική πρωτοκαθεδρία. Θεωρείται ότι το εύρημα σχετίζεται με το Κυλώνειον Άγος και τις ταραχές που ακολούθησαν.

Υπενθυμίζεται ότι ο ολυμπιονίκης Κύλων εκμεταλλευόμενος την δημοτικότητά του και με την βοήθεια του πεθερού του Τυράννου των Μεγάρων Θεαγένη επιχείρησε να καταλάβει την εξουσία στην Αθήνα. Μαζί με τον αδελφό του και τους οπαδούς του κατέλαβε την Ακρόπολη το 632 π.Χ., (κατ΄ άλλους το 628 π.Χ.). Δεν πέτυχε όμως το σκοπό του γιατί ο τότε επώνυμος άρχων της Αθήνας Μεγακλής, που ανήκε στην ισχυρή οικογένεια των Αλκμαιωνιδών, αντέδρασε επιτυχώς και ανάγκασε τον μεν Κύλωνα και τον αδελφό του να διαφύγουν στα Μέγαρα, τους δε οπαδούς του να καταφύγουν ικέτες στον βωμό της Πολιάδος Αθηνάς. Οι οπαδοί του Μεγακλή, ενώ τους υποσχέθηκαν πως αν βγουν από το ιερό δεν θα τους πείραζαν, παραβαίνοντας το πανελλήνιο ιερό έθιμο της προστασίας των ικετών, τους φόνευσαν προ του ιερού των Ευμενίδων.

Εξάλλου, το καλοκαίρι του 2016 ανακαλύφθηκε στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων ένας ανθρώπινος σκελετός. Τα υπολείμματα περιλαμβάνουν τμήμα κρανίου, γνάθου, δόντια, μακρά και μικρότερα οστά χεριών και ποδιών, και πιθανότατα ανήκουν σε νεαρό άνδρα. Οστά από τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά άτομα έχουν ήδη εντοπιστεί στο ναυάγιο κατά τις έρευνες των ετών 1900-1901 και 1976. Σύμφωνα με τον ειδικό στην έρευνα του  DNA για τους σκοπούς των αρχαιοογικών ερευνών, Hannes Schroeder, η ανακάλυψη παρέχει μιας πρώτης τάξης ευκαιρία να εξεταστεί το γενετικό υλικό ενός αρχαίου ναυτικού. Όπως δήλωσε: «Ανθρώπινα υπολείμματα από αρχαία ναυάγια είναι εξαιρετικά σπάνια. Η ανάλυση DNA μπορεί δυνητικά να μας δώσει συναρπαστικές νέες πληροφορίες για τη γενετική καταγωγή του πληρώματος και τη γεωγραφική του προέλευση».

Σύμφωνα με τον συνδιευθυντή της έρευνας, Μπρένταν Φόλεϊ, μέρος του σκελετού που εντοπίστηκε το 2016 παραμένει στο σημείο ανακάλυψής του, και θα ερευνηθεί εκ νέου το ερχόμενο καλοκαίρι. Ο ίδιος πιστεύει ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλα ανθρώπινα λείψανα, μαζί με πολύτιμο φορτίο. Η έρευνα διενεργείται από διεθνή ομάδα επιστημόνων, υπό τη διεύθυνση της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με προϊσταμένη την δρ Αγγελική Γ. Σίμωσι, και την τεχνογνωσία του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Woods Hole της Μασαχουσέτης.

(Φ. 179)

Οι Αρχαίοι Έλληνες, τεχνίτες του «Πήλινου Στρατού»;

Χωρίς τίτλο.jpg

«Είναι συναρπαστικό ότι η Ιστορία όπως την γνωρίζουμε μπορεί να αλλάζει», παρατηρεί ο ιστορικός και παρουσιαστής του BBC Νταν Σνόου, αναφερόμενος στο ντοκυμαντέρ του BBC και του National Geographic που αλλάζει σημαντικά όσα γνωρίζαμε ως τώρα από την επίσημη Ιστορία για τις σχέσεις Ευρώπης και Ασίας.

Πριν από 40 χρόνια, στο μαυσωλείο του Τσιν Σι Χουάνγκ, του πρώτου αυτοκράτορα της Κίνας, αγρότες αποκάλυψαν έναν «πήλινο στρατό» 8.000 ανδρών, ο οποίος συνόδευε τον κινέζο ηγέτη πέρα από τον θάνατο.  Σήμερα, έντονος ενθουσιασμός έχει καταλάβει την διεθνή επιστημονική κοινότητα μετά την  απόδειξη πως η πρώτη επαφή της Κίνας με την Δύση πραγματοποιήθηκε τουλάχιστον 1500 χρόνια προτού  ο Μάρκο Πόλο ακολουθήσει τον Δρόμο του Μεταξιού.

Μία νέα θεωρία, βασισμένη σε τεχνικά χαρακτηριστικά αλλά και στον εντοπισμό ευρωπαϊκού μιτοχονδριακού γενετικού υλικού, οδηγεί τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι Ελληνες γλύπτες εκπαίδευσαν τους κινέζους τεχνίτες του Πρώτου Αυτοκράτορα.

Οι αρχαιολόγοι κάνουν λόγο για ανακαλύψεις που μπορεί να ξαναγράψουν την Ιστορία, και τονίζουν ότι η απόδειξη της πρώτης επαφής Κίνας – Δύσης ξεπερνάει σε σπουδαιότητα ακόμη και την ίδια ανακάλυψη του Στρατού.

«Έχουμε πλέον αποδείξεις ότι υπήρχε στενή επαφή μεταξύ του Πρώτου Αυτοκράτορα της Κίνας και της Δύσης προτού ανοίξει ο Δρόμος του Μεταξιού. Προφανώς πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα», επισημαίνει η αρχαιολόγος Λι Σιουζέν.

Άλλη μελέτη, με την οποία ανακαλύφθηκε ευρωπαϊκό μιτοχονδριακό DNA στην επαρχία Σινζιάνγκ, στην Δυτική Κίνα, οδηγεί τους επιστήμονες στο ασφαλές συμπέρασμα ότι δυτικοί εγκαταστάθηκαν, έζησαν και πέθαναν στην περιοχή την εποχή του Πρώτου Αυτοκράτορα.

Αυτό που κίνησε αρχικά την περιέργεια των επιστημόνων ήταν το γεγονός ότι οι 8.000 πήλινοι στρατιώτες, οι οποίοι ανακαλύφθηκαν το 1974, έχουν φυσικό μέγεθος, γεγονός που απέχει πολύ από τις μινιατούρες των περίπου 20 εκατοστών του κινεζικού πολιτισμού.

Η στροφή αυτή, υποστηρίζει η Σιουζέν, πρέπει να προκλήθηκε από έξωθεν επιρροές. «Πιστεύουμε πλέον πως ο Πήλινος Στρατός, οι Ακροβάτες και τα χάλκινα αγάλματα που βρέθηκαν στο μαυσωλείο, έχουν επιρροές από τα αρχαία ελληνικά αγάλματα και την τέχνη».

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνος Βαλαβάνης υπενθυμίζει πως η μορφή του Βούδα είναι εμπνευσμένη από την αρχαία ελληνική γλυπτική της εποχής, από την ελληνοβουδιστική τέχνη της Γανδάρας. «Η τέχνη αυτή ήταν εισαγόμενη. Από πού θα έβρισκαν τα πρότυπα αν όχι από την αρχαία ελληνική γλυπτική;», λέει.

Αλλά και η διευθύντρια του Μουσείου Ασιατικής Τέχνης στην Αθήνα Δέσποινα Ζερνιώτη δεν αποκλείει την ελληνική επιρροή στην κατασκευή αυτών των αγαλμάτων.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο δρ Λούκας Νίκελ, καθηγητής Ιστορίας της Ασιατικής τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, ο οποίος εκτιμά ότι ο Πρώτος Αυτοκράτορας είχε επηρεαστεί από την άφιξη των ελληνικών αγαλμάτων στην Κεντρική Ασία, μετά τον Μέγα Αλέξανδρο.

Κατά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι Έλληνες έφθασαν μέχρι την Σαμαρκάνδη, αλλά και τον Ινδικό Ωκεανό, όπου πήγε ο Νέαρχος παραπλέοντας τη Σαουδική Αραβία.

Το 164-150 π.Χ. ο βασιλιάς  Ευκρατίδης ολοκλήρωσε την κατάληψη της Αραχωσίας, της Γεδρωσίας, της Γανδάρας, των Ταξίλων και της Πενταποταμίας, και έφθασε μέχρι την κοιλάδα του Γάγγη.

Μεταξύ 100-80 π.Χ. ο Μένανδρος ο Β΄ο Δίκαιος, κατέλαβε την δυτική κοιλάδα του Γάγγη και του Γουτζράτ και ίδρυσε το ελληνοϊνδικό βασίλειο.

Η αρχαία Γανδάρα σήμερα περιλαμβάνει το ανατολικό Αφγανιστάν, τμήμα του Πακιστάν, την δυτική Πενταποταμία και όλο το αρχαίο Κασμίρ.

Στην Γανδάρα από τον 1ο έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. αναπτύχθηκε η ιδιόμορφη ελληνοβουδιστική τέχνη, που διαφοροποιείται από εκείνη των άλλων περιοχών της Κεντρικής Ασίας καθώς είναι εμπνευσμένη από ελληνιστικά πρότυπα.

(Φ. 170)

Δρήρος Λασιθίου: Η αρχαιότερη ελληνική νομοθεσία

Χωρίς τίτλο.jpg

Ανανεώθηκε το πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λασιθίου για τα έτη 2016-20 για τον αρχαιολογικό χώρο της Δρήρου, κοντά στην Νεάπολη Λασιθίου. Η πρώτη περίοδος των ανασκαφών ξεκίνησε στις 20 Αυγούστου και θα διαρκέσει έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η Δρήρος έγινε γνωστή από την αγορά, τον ναό, τα χάλκινα σφυρήλατα και, κυρίως, τον όγκο των επιγραφών που χρονολογούνται στην αρχαϊκή εποχή. Στις νέες αρχαιολογικές έρευνες θα εξετασθεί ο χώρος της αγοράς και η οικία με τον φούρνο, η οποία ανακαλύφθηκε το 2010, καθώς και το Ανατολικό άκρο της ακροπόλεως. Σκοπός των ερευνών είναι ο χρονολογικός προσδιορισμός των αρχιτεκτονικών μελών, να συνεχιστούν οι έρευνες στην οικία που χρονολογείται στους Βυζαντινούς χρόνους και να χαρτογραφηθεί το πλέγμα των οχυρώσεων.

Την αποστολή υποστηρίζει ο Δήμος Αγίου Νικολάου και τις ανασκαφές διενεργούν οι κ.κ. Farnoux εκ μέρους της EFA και Ζωγραφάκη εκ μέρους της εφορείας Λασιθίου.

Η πόλη με την πρώτη «αγορά»

Η ίδρυση της Δρήρου τοποθετείται χρονολογικά στα έτη μετά την βασιλεία του Μίνωα, περί τον 12. αι. π.Χ. Αναφέρεται γραπτώς σε κείμενο του 9ου μ.Χ. αιώνα (De orthographia του Θεογνώστου). Η πόλη φέρεται να αποικήθηκε από Ελληνες της ηπειρωτικής Ελλάδος κατά την πρώιμη  Αρχαϊκή περίοδο, μαζί με την Λατώ  (η λέξη αποτελεί την Δωρική εκδοχή του ονόματος Λητώ, μητρός του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος από τον Δία, και η πόλη αναφέρεται στις επιγραφές της Γραμμικής Β ως RA-TO) και τον Πρινιά (αρχαία Ριζηνία, η οποία κατοικήθηκε στους υστερομινωικούς χρόνους και στην οποία έχει τεκμηριωθεί η λατρεία της θεάς των φιδιών).

Οι πρώτες ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν το 1917 και έφεραν στο φως ευρήματα της εποχής του Σιδήρου. Η πόλη γνώρισε μεγάλη άνθιση, μεταξύ 8ου και 6ου αιώνος. Αργότερα έγινε δορυφόρος της Κνωσσού και εξακολούθησε να κατοικείται αδιάκοπα κατά την βυζαντινή περίοδο.

Στην πόλη έχει αποκαλυφθεί κοινοτική στέρνα η οποία δημιουργήθηκε μεταξύ 3ου και 2ου αιώνος, στην οποίαν βρέθηκαν οι περίφημες επιγραφές της, γραμμένες στην Δωρική διάλεκτο, μεταξύ των οποίων και «ο ιερός νόμος της Δρέρου», η αρχαιότερη πλήρης καταγραφή συνταγματικής νομοθεσίας που έχει βρεθεί στην Ελλάδα!

Από τις επιγραφές φαίνεται ότι η πόλη διέθετε συλλογικά όργανα διακυβέρνησης και οργανωμένη δημόσια  θρησκευτική λατρεία.

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι η λέξη «αγορά» αναφερόμενη στο κέντρο της πόλεως όπου συγκεντρώνονται οι πολίτες και γίνονται οι αγοραπωλησίες, μαρτυρείται για πρώτη φορά σε επιγραφή της Δρήρου.

Το πολίτευμα της Δρήρου

Στην Δρήρο γίνεται η αρχαιότερη αναφορά της αρχής των «κόσμων». Την κεντρική εξουσία είχαν ο κόσμος (ή οι κόσμοι) με θητεία χρονικά ορισμένη  (ίσως ενός έτους). Στο αξίωμα μπορούσαν να ξαναεκλεγούν μετά από δέκα χρόνια. Σημαντική θέση έχουν οι είκοσι της πόλεως, που ήταν το συμβούλιο των γερόντων. Και αυτό το σώμα δεν είναι γνωστό από αλλού. Ίσως ήταν οι ευγενείς, οι αρχηγοί των γενών της κεντρικής κώμης.

Τρίτο πολιτειακό όργανο ήταν οι δάμιοι, εκπρόσωποι του δήμου, των πολιτών που προέρχονταν από τις άλλες κώμες της πόλεως, ή από την ύπαιθρο. Τα δυο τελευταία σώματα πιθανόν εξέλεγαν τους κόσμους.

Άλλα πολιτειακά όργανα ήταν:

Οι Ιθυνταί, με καθήκον τον έλεγχο της οικονομικής διαχείρισης των κόσμων, και όσων ασκούσαν εξουσία. Αυτό το σώμα αρχόντων μπορεί να ταυτιστεί με τους τίτας της αρχαίας Γόρτυνας.

Ο Αγρέτας ήταν ο άρχοντας ο οποίος είχε στρατιωτικές δικαιοδοσίες και εξουσία να επιβάλει κυρώσεις.

Ο θεσμός της εφηβείας ήταν κατοχυρωμένος, με την υπαγωγή των νέων σε αγέλες, στις οποίες η εκπαίδευση ρυθμιζόταν νομοθετικά.

Οι Επιγραφές

Το 1854 το άροτρο δύο γεωργών από τη Νεάπολη έφερε στο φως την πρώτη από τις επιγραφές, η οποία αφορούσε στους νέους. Ο νόμος έθετε τις 20 Υπερβοίου (Ιουνίου) ως προθεσμία για την περάτωση της εκπαίδευσης των νέων στις αγέλες. Ακολουθούσαν οι τελετές μύησης, και αφού οι έφηβοι έδιναν τον επίσημο όρκο, εντάσσονταν στις εταιρείες.

Μεταγενέστερη επιγραφή διασώζει το κείμενο του όρκου που έδιναν οι έφηβοι της Δρήρου κατά την επιστήμη τελετή η οποία περιλάμβανε αγώνες δρόμου και ολοκληρωνόταν με το φύτεμα μιας ελιάς από τον κάθε έφηβο.

Οι Τούρκοι κατάσχεσαν το εύρημα και το μετέφεραν αρχικά στο Ηράκλειο και αργότερα στην Κωνσταντινούπολη, όπου εκτίθεται. Ακριβές αντίγραφό του υπάρχει στην αρχαιολογική συλλογή της Νεάπολης.

Ο Όρκος είναι σκαλισμένος σε ένα πεσσό, μια τετράγωνη πέτρα με επιγραφή στις τέσσερις πλευρές. Η επιγραφή περιλαμβάνει τον όρκο 180 εφήβων.

Οι λοιπές επιγραφές της Δρήρου ανακαλύφθηκαν το 1936.

Οι επιγραφές χρονολογούνται ανάμεσα στην αρχή του 7ου και στην αρχή του 6ου αιώνα. Είναι γραμμένες βουστροφηδόν όπως ήταν ο κανόνας στην αρχαϊκή εποχή, με  γράμματα σε μεγάλο μέγεθος, και ήσαν ανηρτημένες σε περίοπτη θέση στην αγορά.

Η αρχαιότερη των επιγραφών είναι δίγλωσση. Το πρώτο μέρος είναι γραμμένο σε ετεοκρητική γλώσσα με ελληνικά γράμματα. Το δεύτερο μέρος είναι σε ελληνική γλώσσα. Από τη λέξη «έFαδε» (αποφασίστηκε) συμπεραίνεται ότι πρόκειται για κανονιστικό κείμενο.

Η δεύτερη αρχαιότερη επιγραφή, που θεωρείται ο αρχαιότερος ελληνικός νόμος, μας πληροφορεί ότι η πόλις αποτελείται από τρία πολιτικά σώματα που ασκούν κανονιστική εξουσία:

«Η πόλις αποφάσισε: Όταν κάποιος διατελέσει κόσμος, να μην αναλάβει ξανά αυτό το αξίωμα επί δέκα έτη. Αν παρά ταύτα γίνει κόσμος, σε όλες τις περιπτώσεις που εξέδωσε δικαστικές αποφάσεις, να οφείλει το διπλάσιο. Να στερηθεί κάθε δικαίωμα συμμετοχής στην πόλη (άχρηστος) για όλη τη διάρκεια της ζωής του, και όσες πράξεις έχει διενεργήσει ως κόσμος να είναι άκυρες.

Να ορκιστούν ο κόσμος, οι δάμιοι και οι είκοσι της πόλεως».

«Άχρηστος» είναι συνώνυμο του «άτιμος» που αναφέρεται σε νόμους άλλων πόλεων και αφορά στην στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων.

Δυο άλλες επιγραφές αναφέρονται σε ρυθμίσεις σχετικά με τις θυσίες στους θεούς και την δημόσια λατρεία. Αναφέρονται ποια μέρη του σώματος του ζώου θα προσφέρονται στους θεούς, καθώς και στην κάθαρση, τον εξαγνισμό από το μίασμα του φόνου, αφού και η θυσία θεωρείται φόνος.

Το Δελφίνιον

Νοτίως της Αγοράς βρίσκεται ένας από τους αρχαιότερους ελληνικούς ναούς. Χρονολογείται στην γεωμετρική περίοδο (περί το 750 π.Χ). Ανασκάφτηκε το 1935 από τον ανασκαφέα της Θήρας, Σπυρίδωνα Μαρινάτο και τους Ξανθουδίδη, Demargne και Van Effenterre. Ο ναός έχει έκταση 80 τ.μ. και σώθηκε σε μεγάλο ύψος (2,5 μ.). Είναι ένας μονόχωρος οίκος με την είσοδο στην στενή βόρεια πλευρά. Στο κέντρο είναι η κτιστή ορθογώνια εσχάρα με δύο βάσεις κιόνων μπροστά και πίσω. Ενδιαφέρον έχουν το κτιστό θρανίο όπου έστεκαν τα αγάλματα της Απολλώνιας τριάδος καθώς και η πετρόκτιστη κασέλα (ο κεράτινος βωμός) που βρέθηκε γεμάτη από τα κέρατα των θυσιασμένων αιγών. Όμοιος βωμός υπάρχει στο ναό του Απόλλωνα στη Δήλο.

Η Απολλώνια τριάς

Στον ναό του Απόλλωνος, το Δελφίνιον, ανακαλύφθηκαν τρία αγαλματίδια τα οποία είναι τα παλαιότερα στον ελληνικό χώρο, που κατασκευάσθηκαν με σφυρηλάτηση. Είχαν ξύλινο εσωτερικό πυρήνα, επάνω στον οποίο ήταν καρφωμένα μεταλλικά ελάσματα. Τα μάτια, που σήμερα παραμένουν κενά, ήταν από διαφορετικό υλικό. Η κεντρική μορφή, ενός γυμνού άνδρα με περίζωμα, ταυτίζεται με τον Απόλλωνα τοξότη. Οι δύο μικρότερες γυναικείες μορφές, με ψηλό πόλο στο κεφάλι, μακρύ διακοσμημένο ένδυμα και επίβλημα στους ώμους, ταυτίζονται με τη μητέρα του, Λητώ, και την αδελφή του, Αρτέμιδα. Τα αγαλματίδια ήταν λατρευτικά, καθώς βρέθηκαν σε θρανίο μέσα στο ναό του Απόλλωνα. Σε σχέση με τα προγενέστερα χάλκινα αγαλμάτια των αρχών του 8ου αι. π.Χ. τα σφυρήλατα της Δρήρου είναι πιο στρογγυλά και ογκώδη, καθώς έχει ήδη ξεκινήσει να αναπτύσσεται στην τέχνη η αρχαϊκή ανθρώπινη μορφή με την απόδοση ανατομικών λεπτομερειών και  φυσικό ρεαλισμό.

(Φ. 164)

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ                                                           Ασάφειες, Μύθοι και Πραγματικότητες (Μέρος Ε΄)

 

hellenes

Οι Πελασγοί θεωρούνται, με γενικολογία και σχετικώς μεγάλη ασάφεια, ως λαός είτε αυτόχθων της χώρας, είτε ξένος ο οποίος μετεκινήθη στον ελλαδικό χώρο στις αρχές της 3ης χιλιετίας π. Χ. Αναλόγως «θολή» είναι η γλωσσική και η φυλετική τους ταξινόμηση : η συντριπτική πλειονότης των επιστημόνων τούς κατατάσσει σε μια «μεσογειακή», «προελληνική», «προ-Ινδοευρωπαϊκή (ΙΕ)» γλωσσική και ίσως και φυλετική ομάδα -εφόσον τα πολλά τοπωνύμια και τα λίγα ονόματά τους δεν θεωρούνται ινδοευρωπαϊκής ρίζας-, άλλοτε όμως παρουσιάζονται ως «προελληνικός» αλλά IE πληθυσμός, γεγονός που εγείρει το ερώτημα τι συμβαίνει με τα υποτιθέμενα μη ινδοευρωπαϊκά τους ονόματα.

Περί των Πελασγών υφίστανται μαρτυρίες πολλών αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων από τους μυθικούς χρόνους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι: Όμηρος, Ηρόδοτος, Ησίοδος ο Ασκραίος, Έφορος ο Κυμαίος, Στράβων ο Αμασεύς, Σκύμνος ο Χίος, Μενεκράτης ο Ελαΐτης, Παυσανίας ο Λύδιος ο «Περιηγητής», Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς, καθώς και οι Αθηναίοι Θουκυδίδης, Ευριπίδης, Αισχύλος, Αντικλείδης και Πλάτων.

Ο Όμηρος περιγράφει τον Αχιλλέα να προσεύχεται στον Δωδωναίο Δία ως αρχέγονο Θεό των Πελασγών: «Ζευ άνα Δωδωναίε Πελασγικέ τηλόθι ναίων Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου, αμφί δε Σελλοί σοι ναίουσι υποφήται ανιπτόποδες χαμαιεύναι…» («Δία, άρχοντα Δωδωναίε Πελασγικέ, κάτοικε προστάτη της Δωδώνης πέρα της κακοχείμωνης, που γύρω σου παραστέκουν οι χρησμολόγοι, χαμόκοιτοι Σελλοί με τ’ άπλυτα ποδάρια» – Ομήρου «Ιλιάς», Ραψωδία Π, στίχοι 233-235)

Οι κλασικοί Έλληνες τους εντοπίζουν αρχικά στην ορεινή κυρίως Θεσσαλία (γενικότερον η Θεσσαλία φαίνεται να είναι η «κλεις» στο μυστήριο της καταγωγής των Ελλήνων), στην Ήπειρο και στην Αττική, θεωρούμενες παραδοσιακώς ως περιοχές στις οποίες κατοικούσαν Πελασγοί.

Σε ό,τι αφορά στην Θεσσαλία, στους Πελασγούς της Φθίας αναφέρεται ο Στράβων (βιβλίον Ε’- 2.4). Κατονομάζει την μία από τις τέσσαρες πόλεις του κράτους Πηλέως – Αχιλλέως, (κράτους το οποίον συμπίπτει με την σημερινή Ανατολική – Βορειανατολική Φθιώτιδα και ευρέα τμήματα των σημερινών νομών Λαρίσης και Μαγνησίας), το Πελασγικόν Άργος, την αποκαλουμένη αργότερον Κρεμαστή Λάρισα (η σημερινή κωμόπολη Πελασγία), στην περιοχή που εξετείνετο από «την Θεσσαλία μεταξύ των εκβολών του Πηνειού και των Θερμοπυλών, μέχρις της ορεινής χώρας σε όλη την έκταση της Πίνδου, αφού οι Πελασγοί ήσαν κυρίαρχοι αυτών των τόπων» ιδιαιτέρως δε πως είχαν επεκταθεί «προπάντων μεταξύ των Αιολέων οι οποίοι ήσαν ανά την Φθία και την Θεσσαλία». Σημειώνεται επίσης ότι αργότερον, κατά τους ιστορικούς χρόνους, το νότιον τμήμα της Θεσσαλίας, μεταξύ Λαρίσης και Φερών διατηρούσε το όνομα Πελασγιώτις.

Σχετικώς προς την Ήπειρο, αναφέρεται στην προσευχή του Αχιλλέως  στην Ιλιάδα ο Ζευς, ο οποίος προσφωνείται «άρχων – βασιλεύς της Δωδώνης και των Πελασγών». Η Ήπειρος και ιδιαιτέρως η Δωδώνη (σε κλειστή, βατή επιμήκη κοιλάδα, στους πρόποδες του όρους Τόμαρος, σε υψόμετρο 600 μέτρων) αποτελούσε το κέντρο των Πελασγών. Ο Στράβων μνημονεύει τον Ησίοδο, ο οποίος είχε αποκαλέσει την Δωδώνη «Πελασγών έδρανον» (fragmentum / θραύσμα κειμένου 225). Εδώ υπήρχε και το μέγα ιερό του Δωδωναίου Διός, το περίφημο ομώνυμο μαντείο, καθώς και ένα από τα αρχαιότερα θέατρα του ελλαδικού χώρου.

Για την Αττική ο Ηρόδοτος αναφέρει την ύπαρξη πελασγικού έθνους («Ιστορίαι», Βιβλίον Α’, 57 – «…το Αττικόν έθνος εόν Πελασγικόν…») και συμπληρώνει πως όταν ο Κροίσος της Λυδίας ηθέλησε να μάθει ποιοι Έλληνες είναι οι ισχυρότεροι, ανεκάλυψε πως πρώτοι ήσαν οι Λακεδαιμόνιοι και μετά οι Αθηναίοι, οι πρώτοι από την φυλή των Δωριέων και οι δεύτεροι από εκείνην των Ιώνων. «Πράγματι αυτοί οι λαοί ήσαν οι πλέον εξέχοντες, οι δεύτεροι μεν καταγωγής Πελασγικής, οι πρώτοι δε καταγωγής ελληνικής».

Αργότερον εντοπίζουν τους Πελασγούς και στην Πελοπόννησο (στην Αρκαδία, στην Αργολίδα, στην Αχαΐα, στην Σικυώνα), στο Αιγαίον Πέλαγος (Σαμοθράκη, Ίμβρος – Λήμνος, Λέσβος, Κυκλάδες, Σκιάθος ), στην Κρήτη και στην Μικρασία.

Το όνομα Πελασγοί εχρησιμοποιείτο αποκλειστικώς από τους αρχαίους προγόνους μας συγγραφείς, οι οποίοι ανεφέροντο στους πληθυσμούς αυτούς τους οποίους θεωρούσαν είτε ως προγόνους των Ελλήνων, είτε ως ανθρώπους που ευρίσκοντο προ των Ελλήνων σε μέρη τα οποία  σήμερον αποτελούν την Ελλάδα. Ο Ηρόδοτος λέγει για τους Πελασγούς «… ήντινα δε γλώσσαν ίεσαν οι Πελασγοί ουκ έχω ατρεκέως ειπείν …. ήσαν οι Πελασγοί βάρβαρον γλώσσαν ιέντες» («.. ωστόσο ποια γλώσσα συνήθιζαν να ομιλούν οι Πελασγοί  δεν δύναμαι να ειπώ νε βεβαιότητα … οι Πελασγοί συνήθιζαν να ομιλούν μια βάρβαρη γλώσσα»).

Μερικοί όμως, κυρίως μεταγενέστεροι, χρησιμοποιούν το όνομα τούτο για να περιγράψουν και αμιγώς ελληνικούς πληθυσμούς. Σύγχρονοι ιστορικοί, αρχαιολόγοι και γλωσσολόγοι έχουν προσπαθήσει να συνδέσουν τους «Πελασγούς», (όρο με μάλλον ασαφές περιεχόμενο), με διαφόρους υλικούς πολιτισμούς και γλωσσολογικές ομάδες, αλλ’ όμως δίχως απαρτιωθείσα άποψη, δηλαδή πρόκειται περί σπουδαίου «ζητήματος» αλύτου όμως έως τούδε.

Οι συνεχείς επεξεργασίες και συνδυαστικές ανασυνθέσεις των ελληνικών μύθων και παραδόσεων καθιστούν εξόχως δυσχερή τον διαχωρισμό μεταξύ σαφών «αναμνήσεων ιστορικών γεγονότων» και μυθοπλασίας, όσον αφορά στις πληροφορίες που δίδουν οι αρχαίοι συγγραφείς για τους Πελασγούς (όπως σαφώς επισημαίνεται από την Christiane Sourvinou-Inwood : «Herodotus -and others- on Pelasgians», στο «Herodotus and his world», των εκδόσεων Oxford University Press, 2003 και από τον Μιχαήλ Σακελλαρίου : «Pelasgιs», στο «Peuple prιhellιniques d’origine indo – europιenne», της Εκδοτικής Αθηνών, 1977.) Ως γενάρχης των Πελασγών αναφέρεται ο Πελασγός. Με το όνομά του συνεδέθησαν πολυάριθμοι θρύλοι και παραδόσεις.

Οι Λέλεγες εμφανίζονται στην Ιλιάδα ως σύμμαχοι των Τρώων, χωρίς όμως να πληροφορούμεθα την κοιτίδα τους. Ο Αλκαίος συσχετίζει την Άντανδρο της Τρωάδος με τους Λέλεγες, αργότερον όμως ο Ηρόδοτος ομιλεί για εκεί Πελασγούς. Τους Λέλεγες ανακαλύπτει κανείς στα Μέγαρα, στην Λακεδαίμονα, στην Ήπειρο εγγύς των Μολοσσών, στην Θεσσαλία (παραλλήλως ή μετά τους Πελασγούς), στα Μέγαρα, στις Κυκλάδες, στην Μικρασία, σε πολλά μέρη της σημερινής Στερεάς Ελλάδος, στην Λευκάδα και στην Μεσσηνία. Αναφέρονται ως και τον 5ο π. Χ. αιώνα μεμονωμένες λελεγικές κοινότητες στην Κρηστωνία και στην Προποντίδα. Ο Φερεκύδης από την Λέρο, ο οποίος εν πολλοίς θεωρείται ως αξιόπιστος ιστορικός, τους περιγράφει κατοικούντες στην ακτή της Καρίας (νοτιοδυτικά μικρασιατικά παράλια) από την Έφεσο ως την Φώκαια, ενώ για τους Κάρες λέει πως ζούσαν νοτιότερον, προς την Μίλητο, διαφορίζοντάς τους έτσι από τους Λέλεγες, πράγμα  που δεν έκαναν όλοι οι Ελληνες ιστορικοί.

Συνολικώς οι κλασικοί Ελληνες δεν είναι σαφείς ως προς τους προγενεστέρους τους Πελασγούς, Λέλεγες και άλλους λαούς που αναφέρονται παραλλήλως. Ίσως δεν τους ενδιέφερε διόλου, διότι θεωρούσαν ως προδήλως δεδομένα κάποια πράγματα. Αλλού εμφανίζονται ως πρόγονοι ημών και αλλού ως πρώιμοι κάτοικοι της χώρας. Ίσως να υπήρχαν εθνολογικές διαφορές ή ίσως να ήσαν όλοι μέρος του ενιαίου παράκτιου πολιτισμού που γνωρίζουμε πλέον πως άνθισε σε αμφότερες τις πλευρές του Αιγαίου.

Παρά τις ανερμήνευτες εμμονές και ιδεοληψίες μερικών ή τις ανομολόγητες σκοπιμότητες άλλων οι ινδοευρωπαϊκές θεωρίες δεν θα εγκαταλειφθούν. Πρώτον, διότι η βάση τους, η γλωσσολογική συγγένεια, δεν ημπορεί να αμφισβητηθεί σοβαρά. Δεύτερον, οι Ελληνες –είτε ΙE είτε όχι- παραμένουν η μοναδική περίπτωση λαού με τόσο πολλά στοιχεία διαθέσιμα προς διερεύνηση, με αποτέλεσμα να μην επιθυμούν οι ινδοευρωπαϊστές να αποκόψουν τον παράγοντα «Ελληνες» από την διαρκή και διευρυνομένη διεπιστημονική συστηματική τους αναζήτηση.

Ταυτοχρόνως όμως, ειδικώς ως προς την καταγωγή των Ελλήνων, οι ίδιες αυτές ινδοευρωπαϊκές θεωρίες ενέχουν κάποιες δομικές αδυναμίες : Αν οι Έλληνες είναι IE, δεν είναι μεν αυτόχθονες, όμως ουδείς είναι σε θέση να ειπεί κατηγορηματικώς από πού ήλθαν, εφόσον δεν φαίνεται να έχει επιλυθεί οριστικώς το πρόβλημα «ποιοί IE μετεκινήθησαν, πότε, από και προς τα πού;»

Επιπλέον, οι Ελληνες, ως IE, μπορούν να ερευνηθούν στην βάση του ότι η Γραμμική Β’ είναι γλώσσα ελληνική. Οι πινακίδες της Γραμμικής Β’ εμφανίζονται τον 15ο  π. Χ. αιώνα, σαφές χρονικό σημείο το οποίον αποτελεί την πρωιμοτέρα γλωσσική εμφάνιση των Ελλήνων, έτσι ώστε η έλευσή τους στην περιοχή μοιραίως και ευλόγως τοποθετείται ολίγο ενωρίτερον, (ειδικότερον το πλείστον έως έξι αιώνες πριν). Αυτό αποτελεί μεν μιαν ασφαλή και ακλόνητο ένδειξη ότι οι πρόγονοί μας δεν ήλθαν αργότερον, δεν καλύπτει όμως την πιθανότητα να υπήρχε η γλώσσα πολύν καιρό προ της δημιουργίας του αντιστοίχου συστήματος γραπτής εκφράσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, η εμφάνιση της Γραμμικής Β’  ταυτίζεται με την άφιξη ενός νέου λαού, ενώ θα ημπορούσε να είναι απλώς μια εξέλιξη γραπτής αποδόσεως της γλώσσης ενός ήδη παλαιότερον ελθόντος λαού.

Τα στρώματα καταστροφής, βάσει των οποίων έγινε προσπάθεια εντοπισμού και χρονολογήσεως εισβολών, ποικίλλουν πολύ περισσότερον από όσον εφαίνετο  αρχικώς, οι δε  μετακινήσεις φαίνεται ότι ήσαν διαρκείς, από και προς τον ελλαδικό χώρο, ενώ η πλέον πρόσφατη ερμηνεία τους σχετίζεται με την απλή – άρα και μεγαλυτέρα πιθανότητα- εντοπίων πολεμικών συγκρούσεων, εντός της μείζονος χώρας. Η  σχετικώς δημοφιλής προ μερικών ετών άποψη περί μετακινήσεως από την Ανατολία δεν επιβεβαιώθηκε.

Προφανώς, δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός πως οι Ελληνες στους μύθους τους δεν διετήρησαν κάποια σαφή ανάμνηση εισόδου στη χώρα που κατοίκησαν, είτε μεταναστεύσεως είτε εισβολής. Προφανώς όσοι ισχυρίζονται ότι η παράδοση αφ εαυτής δεν είναι ασφαλής ένδειξη για ιστορικά γεγονότα, έχουν μεν δίκιο, όμως δεν υπήρξε ερευνητής που να μην χρησιμοποίησε τους μύθους, έστω και ως συμπληρωματική μέθοδο εξαγωγής συμπερασμάτων  (συμπεριλαμβανομένων βεβαίως και αυτών που εκφράζουν αμφιβολίες). Τέλος πρέπει να προστεθεί  και το γεγονός ότι ορισμένες οψιμότερες της αρχικής εθνογενέσως παραδόσεις των Ελλήνων διέσωσαν γεγονότα τα οποία επαλήθευσε η αρχαιολογική έρευνα, όπως επί παραδείγματι ο Τρωικός Πόλεμος.

Οι περί αυτοχθονίας θεωρίες έχουν επίσης τα ελαττώματά τους. Παραβλέπουν τις ενδείξεις ομογλωσσίας σε λαούς τόσον απομεμακρυσμένους όσο η Ιρλανδία από την Ινδία. Βασίζονται κατά κόρον και επιμόνως μόνον στα κοινά σημεία της θρησκείας των Πελασγών με αυτήν των κλασικών Ελλήνων, ενώ τέτοια και πολύ περισσότερα χαρακτηριστικά σημεία υπάρχουν και μεταξύ των Ελλήνων και πολλών άλλων ινδοευρωπαϊκών λαών. Παραλλήλως δεν έχει διασαφηνιστεί η σχέση των πολυθεϊστικών και πατριαρχικών θρησκευτικών συστημάτων που χαρακτήριζαν τους IE με την ευρέως διαδεδομένη και πολύμορφη «μητριαρχική θρησκεία», την λατρεία της «Μητέρας Θεάς» η οποία ήταν ίσως γενικευμένη στον χώρο σε αρχαιότερη εποχή. Οι κλασικοί Έλληνες έχουν σε κάποια σημεία λίνα θολή ανάμνηση του παρελθόντος τους, συγκεκριμένα διατηρούν συγκρουόμενες παραδόσεις σε σχέση με την ταυτότητα κάποιων λαών όπως οι Πελασγοί, με συνέπεια τις απότοκες διαφοροποιημένες επιστημονικές ερμηνείες.

Πολύ ολίγα στοιχεία μπορεί κανείς να θεωρήσει ως ακλόνητο βεβαιότητα, πάντοτε δε βάσει της προόδου των αρχαιολογικών ανασκαφών σε λεπτομερή συνδυασμό των πολιτιστικών και ανθρωπολογικών στοιχείων με τα γλωσσολογικά δεδομένα. Δεν υπάρχει ενιαία κάλυψη του ελλαδικού χώρου από νέους πληθυσμούς, ούτε και ομοιόμορφη εικόνα καταστροφής. Τέτοια φαινόμενα, όπου εντοπίζονται, θεωρούνται πλέον ως μάλλον τοπικά. Υπάρχει τουλάχιστον από την 3η  π. Χ. χιλιετία μια ομοιόμορφη πολιτιστική βάση, με διαφοροποιημένη πρόοδο κατά  τόπους. Μεταξύ 2100 και 1900, αλλά και στην συνέχεια μεταξύ 1700 και 1600 π. Χ. επραγματοποιήθησαν μετακινήσεις ή και πολεμικές συγκρούσεις και επιδρομές, με συνέπεια την καταστροφή αρκετών τοποθεσιών. Κατά την ίδια περίοδο, σε γενικά πλαίσια, τα εδάφη γύρω από το Αιγαίο πέλαγος, αλλά και εκείνα προς την Ανατολική Μεσόγειο φιλοξενούν πληθυσμούς με σημαντικές μεταξύ τους πολιτιστικές ομοιότητες και αλληλεπιδράσεις, σε σημείον ώστε να διαφαίνεται ένας ενιαίος πολιτισμός. To 1450 π. Χ. κάποιοι στο έδαφος της χώρας μας ομιλούσαν Ελληνικά, ενώ είναι πλέον αποδεκτό πως η διαφοροποίηση των ελληνικών διαλέκτων έλαβε χώρα εντός των ελληνικών γεωγραφικών πλαισίων και πιθανότατα ολοκληρώθηκε μεταξύ 14ου  και 11ου  αιώνος π. Χ. Οι πληθυσμοί οι οποίοι μετά βεβαιότητος ομιλούσαν αυτήν την γλώσσα φαίνεται ότι είχαν διαφορετικές αφετηρίες εντός του ελλαδικού χώρου. Όντες πολιτιστικώς εγγύτατοι, δεν ήσαν πολιτικώς ενωμένοι, υπάρχουν δε ίχνη των μετακινήσεών τους μέσα στον ελλαδικό χώρο, τουλάχιστον από τον 19ο  αιώνα.

Μετά τις γενικότερες ή επι μέρους ερμηνευτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παλαιές θεωρίες, μοιραίως θα εμφανιστούν νεότερες και αρτιότερες. Αρχαιολόγοι και γλωσσολόγοι, ολιγότερον δε και ανθρωπολόγοι,  φαίνεται ότι εξετάζουν πλέον το ζήτημα με πλέον ριζοσπαστική διάθεση μεν, υπό ισχυροτέρα πίεση μεταπολεμικής «πολιτικής ορθότητος» δε. Οπότε επί τέλους αναμένονται με έντονο ενδιαφέρον κάποια απροκατάληπτα, τολμηρά και αναγκαία, εργώδη βήματα στον μαγευτικό πολυσύνθετο και πολυεπίπεδο χώρο της έκπαλαι αναζητήσεως περί των Ινδοευρωπαίων Ελλήνων.

Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

(φ.162)

Με ρωσική χρηματοδότηση αρχίζουν και πάλι οι ανασκαφές στο Ακρωτήρι Σαντορίνης

 

assets_LARGE_t_420_54695459

Με χρηματοδότηση από τον Eugene Kaspersky, τον Ρώσο ειδικό στην ψηφιακή ασφάλεια, πατέρα του ομώνυμου προγράμματος εναντίον των ιών του διαδικτύου, ξεκινούν και πάλι οι ανασκαφές στην «Πομπηία του Αιγαίου», το Ακρωτήρι της Θήρας.

«Αυτό που βρίσκω μαγευτικό με το Ακρωτήρι και την συνεχιζόμενη έρευνα, είναι το ότι μετά την έκρηξη ενός ηφαιστείου πριν από 3500 χρόνια, προσπαθούμε εμείς σήμερα να καταλάβουμε πώς ζούσαν εκείνοι οι άνθρωποι τότε. Άραγε σε 3500 χρόνια θα ενδιαφέρεται κανείς να μάθει πώς ζούμε εμείς;», είπε ο Ρώσος μεγιστάνας, του οποίου η προσωπική περιουσία υπολογίζεται στο 1 δισ. δολλάρια, μιλώντας κατά την ανακοίνωση της συνεργασίας.

Δίπλα του, ο καθηγητής Χρίστος Ντούμας, διευθυντής της ανασκαφής στο Ακρωτήρι, είπε ότι ο κ. Kaspersky θα στηρίξει τρεις τομείς ερευνών, οι οποίοι αναμένεται να δώσουν νέες πληροφορίες για την πόλη που καταστράφηκε από την ηφαιστειακή έκρηξη μεταξύ 1600 και 1500 π.Χ., και τον αποκάλεσε «από μηχανής θεό».

Ο Ρώσος ειδικός στα προγράμματα anti-virus εξέφρασε την επιθυμία να δημιουργηθεί χώρος, όπου θα εκτίθενται τα ευρήματα, αναζωπυρώνοντας τις ελπίδες των αρχαιολόγων για την δημιουργία μουσείου.

Ο Kaspersky διηγήθηκε ότι θέλησε να επισκεφθεί τον αρχαιολογικό χώρο το 2005, αλλά δεν μπόρεσε γιατί η περιοχή είχε αποκλεισθεί μετά την κατάρρευση του προστατευτικού στεγάστρου. Επέστρεψε στο νησί το 2013, για μια συνάντηση στελεχών της εταιρείας του, και τότε σκέφτηκε πως θα μπορούσε να στηρίξει την ανασκαφή λόγω του μοναδικού χαρακτήρα του χώρου.

e9020__7791ea90a035750d538bc7953d169d45_M

Ο Ρώσσος επιχειρηματίας αρνήθηκε να αποκαλύψει το ακριβές ύψος της χορηγίας αλλά μίλησε για «σταθερή οικονομική δέσμευσή του».

Η πρώτη δράση που θα χρηματοδοτήσει ο Kaspersky θα είναι η ανασκαφή. Από τα 30 οικοδομήματα τα οποία ανακάλυψε η σκαπάνη του Σπύρου Μαρινάτου (1901-1974) του οποίου οι έρευνες μεταξύ 1967-1974 οδήγησαν στην ανακάλυψη της πόλεως, μόνον έξι έχουν ερευνηθεί. (Σημαντική λεπτομέρεια. Ο Μαρινάτος ο οποίος έπεσε και σκοτώθηκε στο Ακρωτήρι, είναι θαμμένος εκεί).

Οι πρώτοι αρχαιολόγοι θα κατεβούν στην περιοχή όπου βρέθηκε το περίφημο ειδώλιο του χρυσού αίγαγρου, τοποθετημένο σε ένα ξύλινο κουτί το οποίο έμεινε πίσω επίτηδες ή κατά λάθος, καθώς οι κάτοικοι εγκατέλειπαν το νησί τους.

Η δεύτερη δράση που θα χρηματοδοτήσει είναι η συντήρηση των κτιρίων τόσο αυτών που έχουν ήδη ερευνηθεί όσο και αυτών που θα ερευνηθούν.

Και η τρίτη θα είναι η συντήρηση των τοιχογραφιών, ένα έργο εξαιρετικά δύσκολο (που χρηματοδότησε κατά καιρούς και ο καταγόμενος από την Σαντορίνη Αρ. Αλαφούζος, εκδότης της Καθημερινής).

«Οι τοιχογραφίες είναι τόσο εύθραυστες που ακόμη και ένα φτέρνισμα μπορεί να τις θέσει σε κίνδυνο», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ντούμας.

Ο Eugene Kaspersky υποσχέθηκε να κινητοποιήσει και άλλους εύπορους Ρώσσους αλλά και διεθνείς συνεργάτες του ώστε να προχωρήσουν οι εργασίες στην Σαντορίνη.

(φ. 157)

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑