Αναζήτηση

Εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ

Εβδομαδιαία εθνική εφημερίδα

Κατηγορία

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ

Γιορτές και Έθιμα του Νοεμβρίου

Χωρίς τίτλο

Προ της μεγάλης εορτής των Χριστουγέννων, ο Νοέμβριος αποτελεί μήνα προετοιμασίας. Οι αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες πρέπει να ολοκληρωθούν, ώστε απερίσπαστοι να απολαύσουμε τον γιορτερό Δεκέμβριο.  Το εορταστικό πνεύμα όμως είναι εμφανές ήδη από τον μήνα αυτό. Οι κυριότερες εορτές είναι:

1η Νοεμβρίου: Κοσμά και Δαμιανού, των Αγίων Αναργύρων

2 Νοεμβρίου: Των Αγίων Ακινδύνων (Ακίνδυνος, Πηγάσιος, Αφθόνιος, Ελπιδοφόρος και Ανεμπόδιστος), οι οποίοι μαρτύρησαν τον 4ο αιώνα. Στην Μυτιλήνη σφάζουν έναν ταύρο προς τιμήν τους .

3η Νοεμβρίου: Του Αγίου Γεωργίου του Σποριά ή Μεθυστή (γιατί τότε αρχίζει η σπορά και ανοίγουν τα βαρέλια με το νέο κρασί).

8 Νοεμβρίου: Σύναξη των Ταξιαρχών, επί κεφαλής των αγγελικών ταγμάτων, Μιχαήλ και Γαβριήλ. Υπάρχουν μυριάδες αγγέλων, οι οποίοι είναι προστάτες και φύλακες των ανθρώπων, αλλά τέσσερις αναφέρονται ονομαστικά, οι Μιχαήλ, Γαβριήλ, Ραφαήλ και Ουριήλ. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι ο Στρατηγός των Αγγελικών δυνάμεων, και αυτός που μεταφέρει τις ψυχές των νεκρών. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ αναγγέλλει την σύλληψη και παραστέκει την κυοφορία, και, ως γνωστόν είναι αυτός που ανήγγειλε στην Παναγία την έλευση του Θεανθρώπου. Ο αρχάγγελος Ραφαήλ είναι ένας εκ των επτά αγγέλων της Αποκαλύψεως, ο οποίος κρατώντας χρυσό θυμιατό προσφέρει στον θρόνο του Θεού τις προσευχές των πιστών. Ο αρχάγγελος Ουριήλ είναι αρχηγός αγγελικής παράταξης, λευκός σαν το χιόνι, ολοφώτεινος και σαγηνευτικός. Εποπτεύει με συμπόνοια την Φύση-και την φύση των ανθρώπων.

Σύμφωνα με τον πολιούχο των Αθηνών, Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, οι άγγελοι χωρίζονται σε τρεις τάξεις και εννέα τάγματα. Ιεραρχικά:

Σεραφείμ, Χερουβείμ, Θρόνοι

Κυριότητες, Εξουσίες, Δυνάμεις

Αρχές, Αρχάγγελοι, Άγγελοι

Επειδή οι άγγελοι πολεμούν και μάχονται τους κακούς δαίμονες, κατακτώντας τους αιθέρες, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι ο προστάτης της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Οι Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ είναι προστάτες Άγιοι της Μυτιλήνης, των Σερρών, του Αιτωλικού και του Κορυδαλλού Αττικής.

«Οι γριές νηστεύανε  στη χάρη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ  για να τους πάρει εύκολα την ψυχή και να μην παιδεύονται, όταν ήταν να αποθάνουν». Το έθιμο λέει ότι την παραμονή της γιορτής δεν αφήνουν παπούτσια έξω από το σπίτι για να μην τα δει ο άγιος και θυμηθεί να «περάσει από το σπίτι τους».

9 Νοεμβρίου: Του Αγίου Νεκταρίου (1846-1920), προστάτη και αρωγού των άτεκνων και των παραλυτικών.

11 Νοεμβρίου: Άγιος Μηνάς. Το κρύο στέλνει τα πρώτα μηνύματά του, τα «μηνάει», στην γιορτή του Αγίου. Θεωρείται ακόμη ως ο «μηνυτής» της αδικίας και φανερωτής των χαμένων και κλοπιμαίων. Αγιογραφείται ως καβαλάρης που καταδιώκει το κακό και την αδικία. Οι βοσκοί επικαλούνται το όνομά του για να βρουν τα χαμένα ζώα τους. Την μέρα αυτή δεν ανοίγουν τα ψαλίδια, για να κρατήσει ο λύκος το στόμα του κλειστό και να μην φάει τα ζωντανά. Οι βοσκοί κάνουν ένα σπάγκο από μαλλί του προβάτου και τον δένουν τρεις φορές. Έτσι πιστεύουν πως δένουν το στόμα του λύκου. Την ίδια μέρα έραβαν και «τα κακά στόματα». Ο Άγιος Μηνάς είναι ο πολιούχος του Χάνδακα  (Ηρακλείου Κρήτης).

14 Νοεμβρίου: Του Αγίου Φιλίππου, αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων, το «Σαραντάμερο». Από τις 15 Νοεμβρίου έως τις 17 Δεκεμβρίου νηστεύουμε το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά, αλλά τρώμε ψάρι. Τετάρτη και Παρασκευή νηστεύουμε αυστηρά. Μετά τις 17 Δεκεμβρίου νηστεύουμε και το ψάρι. Ο Άγιος Φίλιππος, λέει η παράδοση, ήταν ένας φτωχός γεωργός που όλη μέρα δούλευε στο χωράφι του. Πριν τα Χριστούγεννα έσφαξε το μοναδικό του μοσχάρι και το μοίρασε στους χωριανούς του για να αποκρέψουν. Το πρωί που σηκώθηκε το βρήκε ξανά ζωντανό. Επειδή ήταν πολύ αγαθός και άκακος αγίασε.

21 Νοεμβρίου: Τα  Εισόδια της Θεοτόκου, της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας ή Πολυσπορίτισσας, ανάλογα με την περιοχή και την πορεία των γεωργικών εργασιών. Την μέρα αυτή σε πολλές περιοχές της Πατρίδας μας τηρείται το πανάρχαιο έθιμο με τα πολυσπόρια. Βράζουν σπόρους δημητριακών και οσπρίων, σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, καλαμπόκι, φασόλια, ρεβίθια, κουκιά, τα πηγαίνουν στην εκκλησία για να ευλογηθούν, και εν συνεχεία τα μοιράζουν στο εκκλησίασμα αλλά και στα μνήματα των νεκρών. Ένα μέρος επιστρέφεται στο σπίτι όπου τρώνε οι ίδιοι και δίνουν και στα ζώα, ιδιαίτερα τα βόδια που χρησιμοποιούνταν στο όργωμα. Το υπόλοιπο το ρίχνουν στο χωράφι για να «αναπαυθεί ο σπόρος». Σε άλλες περιοχές το προσφέρουν στις βρύσες, το ρίχνουν μέσα στο νερό και λένε: «Όπως τρέχει το νερό, έτσι να τρέχει και το βιός».

25 Νοεμβρίου: Της Αγίας Αικατερίνης. Η καλλονή μαθηματικός και φιλόσοφος, ταυτίζεται από πολλούς ιστορικά, με την ομότεχνή της Υπατία.

26 Νοεμβρίου: Του Αγίου Στυλιανού. Είναι ο «στύλος» και προστάτης της υγείας των νηπίων. Για αυτό και βαφτίζουν τα  ασθενικά παιδιά με το όνομά του, «για να στυλωθούν».

Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη. Μαρτύρησε από τους τούρκους, σε ηλικία 22 ετών,  στις 26 Νοεμβρίου 1807.

30 Νοεμβρίου: Του Αγίου Ανδρέα.  Είναι ο πολιούχος των Πατρών. Από την παρετυμολογία του ονόματος, αλλά και από τις παρατηρήσεις των χωρικών, λέγεται ότι «του Αγίου Ανδρέα, αντρειεύει το κρύο» αλλά και ότι «η νύχτα αντρειεύεται», δηλαδή μεγαλώνει.

Χαρακτηριστική είναι και η παροιμία

«- Βλάχε μου, πότε κρύωσες;

– Αυτού κοντά τ’ Αγι- Αντριώς, του γέρο- Νικολάου (6 Δεκεμβρίου)».

(Φ. 225)

Advertisements

Νοέμβριος «Γεμίζουν τα χωράφια σπόρο, και τα λιόφυτα καρπό»

Χωρίς τίτλο

Το Φθινόπωρο είναι η Άνοιξη του Χειμώνα. Είναι ο μήνας που η Πούλια, το σμήνος των Πλειάδων δύει, λίγο πριν την ανατολή του ηλίου, προμηνύοντας τον ερχομό του χειμώνα. Για τους γεωργούς, είναι σημάδι πως πρέπει να τελειώνουν με τα σπαρτά τους, και για τους κτηνοτρόφους, να κατεβούν στα χειμαδιά. «Η Πούλια βασιλεύοντας, πίσω της παραγγέλνει, μήτε τσομπάνος στα βουνά, μήτε γεωργός στους κάμπους».

Κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο, ο Νοέμβριος είναι ο ενδέκατος μήνας του έτους και έχει 30 ημέρες. Το όνομά του προέρχεται από το λατινικό novem, που σημαίνει εννέα, αφού για τους Ρωμαίους το έτος άρχιζε τον μήνα Μάρτιο. Αργότερα, από τον αυτοκράτορα Νουμά Πομπήλιο (754 π.Χ. – 673 π.Χ.), τον δεύτερο μετά τον Ρωμύλο, προστέθηκαν οι μήνες Ιανουάριος και Φεβρουάριος, οπότε ο Νοέμβριος πέρασε στην 11η θέση, διατηρώντας όμως την αρχική του ονομασία. Για τους αρχαίους Έλληνες, ο Νοέμβριος συμπίπτει με τον 5ο μήνα του Αττικού έτους ο οποίος ονομάζεται Μαιμακτηριών. Το όνομά του προέρχεται από τον Δία Μαίμακτο, ένα από τα προσωνύμια του θεού Δία, ο οποίος αποκαλούνταν Μαιμάκτης, δηλαδή θυελλώδης. Ήταν ο θεός ο επιβλέπων των καιρικών συνθηκών, γι’ αυτό οι θνητοί εόρταζαν προς τιμήν του τα Μαιμακτήρια, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ευμένειά του, ο καιρός να μην είναι επικίνδυνος για τον άνθρωπο, τα ζώα και τις καλλιέργειες, και οι άνεμοι να μην είναι ιδιαίτερα σφοδροί τον επερχόμενο χειμώνα. Τα Μαιμακτήρια λάμβαναν χώρα το τελευταίο δεκαήμερο του μήνα. Ακολουθούσαν τα Πομπαία, κατά τα οποία πραγματοποιούνταν πομπή προς τιμήν του Μειλίχιου Δία για την μελλούμενη καλή σοδειά.

Οι ονομασίες του μήνα

Από τις γεωργικές εργασίες οι οποίες πραγματοποιούνται στην διάρκειά του, και από τις καιρικές συνθήκες οι οποίες επικρατούν, έχει πάρει τα ονόματα:

Βροχάρης (πέφτουν πολλές βροχές)

Σποριάς ή Σπορίτης (λόγω της σποράς). Ο Νοέμβριος είναι ο κυρίως μήνας της σποράς των δημητριακών και των οσπρίων.

Μεσοσπορίτης (επειδή μέχρι την γιορτή της Παναγίας στις 21 Νοεμβρίου πρέπει να έχει τελειώσει τουλάχιστον η μισή σπορά)

Κρασομηνάς (γιατί σε πολλά μέρη, τότε ανοίγουν τα κρασιά)

Σκιγιάτης (επειδή μεγαλώνει η νύχτα και η γη σκιάζεται)

Παχνιστής (γιατί κλείνουν πλέον τα ζώα στο παχνί)

Λόγω των εορτών του ονομάζεται:

Αι-Στράτηγος, Αι-Ταξιάρχης και Αρχαγγελιάτης, από την εορτή των Ταξιαρχών στις 8 Νοεμβρίου.

Αι-Φίλιππας ή Φιλιππιάτης, από την εορτή του Αγίου Φιλίππου στις 14 Νοεμβρίου, οπότε ξεκινά η νηστεία η οποία οδηγεί στην εορτή των Χριστουγέννων.

Αγιαντρέας, Αντριάς ή Αγιαντριάς, από την εορτή του Αγίου Ανδρέα στις 30 Νοεμβρίου.

Γεωργικές εργασίες

Σπέρνουμε: Σιτάρι, κριθάρι, φακές, ρεβίθια, μαρούλια, πράσα.

Φυτεύουμε: Κρεμμύδια, σκόρδα, μπιζέλια, κουκιά.

Μεταφυτεύουμε: Μπρόκολα κουνουπίδια, μαρούλια, πράσα, σέλινο, αγκινάρες.

Συγκομιδή: Λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, ελιές, μαρούλια, κρεμμύδια, ραδίκια, ζοχούς, ρόκα, σπανάκι, σέσκλα, λάπατα, σινάπια, τσουκνίδες, μάραθο.

Ξεβοτάνισμα ζιζανίων από τα κηπευτικά. Συγκομιδή και αποξήρανση των ωφέλιμων ζιζανίων όπως η τσουκνίδα, η οποία γίνεται γέμιση σε πίτες, αλλά και αποξηραίνεται και χρησιμοποιείται ως λίπασμα και προστασία των φυτών.

Σκάλισμα των λαχανικών και λίπανση με φουσκί ή κομπόστ.

Ψέκασμα αν χρειάζεται των φυλλοβόλων δένδρων.

Κλαδεύουμε τις ελιές μας από τα άγρια παρακλάδια.

Όργωμα του χωραφιού για να είναι έτοιμο για την σπορά των δημητριακών, τα οποία σπέρνονται μέχρι τέλος Νοεμβρίου.

Μαζεύουμε τις ελιές και παίρνουμε το ελαιόλαδο.

Μαζεύουμε φύλλα και άλλα υλικά για την κομποστοποίηση.

Οι Πλειάδες

Ο Όμηρος, ο Ησίοδος και ο Πτολεμαίος αναφέρουν ότι η δύση του αστερισμού των Πλειάδων (Πούλια) λίγο μετά τη δύση του ηλίου, στις 3 Νοεμβρίου, περίπου, σηματοδοτούσε την επιδείνωση του καιρού και το τέλος των θαλασσινών ταξιδιών, λόγω των ισχυρών ανέμων οι οποίοι άρχιζαν να επικρατούν. Με βάση την Πούλια, ο λαός μας προσδιόριζε την ώρα, κατά την διάρκεια της νύχτας, και έτσι κανόνιζε τις εργασίες του.

Οι γιορτές

Στη διάρκεια του Νοεμβρίου, το κρύο αρχίζει να δυναμώνει. Αυτή την μεταβολή, την «μηνάει» ο Άγιος Μηνάς, που γιορτάζει στις 11 Νοεμβρίου. Το κρύο δυναμώνει περισσότερο του Αγίου Φιλίππου στις 14 Νοεμβρίου, και «αντρειεύει» του Αγίου Ανδρέα, στις  30 Νοεμβρίου, γι’ αυτό και «Του Αϊ-Ντριός, αντρειεύει το κρύο».

Παροιμίες

Εμπνευσμένες από τον αγροτικό και ποιμενικό βίο, οι παροιμίες του μήνα μας θυμίζουν τους στενούς δεσμούς των προγόνων μας με την γη μας, και την σοφία χιλιάδων χρόνων, της οποίας απόσταγμα είναι η λαϊκή σοφία όπως εκφράζεται μέσα από αυτές.

  • Τον Οκτώβρη τα κουδούνια , τον Νοέμβρη παραμύθια.
  • Τον Νοέμβρη και Δεκέμβρη, φύτευε καταβολάδες.
  • Άι- Μηνάς εμήνυσε του πάππου του χειμώνα:

-Έρχομαι ή δεν έρχομαι και τ’ Άι- Φιλίππου αυτού είμαι

  • Η πούλια βασιλεύοντας το μήνυμά της στέλνει:

Ούτε τσοπάνος στα βουνά ούτε ζευγάς στους κάμπους

  • Αν τ’ Άι Φιλίππου λείπω, τ’ Άγια, των Αγιών δε λείπω
  • Ο Νοέμβρης σαν θα έλθει, τα γομάρια μέσα κλείνει
  • Του Σαρανταμέρου η μέρα, καλημέρα – καλησπέρα

(Φ. 224)

 

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ-Αη-Δημητράκη μου, Μικρό Καλοκαιράκι μου

Χωρίς τίτλο

«Τα ξημερώματα ο Μηνάς σηκώθηκε.

Άδεια ήταν ακόμη η κουβέρτα κι ο καιρός είχε δροσίσει.

Η μέρα όμως προμηνούσε καλή.

Αηδημητριάτικο καλοκαίρι. Ο πιο καλός καιρός.

Και δροσιά κι ο ουρανός καθαρός κι οι νύχτες γλυκειές κι ήρεμες.»

(Κωστή Μπαστιά, Μηνάς ο Ρέμπελος-Κουρσάρος στο Αιγαίο, 1939)

ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

«Καλοκαιράκι του Αγ. Δημητρίου» λέει  ο λαός μας τις μέρες κοντά στην γιορτή του Αγίου Δημητρίου, που ο καιρός είναι σαν καλοκαιρινός. Αυτή η καλοκαιρία είναι αναγκαία για το όργωμα.

Σημάδι του, είναι τα χρυσάνθεμα που ο λαός μας τα καλεί κι αγιοδημητριάτικα.

Λέει μια παράδοση από την Κύπρο μας, πως ο Οκτώβριος περιπλανιόταν στην γη και μοιρολογούσε για τα χαμένα λουλούδια και για τα φύλλα των δέντρων που πέφτανε, για τις ζεστές ημέρες που έφευγαν και για τα σύννεφα που μαζεύονταν στον ουρανό. Τα χρυσάνθεμα τότε παρακάλεσαν τον Θεό να κάμει καλωσύνες και να τ’ αφήσει ν’ ανθίζουν. Τ’ άκουσε ο Θεός και τ’ άφησε κοντά του Οκτωβρίου κι από τότε στην Κύπρο τα λένε «Οκτωβρούδες».

Χρυσάνθεμα, τα Αγιοδημητριάτικα

Τα χρυσάνθεμα θέλουν πότισμα μια φορά την εβδομάδα, εκτός και κάνει πολλή ζέστη, οπότε ποτίζουμε 2 ή 3,  όποτε το χώμα τους στεγνώνει. Όταν ανθίζουν, περιορίζουμε το πολύ νερό.

Όταν ξεραθούν, δεν σημαίνει ότι τα πετάμε! Τότε τα κλαδεύουμε. Καθαρίζουμε τα ξεραμένα φύλλα, κόβουμε τα λουλούδια λίγο κάτω από την κορυφή, καθαρίζουμε το χώμα και κρατάμε τα κλαράκια γύρω στους 10 πόντους ψηλά. Προσθέτουμε κοπριά και λίγο νερό μια φορά την εβδομάδα.

Πριν ανθίσουν, θέλουν πολύ ήλιο, ακόμα και το μεσημέρι. Όταν βγουν τα λουλούδια, τα πηγαίνουμε όπου πέφτει ο ήλιος λίγες ώρες το πρωί και δεν τα ξεραίνει. Για να τα πολλαπλασιάσουμε, μόλις φθάσουν τα 10 εκ., κόβουμε μερικά κλαδάκια, τα βάζουμε σε γλάστρες με λίγη κοπριά και ποτίζουμε σποραδικά.

O Άγιος Δημήτριος και η εκκλησία του στην Θεσσαλονίκη

Ο άγιος Δημήτριος γεννήθηκε το 280 στην Θεσσαλονίκη. Έζησε επί αυτοκράτορα Ρώμης Μαξιμιανού (286-304). Σε νεαρή ηλικία διορίστηκε στρατηγός των Ρωμαϊκών στρατευμάτων της Θεσσαλίας και ανθύπατος της επαρχίας της Ελλάδος. Ήταν Χριστιανός και δίδασκε την πίστη του και στους γύρω του. Κάποιοι που τον φθονούσαν, τον κατήγγειλαν στον αυτοκράτορα, και ο Δημήτριος φυλακίστηκε στα υπόγεια ενός λουτρού. Στην φυλακή, ο Δημήτριος ενθάρρυνε τον φίλο και μαθητή του Νέστωρα να μονομαχήσει με τον παλαιστή  Λυαίο, και του υποσχέθηκε πως θα προσεύχεται γι’ αυτόν. Ο μικρόσωμος Νέστωρας πράγματι νίκησε, όμως αυτό έγινε αφορμή να θανατωθούν και ο Νέστωρας και ο Δημήτριος τον οποίο θανάτωσαν χτυπώντας τον με λόγχες του. Οι Χριστιανοί ενταφίασαν ευλαβικά το σώμα του μάρτυρος, κι από τον τάφο του άρχισε ν’ αναβλύζει μύρο, γι’ αυτό  ονομάστηκε Μυροβλύτης. Η μνήμη του, ταιριαστά με το όνομά του, που παραπέμπει στην αρχέγονη Δήμητρα και την καλλιέργεια και την αναγέννηση της γης, την εποχή του οργώματος και της σποράς, κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά-πνευματικά, τιμάται στις 26 Οκτωβρίου. Μια μέρα μετά, στις 27, τιμάται ο Άγιος Νέστωρ.

Αθλητής ευσεβείας ακαταγώνιστος, ως κοινωνός και συνήθης του Δημητρίου οφθείς, ηγωνίσω ανδρικώς Νέστωρ μακάριε, τη θεϊκή γαρ αρωγή, τον Λυαίον καθελών, ως άμωμον ιερείον, σφαγιασθείς προσηνέχθης, τω Αθλοθέτη και Θεώ ημών.

Στον τόπο του μαρτυρίου του Αγίου Δημητρίου, μετά το 313 ιδρύθηκε προσευχητάριο. Το 413 ο έπαρχος Ιλλυρικού Λεόντιος ίδρυσε στον ίδιο χώρο μία τρίκλιτη βασιλική κάτω από το ιερό βήμα της οποίας διατήρησε τμήμα των θερμών όπου μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος. Η εκκλησία αυτή κάηκε τον 7ο αιώνα. Στην θέση της, ο επίσκοπος Ιωάννης, με οικονομική ενίσχυση των πολιτών έχτισε μια μεγαλύτερη πεντάκλιτη βασιλική ελληνιστικού τύπου, που αποτελούσε κατά τους  Βυζαντινούς χρόνους το κέντρο λατρείας του Αγίου. Κατά την τουρκοκρατία έγινε τζαμί, και η λατρεία του Αγίου μεταφέρθηκε από τους Χριστιανούς στην παραλία της πόλης, σε ξύλινη βασιλική. Με την απελευθέρωση της πόλεως, ανήμερα της γιορτής του Αγίου, το 1912, μετά από 500 χρόνια σκλαβιάς, η εκκλησία αποδόθηκε και πάλι στους Έλληνες. Η εκκλησία κάηκε τον Αύγουστο του  1917 στην μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, και αναστηλώθηκε  με τις μεθοδικές προσπάθειες του αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχου, παραδόθηκε δε στους πιστούς ανήμερα της γιορτής του Αγίου  στις 26 Οκτωβρίου 1949. Παρά τις καταστροφές, η εκκλησία διαθέτει εμφανή πολλά ιδιαίτερα και σπάνια χαρακτηριστικά, πλούσιο ζωγραφικό διάκοσμο, ψηφιδωτά του 5ου και 9ου αιώνα και κίονες με περίτεχνα θεοδοσιανά κιονόκρανα τα οποία προέρχονται από παλαιότερα ρωμαϊκά κτίσματα και από την βασιλική του 5ου αιώνα.

Το 1978, τα λείψανα του Αγίου που είχαν αφαιρέσει οι Νορμανδοί το 1185, επέστρεψαν από το Αββαείο του Αγίου Λαυρεντίου στο Κάμπο της Ιταλίας και τοποθετήθηκαν σε αργυρή λάρνακα όπου φυλάσσονται ως σήμερα. Το 1988 ο ναός ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO.

Τοις τωv ιαμάτωv σου ρείθροις Δημήτριε, τηv Εκκλησίαν Θεός επορφύρωσεv, ο δους σοι το κράτος αήττητοv, και περιέπωv την πόλιv σου άτρωτοvαυτής γαρ υπάρχεις το στήριγμα.

*Με ιδιαίτερη λαμπρότητα τιμάται ο Άγιος Δημήτριος και στις ακόλουθες περιοχές της πατρίδας μας: Ελασσόνα, Λαγκαδάς, Ναύπακτος, Σιάτιστα, Μικρός Βάλτος Κορίνθου, Άγιος Δημήτριος Αττικής, Αυλώνας Αττικής, Χρυσούπολη, Αλμυρός, Κολινδρός, Πετρούπολη, Κερατέα.

ΜΕΛΙΤΙΝΗ ΔΟΝΤΑ

(Δημοσιεύθηκε στο φ.223 της Εθνικής Εφημερίδος ΕΜΠΡΟΣ)

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ: O μήνας Αύγουστος και η Φανουρόπιτα

pm

 

 

Επιμέλεια: Μελιτίνη Δοντά

 

Ο όγδοος μήνας του έτους, ονομαζόταν κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους Sextilis, δηλαδή έκτος, αφού είχε την έκτη θέση στο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο. Όταν προστέθηκαν δύο ακόμη μήνες, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, ο Σεξτίλις μετατοπίστηκε στην όγδοη θέση στο δωδεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο, και το 8 π.Χ. μετονομάστηκε σε Augustus (σεβαστός), προς τιμήν του αυτοκράτορα Οκταβιανού Αύγουστου, στον οποίο αφιερώθηκε.

Ο Αύγουστος αντιστοιχεί στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Εκατομβαιώνος και στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Μεταγειτνιώνος  κατά το αρχαίο Αττικό ημερολόγιο. Στην Αθήνα εορτάζονταν τα Παναθήναια, προς τιμήν της θεάς Αθηνάς, καθώς και η εορτή των Συνοικίων.

Στην Χριστιανική εποχή, ο Αύγουστος είναι αφιερωμένος στην Παναγία, με τις καθημερινές Παρακλήσεις και την νηστεία από 1ης έως 15 Αυγούστου, και την Κοίμησή της στις 15 Αυγούστου. Ακολουθούν τα Εννιάμερα στις 24 Αυγούστου και η κατάθεση της Αγίας Ζώνης στις 31 Αυγούστου.

Σημαντικές εορτές είναι η Μεταμόρφωση του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου, η εορτή του Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου και η μνήμη της αποτομής της τιμίας κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στις 29 Αυγούστου, μια ακόμη νηστεία.

Του Σωτήρος ευλογούνται στην εκκλησία και καταναλώνονται για πρώτη φορά τα σύκα και τα σταφύλια της χρονιάς.

Η Φανουρόπιτα

Η  Φανουρόπιτα είναι μια νηστίσιμη πίτα που παρασκευάζεται στην μνήμη  του Αγίου Φανουρίου, ευλογείται στην εκκλησία και εν συνεχεία διανέμεται στους πιστούς ως ευλογία.

Το όνομα του Αγίου Φανουρίου έχει συνδεθεί με την εύρεση απολεσθέντων αντικειμένων και προσώπων τα οποία «φανερώνει».

Κατά την παράδοση η Φανουρόπιτα παρασκευάζεται για «να συγχωρεθεί η μάνα του Αγίου».

Στην Κρήτη και στη Ρόδο ιδιαιτέρως τιμούν τον μάρτυρα. Στην πρωτεύουσα άλλωστε των Δωδεκανήσων βρέθηκε η εικόνα του στα μέσα του 14ου αιώνα. Τυχαίως σε μια ανασκαφή ανεκαλύφθησαν τα ερείπια μιας εκκλησίας. Κατεστραμμένα τα εικονίσματα όλα. Πλην ενός. Του Αγίου Φανουρίου με στρατιωτικά ρούχα και τριγύρω από τη φιγούρα του τα βασανιστήρια που πέρασε.

Υλικά για 24-30 κομμάτια

  • 4 φλιτζάνια αλεύρι που φουσκώνει μόνο του
  • 1 κ.κ. κανέλα
  • 1 φλιτζάνι σπορέλαιο
  • 1 φλιτζάνι + 2 κ.σ. ζάχαρη
  • 12 κ.σ. χυμό πορτοκάλι
  • 1/2 φλιτζάνι νερό
  • ξύσμα λεμονιού
  • 1/2 φλιτζάνι σταφίδες ξανθές
  • 1/2 φλιτζάνι σταφίδες μαύρες
  • 1/2 φλιτζάνι καρυδόψιχα χοντροκοπανισμένη
  • ζάχαρη άχνη

Ανακατεύουμε το αλεύρι με την κανέλα. Βάζουμε σε μπολ το λάδι, τη ζάχαρη, τον χυμό πορτοκάλι, το νερό και το ξύσμα λεμονιού. Δουλεύουμε το μείγμα μερικά λεπτά και ρίχνουμε το αλεύρι, τις σταφίδες και τα καρύδια. Ανακατεύουμε το μείγμα καλά. Αλείφουμε με λάδι ένα ταψί Νο 32 και το πασπαλίζουμε ελαφρά με αλεύρι. Το γυρίζουμε και το χτυπάμε για να πέσει το περιττό αλεύρι. Βάζουμε μέσα το μείγμα. Ψήνουμε σε μέτριο φούρνο επί 45′. Οταν κρυώσει κοσκινίζουμε επάνω ζάχαρη άχνη και κόβουμε την πίτα σε τετράγωνα κομμάτια. Είναι καλύτερη μετά από 24 ώρες.

(Μ. Κοκκίνου και Γ. Κοφινά, «Σαρακοστιανά», εκδόσεις Ακρίτας)

Παροιμίες

– Από Αύγουστο χειμώνα και από Μάρτη καλοκαίρι.

– Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ’σουν τρεις φορές το χρόνο!

– Εμπήκαμε στον Αύγουστο, στην πόρτα του χειμώνα.

– Ήρθε ο Αύγουστος; Ψάξε την κάπα σου!

– Κάθε πράμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο.

– Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.

– Ο Αύγουστος επάτησε … η άκρα του χειμώνα!

– Ούτ’ ο Αύγουστος χειμώνας ούτ’ ο Μάρτης καλοκαίρι.

– Σύκα ο Αύγουστος σταφύλια, τρώει γλείφοντας τα χείλια.

– Τον Αύγουστο και οι γριές κάνουνε ξετσιπασιές.

– Τον Αύγουστο τον χαίρεται, οπόχει να τρυγήσει.

– Του Αυγούστου το φεγγάρι, ήλιος της ημέρας μοιάζει.

(Δημοσιεύθηκε στο φ.213 της Εθνικής Εφημερίδος ΕΜΠΡΟΣ)

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑